Το μεταναστευτικό αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θέματα για το σύνολο των ευρωπαϊκών κοινωνιών και των κρατών-μελών της Ε.Ε. Οι εξελίξεις στη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας προκάλεσαν πολλές αλλαγές και πολιτικές αναταράξεις στο εσωτερικό της Ευρώπης.

Εξάλλου, πρόκειται για ένα ζήτημα που εργαλειοποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό από την άκρα δεξιά, τα στελέχη της οποίας εκμεταλλευόμενα πρωτίστως την απουσία ενός ολιστικού και επιδραστικού σχεδίου για τη διαχείριση του μεγάλου κύματος μεταναστών κατα την κρίση στη Συρία το 2015, κατάφεραν και διείσδυσαν εκλογικά σε ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού και πέτυχαν αξιοσημείωτες νίκες, όπως στην Ολλανδία, στην Αυστρία ή και στην πρώην Ανατολική Γερμανία. Οι ευρωπαικοί θεσμοί τρέχουν τώρα πίσω από τις εξελίξεις και επιχειρούν να προσαρμόσουν τη στρατηγική τους αλλά και το Σύμφωνο Ασύλου και Μετανάστευσης στη νέα πραγματικότητα.

Η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στη Μέση Ανατολή, με τις πολεμικής συγκρούσεις να μαίνονται σε διαφορετικά μέτωπα, προκαλεί εύλογα ανησυχία για την επόμενη μέρα. Πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες φοβούνται μια επανάληψη των όσων διαδραματίστηκαν το 2015, ενώ οι εθνικές κυβερνήσεις προχωρούν με ακόμη πιο αποφασιστικά βήματα στην κατεύθυνση αυστηροποίησης της έκδοσης ασύλου και θωράκισης των συνόρων. Αλλά και οι διαδικασίες ένταξης των μεταναστών στις τοπικές κοινωνίες έχουν μπει σε ένα πλαίσιο αυστηρών προδιαγραφών που κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει αν θέλει να παραμείνει στην Ευρώπη.

Για παράδειγμα στην Αυστρία, πάρθηκαν τους τελευταίους μήνες αυστηρές αποφάσεις, όπως η απαγόρευση της χρήσης μαντίλας στα σχολεία για τα παιδιά έως δεκατεσσάρων ετών, αλλά και η επιβολή χρηματικών προστίμων για όσους και όσες δεν ακολουθούν πιστά τις διαδικασίες ένταξης. Χαρακτηριστικά ήταν πρόσφατα τα λόγια της αρμόδιας υπουργού Κλαούντιας Μπάουερ ότι δηλαδή «η ένταξη δεν είναι κάποια προσφορά, αλλά υποχρέωση για τους πάντες».

Στη Γερμανία, μια χώρα που αντιμετώπισε τις περισσότερες ίσως προκλήσεις πάνω στο επίμαχο θέμα, η εικόνα γίνεται πλέον πιο ξεκάθαρη. Ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ξεκαθάρισε μόλις χθες στον Σύρο ηγέτη Μοχάμεντ Αλ Γκολάνι ότι στη διάρκεια των επόμενων τριών χρόνων οκτακόσιοι χιλιάδες περίπου συμπατριώτες του θα πάρουν το δρόμο της επιστροφής. Το μεταναστευτικό, όπως εξάλλου αναμενόταν, προκαλεί έντονες πολιτικές διαμάχες μεταξύ κεντροδεξιάς και κεντροαριστεράς. Σε άλλες περιπτώσεις, οι πολιτικοί αντίπαλοι συμφωνούν στη διατήρηση ενός αυστηρού πλαισίου για τους μετανάστες.

Στην Ουγγαρία, μια ενδεχόμενη ήττα του Βίκτορ Όρμπαν στις εθνικές εκλογές της 12^ης Απριλίου δεν πρόκειται να επιφέρει θεαματικές αλλαγές στη μεταναστευτική πολιτική. Η χώρα, όπως συμβαίνει και στην περίπτωση  της Πολωνίας, ακολουθεί μια σκληρή πολιτική με σχεδόν κλειστά σύνορα, επιλογή που συνδέεται με την εμπέδωση και τη διατήρηση ενός κλίματος ασφάλειας στις μεγαλουπόλεις και την περιφέρεια.

Την ίδια ώρα, οι χώρες του νότου προετοιμάζονται για να αντιμετωπίσουν νέες μεταναστευτικές ροές, ειδικά στην περίπτωση που συνεχιστούν οι εχθροπραξίες στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, αλλά και οι διώξεις χριστιανικών πληθυσμών στη δυτική Συρία. Κι όλα τα παραπάνω καταγράφονται τη στιγμή που το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε πρόσφατα τη δημιουργία κόμβων επιστροφών (hubs), στα οποία θα αποστέλλονται οι μετανάστες και θα λειτουργούν εκτός ευρωπαϊκου εδάφους.         

Κοντολογίς, μέσα σε ένα κλίμα συντηρητικοποίησης και καθυστερημένης αντίδρασης και με την άνοδο των άκρων να τρομάζουν τα ανώτερα κλιμάκια των Βρυξελλών, η Ευρώπη καλείται να ανταπεξέλθει ολιστικά σε ένα θέμα που την επηρεάζει πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά και το οποίο θα απασχολεί τις τοπικές κοινωνίες για πολλά χρόνια ακόμη.

Ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς και ο πρόεδρος της Συρίας Μοχάμεντ Αλ Γκολάνι σε κοινή συνέντευξη Τύπου στην Καγκελαρία.