Ως νυχτερινή ενούρηση ορίζεται σύμφωνα με τη διεθνή εταιρία εγκράτειας η μη ηθελημένη απώλεια ούρων κατά τη διάρκεια του νυκτερινού ύπνου, τουλάχιστον 2 φορές την εβδομάδα, σε παιδιά άνω των 5 ετών και για διάστημα μεγαλύτερο από τρεις μήνες όταν δεν προκαλείται από προβλήματα του κεντρικού νευρικού συστήματος ή από χρήση διουρητικών. Αποτελεί ίσως το πιο συχνό και δυσκολότερο πρόβλημα των παιδιών και μάλιστα των αγοριών.

Στην ηλικία αυτή περίπου το 15% των μικρών μας φίλων είναι ακόμα ενουρητικοί. Παρατηρείται σταθερή υποχώρηση της διαταραχής με την πάροδο του χρόνου, με ρυθμό 15 % ετησίως επειδή το πρόβλημα οφείλεται κυρίως σε μια καθυστέρηση της ωρίμανσης του νευρικού και ουροποιητικού συστήματος του παιδιού και της «συνεργασίας» τους με το μηχανισμό παραγωγής ούρων, αλλά και με τις διεργασίες του ύπνου. Με περαιτέρω μελέτες έχει αποδειχθεί πως 30 – 70 % των παιδιών των οποίων οι γονείς είχαν νυχτερινές ενουρήσεις θα παρουσιάσει το ίδιο πρόβλημα. Μάλιστα, έχουν ήδη εντοπιστεί ήδη τρία γονίδια που σχετίζονται με το μηχανισμό πρόκλησης της πάθησης. Τέλος, σύμφωνα και με ελληνικές κλινικές μελέτες έχει διαπιστωθεί η συσχέτιση του ροχαλητού στα παιδιά με τη νυχτερινή ενούρηση και το γεγονός πως η αντιμετώπιση της αιτίας του ροχαλητού (η αφαίρεση των αμυγδαλών και των αδενοειδών αποφύσεων) μπορεί επίσης να συντελέσει σε διακοπή της νυχτερινής ενούρησης.

Ιστορικά η πάθηση αναφέρεται ως διαταραχή από το 1500 π.Χ., αν και οι τρόποι αντιμετώπισής της ήταν εντελώς λανθασμένοι (τιμωρίες, βασανιστήρια, εξορκισμοί, χορήγηση διαφόρων εκχυλισμάτων εντοσθίων κ.λ.π.)
Έχουν τυποποιηθεί δύο ουσιαστικά τύποι νυχτερινής ενούρησης: η πρωτοπαθής και η δευτεροπαθής. Στον πρωτοπαθή τύπο, ο οποίος και συνήθως οφείλεται σε σωματικές ασθένειες και διαταραχές (σακχαρώδης διαβήτης, ουρολοίμωξη, επιληπτική διαταραχή), το πρόβλημα εμφανίζεται από τη γέννηση και επιμένει, ενώ στο δευτεροπαθή ή επίκτητο τύπο, ο οποίος συνήθως οφείλεται σε ψυχολογικές δυσκολίες και διαταραχές, έχει μεσολαβήσει μια περίοδος τουλάχιστον έξι μηνών χωρίς εμφάνιση οποιουδήποτε προβλήματος.

Αίτια

• Μικρό μέγεθος της ουροδόχου κύστης και μικρή χωρητικότητά της.
• Γενετικοί παράγοντες - κληρονομικότητα.
• Λοίμωξη της ουροδόχου κύστης και των νεφρών.
• Μειωμένη έκκριση της αντιδιουρητικής ορμόνης.
• Σακχαρώδης και άποιος διαβήτης.
• Υπερθυρεοειδισμός.
• Δρεπανοκυτταρική αναιμία.
• Βαρύς ύπνος.
• Η χαμηλή ευαισθησία του σφικτήρα.
• Κατανάλωση τροφών με υψηλά επίπεδα χρωστικών και γλυκαντικών ουσιών.
• Δυσκοιλιότητα.
• Αισθήματα ζήλιας.
• Ανασφάλεια, αδικαιολόγητο άγχος, με προβλήματα επικοινωνίας και καυγάδες ανάμεσα στα μέλη της οικογένειας.
• Ψυχοσυναισθηματική ανωριμότητα.
• Μειωμένη αυτοεκτίμηση.

Τι πρέπει να κάνετε

• Ξεκινήσετε με υπομονή τη μάθηση των κανόνων υγιεινής και καθαριότητας στην τουαλέτα.
• Μην το μαλώνετε ή το ειρωνεύεστε όταν έρχεστε αντιμέτωποι με τη νυχτερινή του αταξία και φυσικά μη του δημιουργείτε ενοχές ή το κάνετε να νιώθει μειονεκτικά για το συμβάν της ενούρησης.
• Φροντίστε να ουρήσει το παιδί αμέσως πριν από τη νυχτερινή κατάκλιση.
• Περιορίστε την κατανάλωση υγρών και φαγητών λίγες ώρες πριν από τον ύπνο.
• Μάθετε το παιδί να εξασκείται στον έλεγχο της ούρησης με το να αυξάνει το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί ανάμεσα στις ουρήσεις της ημέρας.
• Φροντίστε το παιδί να μπορεί να πάει εύκολα στην τουαλέτα το βράδυ αν χρειαστεί (π.χ. αφήσετε αναμμένο κάποιο φως όλη τη νύχτα).
• Μάθετε το παιδί να πηγαίνει στην τουαλέτα με πρόγραμμα (κάθε δύο ώρες). (Και αν δεν ουρήσει συνιστάται να το στείλετε ξανά στην τουαλέτα μετά από 5-10 λεπτά).
• Μάθετε στο παιδί να χαλαρώνει και να μην βιάζεται κατά την διάρκεια της ούρησης να κάθεται σωστά, ώστε να χαλαρώσουν οι μύες της πυέλου.
• Αγοράστε μια συσκευή "αλάρμ υγρασίας για την νυχτερινή ενούρηση".
• Ελέγξτε κάθε πρωί το κρεβάτι, επιβραβεύετε "στεγνές νύχτες" και μη μιλάτε για το πρόβλημα του παιδιού μπροστά σε τρίτους.
• Τα μεγαλύτερα παιδιά συνιστάται να αλλάζουν μόνα τους τα σεντόνια τους χωρίς τη δική σας παρέμβαση.
• Φαρμακευτική αγωγή που δίδεται από το γιατρό μόνο όταν υπάρχει σοβαρός λόγος.
• Σίγουρα το πρόβλημα της νυχτερινής ενούρησης είναι πολυδιάστατο, ενοχλητικό τόσο για τους γονείς όσο και για τους μικρούς μας φίλους αλλά και πολλές φορές δύσκολο να θεραπευτεί. Οπωσδήποτε πρέπει να στέκεστε ψυχολογικά δίπλα στο παιδί σας. Είναι χρήσιμο, πολλές φορές εκτός από την αναζήτηση βοήθειας από ειδικούς ιατρούς, οι γονείς να συζητήσουν το θέμα με ειδικό ψυχίατρο για το παιδί και τον έφηβο. Αυτός θα αξιολογήσει τη σωματική και συναισθηματική συνιστώσα των προβλημάτων που προκαλούν την ενούρηση και θα εργαστεί λύσει τα προβλήματα αυτά.

Το άρθρο υπογράφουν οι: Ελένη Παπαβασιλείου, Παιδίατρος, επιμελήτρια Α΄,
                 Παύλος Τρωίζος Παπαβασιλείου, Φοιτητής Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών