Οι φυσικές καταστροφές δεν αποτελούν πλέον ένα έκτακτο, περιφερειακό ή «ξένο» γεγονός, αλλά μια νέα πραγματικότητα που επηρεάζει άμεσα την οικονομία, τις επιχειρήσεις, τις τοπικές κοινωνίες και τελικά την καθημερινότητα όλων, ανέφερε μεταξύ άλλων ο κ. Πάνος Κουβάλης, COO του Ομίλου Interamerican, μιλώνατς στο Φόροθμ των Δελφών στο πάνελ με θέμα "From Prevention to Protection: Greece's NatCat Strategy".  Στον πυρήνα της τοποθέτησής του βρέθηκε το σημαντικό κενό επίγνωσης (awareness gap) που εξακολουθεί να χαρακτηρίζει την ελληνική κοινωνία, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα. Όπως επισήμανε, μεγάλο μέρος των πολιτών εξακολουθεί να πιστεύει ότι οι κίνδυνοι από σεισμό, πλημμύρα ή άλλες φυσικές καταστροφές αφορούν «κάποιους άλλους» και όχι τους ίδιους, την οικογένεια ή την επαγγελματική τους δραστηριότητα. Αυτή η νοοτροπία, σύμφωνα με τον ίδιο, τροφοδοτεί μια γενικευμένη αδράνεια, η οποία αποτυπώνεται τόσο στην περιορισμένη αναζήτηση ασφαλιστικής κάλυψης όσο και στην απουσία ουσιαστικής προετοιμασίας.

Ο κ. Κούβαλης υπογράμμισε ότι το έλλειμμα ενημέρωσης και πρόληψης δεν είναι απλώς θέμα ατομικής επιλογής, αλλά ζήτημα κοινωνικής και οικονομικής ανθεκτικότητας. Όταν οι πολίτες, οι επιχειρήσεις και οι θεσμοί δεν αναγνωρίζουν έγκαιρα τον κίνδυνο, τότε η χώρα λειτουργεί με όρους αντίδρασης και όχι πρόληψης. Με άλλα λόγια, ενεργοποιείται αφού συμβεί η ζημιά, αντί να έχει οικοδομήσει μηχανισμούς ετοιμότητας πριν από αυτήν. Ιδίως στην περίπτωση των μεγάλων πόλεων, όπου υπάρχει συχνά η ψευδαίσθηση της ασφάλειας λόγω πυκνότερων υποδομών και υπηρεσιών, το πρόβλημα αυτό γίνεται εντονότερο.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο ίδιος παρουσίασε τη φιλοσοφία της Interamerican ως μια συνειδητή μετάβαση από το reaction στο prevention. Η προσέγγιση αυτή, όπως εξήγησε, στηρίζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες. Ο πρώτος είναι η εκπαίδευση και η ετοιμότητα. Ενδεικτικά ανέφερε τη συνεργασία με την ActionAid, μέσα από την οποία εκπαιδεύονται εκατοντάδες εκπαιδευτικοί σε ευάλωτες περιοχές της χώρας, με στόχο να μεταφερθεί η γνώση και η κουλτούρα προετοιμασίας σε χιλιάδες μαθητές. Για τον κ. Κούβαλη, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας ξεκινά από την ενημέρωση και την καλλιέργεια συνείδησης ήδη από τη σχολική κοινότητα.

Ο δεύτερος πυλώνας αφορά την αντίδραση και την αποκατάσταση μετά το συμβάν. Εδώ ο κ. Κούβαλης στάθηκε στον θεμελιώδη ρόλο της ασφαλιστικής αγοράς να κάνει αυτό που οφείλει: να αποζημιώνει γρήγορα και ουσιαστικά τους ασφαλισμένους. Έφερε ως παράδειγμα τις αποζημιώσεις που κατέβαλε η Interamerican μετά τον Daniel, επισημαίνοντας ότι η έμπρακτη στήριξη σε περιόδους κρίσης αποτελεί βασικό στοιχείο αξιοπιστίας. Ωστόσο, η αντίδραση μετά την καταστροφή, όσο σημαντική και αν είναι, δεν αρκεί από μόνη της.

Γι’ αυτό και ο τρίτος πυλώνας, τον οποίο χαρακτήρισε ίσως και τον σημαντικότερο, είναι η έρευνα και η καινοτομία. Ο κ. Κούβαλης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη σημασία των δεδομένων, της τεχνολογίας και της επιστημονικής γνώσης για την καλύτερη κατανόηση των φυσικών φαινομένων. Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε στη συνεργασία με το Εθνικό Αστεροσκοπείο και σε εργαλεία που επιτρέπουν την αποτίμηση κινδύνων, όπως πλημμύρας, χαλαζόπτωσης ή δασικής πυρκαγιάς, σε επίπεδο συγκεκριμένης γεωγραφικής συντεταγμένης. Παράλληλα, υπογράμμισε τη χρησιμότητα ανοιχτών εφαρμογών πρόγνωσης και ενημέρωσης, οι οποίες μπορούν να μετατρέψουν την πληροφορία σε πρακτικό εργαλείο πρόληψης για τον πολίτη.

Κομβικό σημείο στην τοποθέτησή του ήταν ότι οι πρωτοβουλίες αυτές αποκτούν πραγματική αξία μόνο όταν αναπτύσσονται μέσα από συνέργειες. Ο κ. Κούβαλης τόνισε ότι καμία ασφαλιστική εταιρεία, κανένας κρατικός φορέας και καμία τοπική αρχή δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της το πρόβλημα. Απαιτείται συνεργασία μεταξύ της κεντρικής κυβέρνησης, της τοπικής αυτοδιοίκησης, των ερευνητικών ιδρυμάτων και της ιδιωτικής αγοράς, ώστε η παραγόμενη γνώση, η τεχνολογική καινοτομία και οι χρηματοδοτικοί μηχανισμοί να επιστρέφουν ως ουσιαστικό όφελος στην κοινωνία.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η αναφορά του στην ανάγκη για πιο στοχευμένα και τοπικά συστήματα προειδοποίησης, πέρα από τα γενικά εργαλεία που ήδη υπάρχουν, όπως το 112. Κατά την άποψή του, η τεχνολογία επιτρέπει πλέον πιο εξειδικευμένες προγνώσεις και παρεμβάσεις, οι οποίες μπορούν να προειδοποιούν εγκαίρως τους πολίτες και να περιορίζουν τις συνέπειες ενός φαινομένου. Η πρόληψη, επομένως, δεν είναι μια αφηρημένη έννοια, αλλά ένα πλέγμα πρακτικών εργαλείων, πληροφορίας, σχεδιασμού και έγκαιρης κινητοποίησης.

Τέλος, ο κ. Κούβαλης συνέδεσε τη συζήτηση για την πρόληψη με την ασφαλιστική κουλτούρα των πολιτών. Ανέφερε χαρακτηριστικά ότι, παρά τη σχετική υποχρεωτικότητα στην κάλυψη φυσικών καταστροφών για τα οχήματα, η διαφορά βρίσκεται στην ποιότητα της ασφαλιστικής σχέσης: δεν αρκεί ένα τυπικό ασφαλιστήριο που «ξεχνιέται στο ντουλαπάκι», αλλά απαιτείται ολοκληρωμένη κάλυψη που να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες του πολίτη. Με αυτό το σκεπτικό, η ασφάλιση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως τυπική υποχρέωση ή δευτερεύον προϊόν, αλλά ως μέρος μιας συνολικής στρατηγικής προστασίας και ανθεκτικότητας.