Του Γιώργου Συμεωνίδη*

Τον τελευταίο καιρό συναντά κανείς συχνά πηχυαίους τίτλους που αφορούν υπολογισμούς και αποτελέσματα για την απότομη πτώση του προσδόκιμου ζωής λόγω της πανδημίας COVID-19, οι οποίοι ανακύπτουν ακόμη κι από επίσημες πηγές – όπως το Υπουργείο Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών των Η.Π.Α..

Παρότι οι αλλαγές που επέφερε στη ζωή μας η πανδημία μας εξωθούν στην υπερβολή, πρέπει να επισημανθεί ότι η μεθοδολογία των υπολογισμών αυτών είναι άστοχη και επικίνδυνη όταν χρησιμοποιηθεί για αναλογιστικές προβολές. Τα αποτελέσματα των μειώσεων αυτών, αν τα μελετήσει κανείς προσεκτικά, προκύπτουν από την προβολή των ατόμων με διαρκή επανάληψη των συνθηκών της πανδημίας καθ’ όλη τη διάρκεια του βίου τους, ενώ παράλληλα προβλέπεται ότι έχουν γεννηθεί στην «καρδιά» της πανδημίας. Κάτι τέτοιο είναι σαφώς άστοχο και θυμίζει τις συνθήκες που ζούσε η Drew Barrymore στην ταινία “50 First dates”, πριν γνωρίσει τον Adam Sandler. Ξυπνούσε το πρωί και επαναλάμβανε την ίδια μέρα της ζωής της ξανά και ξανά, παραμένοντας καθηλωμένη στην ίδιες συνθήκες, ενώ ο υπόλοιπος κόσμος εξελισσόταν κανονικά. Στην πραγματική ζωή, οι υπολογισμοί της μακροβιότητας απαιτούν την ενσωμάτωση του έκτακτου φαινομένου που ονομάζεται πανδημία σε μια γενικότερη λογική εξέλιξη της θνησιμότητας και όχι την πλήρη εστίαση στο φαινόμενο καθαυτό. Σε κάποιες περιπτώσεις, αντί για την ενσωμάτωση ίσως να απαιτούν την πλήρη απόρριψη, όπως στην παρούσα συγκυρία.

Πιο συγκεκριμένα, το περασμένο καλοκαίρι η Society of Actuaries συμβούλεψε επίσημα το κράτος να μην χρησιμοποιούνται τα δεδομένα της πανδημίας για κατασκευή πινάκων θνησιμότητας. Η προτροπή αυτή, με την ανάλογη βαρύτητα του συγκεκριμένου οργανισμού, έγινε μέσω παρέμβασης σε τροπολογία που αφορούσε την κατασκευή πινάκων θνησιμότητας για τον προσδιορισμό της παρούσας αξίας στα συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών. Η παρέμβαση καταλήγει στο ότι οποιεσδήποτε παραδοχές που γίνονται ως προς τον βαθμό επιρροής που ασκεί η πανδημία COVID-19 στα αποτελέσματα των πινάκων (και συνεπώς της στρατηγικής για συνταξιοδότηση και των αντίστοιχων αποθεματικών) θα ήταν απλώς εικασίες.

Η τοποθέτηση αυτή είναι κάθε άλλο παρά υπερβολική. Αντίθετα, τα δεκάδες δημοσιεύματα που διατυμπανίζουν την – ομολογουμένως – ραγδαία επιδείνωση του προσδόκιμου ζωής σε ορισμένες ηλικιακές ομάδες, πρέπει να λαμβάνονται με μια δόση υπερβολής όταν μελετά κανείς μακροπρόθεσμα. Η επιδείνωση είναι παροδική και εστιασμένη σε ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Συνεπώς, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στο σχεδιασμό της μακροπρόθεσμης στρατηγικής που αφορά στη συνταξιοδότηση και θα πρέπει η παροδική – ευχόμαστε όλοι – απότομη αλλαγή στο προσδόκιμο ζωής να εκλαμβάνεται ως αυτό ακριβώς που είναι: ένα μεμονωμένο γεγονός.

------------------------

Ο Γιώργος Συμεωνίδης είναι Πιστοποιημένος Αναλογιστής, Διδάκτορας των Οικονομικών της Ασφάλισης, Αντιπρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης Συμβούλων Αναλογιστών και διδάσκων του Τμήματος Στατιστικής και Ασφαλιστικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Πειραιώς.