Του Δημήτρη Σπυράκου

Στις ασφαλίσεις ζωής, και ιδίως στις νοσοκομειακές ασφαλίσεις, πολλές εταιρείες επαυξάνουν το ύψος του ετήσιου ασφαλίστρου, κατά 3% μάλιστα, όταν η πληρωμή του γίνεται σε δόσεις. Η αύξηση αυτή άλλοτε  αναφέρεται και άλλοτε όχι στους γενικούς όρους της ασφάλισης. Εκείνο, ωστόσο, το οποίο σε καμία περίπτωση δεν αναφέρεται είναι ποιο είναι το ύψος της πραγματικής επιβάρυνσης από την πίστωση   που κατ’ αυτόν τον τρόπο παρέχεται στον συμβαλλόμενο καταναλωτή.

Έτσι λ.χ., για να αναφερθούμε και σε συγκεκριμένα παραδείγματα,  αρκετές εταιρείες εφαρμόζουν την αύξηση του 3%,  ακόμη και όταν το ασφάλιστρο πληρώνεται σε δύο εξαμηνιαίες δόσεις. Η δόση για την οποία παρέχεται η πίστωση αφορά όμως στην πραγματικότητα   μόνο τη δεύτερη δόση και μόλις για έξι μήνες, αφού η πρώτη δόση καταβάλλεται με την έναρξη της ασφάλισης. Παρά ταύτα η προσαύξηση του 3%  αφορά το σύνολο του ετήσιου ασφαλίστρου, συνεπώς και της πρώτης δόσης. Έτσι το ύψος του πραγματικού επιτοκίου που υποκρύπτεται για  την παρεχόμενη πίστωση διαμορφώνεται στην περίπτωση αυτή σε 12%, αφού η πίστωση αφορά το μισό ασφάλιστρο και για το μισό χρόνο. Στην πραγματικότητα, μάλιστα,  το ύψος διαμορφώνεται και υψηλότερα αν υπολογίσει κανείς και τη μερική προκαταβολή του «τόκου».

Μία τέτοια πρακτική οδηγεί σε ένα υπερβολικά υψηλό, αν όχι και κοινοινωνικοηθικά απαράδεκτο,  επιτόκιο για την υποκρυπτόμενη πίστωση.  Η ασφαλιστική  εταιρεία εκμεταλλεύεται τη σχέση εμπιστοσύνης του ασφαλισμένου προς αυτή, δίχως μάλιστα να αντιμετωπίζει η ίδια πιστωτικό κίνδυνο,  αφού πάντα έχει  το δικαίωμα για καταγγελία της σύμβασης εξαιτίας της καθυστέρησης. Το πιο σημαντικό όμως, από άποψη νομιμότητας,  είναι ότι ο καταναλωτής δεν ενημερώνεται, κατά παράβαση τόσο των αρχών της καλής πίστης όσο και της ειδικότερης νομοθεσίας,  για το πραγματικό κόστος της παρεχόμενης πίστωσης. Η πρακτική αυτή είναι αθέμιτη και αδιαφανής, ενώ ελέγχεται ως  αντίθετη στην Οδηγία 2008/48 για την καταναλωτική πίστη (που έχει ενσωματωθεί με την Υπουργική Απόφαση  Ζ1-699, ΦΕΚ 917/2010) ή την  υπό ενσωμάτωση Οδηγία 2023/2225 που θα την αντικαταστήσει. 

Οι ασφαλιστικές εταιρίες, με την παραπάνω πρακτική,  χορηγούν κατά την άσκηση της εμπορικής τους δραστηριότητας  πίστωση, αποσιωπώντας στην πραγματικότητα τόσο το ποσόν που αυτή αφορά όσο και το ύψος του επιτοκίου με βάση το οποίο υπολογίζεται.  Ο καταναλωτής δεν πληροφορείται, έτσι, το πραγματικό κόστος της πίστωσης, με αποτέλεσμα να οδηγείται σε μία επιλογή, δηλ. να πληρώσει σε δόσεις, την οποία κατά πάσα πιθανότητα δεν θα έκανε  αν γνώριζε την υπερβολική επιβάρυνση που αυτή συνεπάγεται.

Η πρακτική αυτή είναι προδήλως κατάλοιπο άλλων εποχών ή συγκυριών. Οι ασφαλιστικές εταιρίες οφείλουν πλέον να την εγκαταλείψουν και να προσαρμόσουν την όποια πρόβλεψη προσαύξησης συνεπάγεται η καταβολή του ασφαλίστρου σε δόσεις στις απαιτήσεις πληροφόρησης της νομοθεσίας. Θα πρέπει δηλαδή να αποκαλύπτονται  ο χαρακτήρας της πίστωσης, το ύψος της  και το (συνολικό) πραγματικό επιτόκιο  με το οποίο  αυτή επιβαρύνεται.  Η διαφάνεια αυτή θα οδηγήσει και στην ταχύτερη καταβολή των ασφαλίστρων αλλά και σε σημαντική μείωση του κόστους της πίστωσης για όσους καταναλωτές την έχουν ανάγκη.

Ποιος είναι ο Δημήτρης Σπυράκος 

Ο Δημήτρης Σπυράκος  γεννήθηκε το 1961 στην Αθήνα. Αποφοίτησε από τη Νομική Σχολή του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης. Πραγματοποίησε, με υποτροφία του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών, μεταπτυχιακές σπουδές στο Ποινικό δίκαιο στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Φραγκφούρτης, στην οποία και αναγορεύτηκε τον Φεβρουάριο 1990 διδάκτωρ νομικής με “magna cum laude”.

Από το 1992 ασκεί δικηγορία στο ιδιωτικό και το ποινικό δίκαιο.

Έχει συμμετάσχει σε νομοπαρασκευαστικές επιτροπές σε θέματα ποινικού δικαίου, τραπεζικών συναλλαγών, πτωχευτικού δικαίου, ιδιωτικής ασφάλισης, λειτουργίας αγορών. Ως  ειδικός σύμβουλος του Υπουργού Εμπορίου (Κ. Σημίτη) συμμετείχε στη σύνταξη του ν. 2251/1994 για την προστασία των καταναλωτών.

Ως δικηγόρος χειρίστηκε  συλλογικές αγωγές των ενώσεων καταναλωτών, με αποφάσεις επί των οποίων δημιουργήθηκε η πλούσια νομολογία για καταχρηστικούς όρους και πρακτικές.

Από τον Δεκέμβριο 2009 έως τον Απρίλιο 2012 διετέλεσε Γενικός Γραμματέας Καταναλωτή του Υπουργείου Οικονομίας και αργότερα Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης. Εισηγήθηκε και είχε  την ευθύνη σύνταξης του ν. 3869/2010 για τη ρύθμιση χρεών των υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων (Ν. Κατσέλη). Έχει διατελέσει μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ενιαίου Φορέα Ελέγχου Τροφίμων (2000-2002), της Επιτροπής Ιδιωτικής Ασφάλισης (1997-2002) και του Εθνικού Συμβουλίου Καταναλωτών (1995-2001).

Είναι ιδρυτικό μέλος και έχει διατελέσει Πρόεδρος (2013-2019), Γενικός Γραμματέας (2002-2009, 2019 -) του επιστημονικού σωματείου «Ένωση Δικαίου Προστασίας Καταναλωτή», μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (1997-2003, 2016-2018).

Είναι τακτικός συνεργάτης των Ποινικών Χρονικών.

Έχει δημοσιεύσει πλήθος νομικών μελετών σε θέματα ποινικού και ιδιωτικού δικαίου.

Γνωρίζει γερμανικά και αγγλικά