Η κωμόπολη Δάλι βρίσκεται δεκαεπτά χιλιόμετρα νότια της Λευκωσίας και τοποθετείται περίπου στο μέσο της νήσου Κύπρου. Στην διαδρομή από την Λάρνακα προς την Λευκωσία στα αριστερά του δρόμου υπάρχει ειδική σήμανση για το Δάλι και για το αρχαίο Ιδάλιον.

Το Ιδάλιον ιδρύθηκε από τον Χαλκάνορα αρχηγό των Αχαιών που μετοίκησε στην περιοχή μετά τον Τρωικό Πόλεμο τον 12ο π.Χ. αιώνα. Σύμφωνα με την παράδοση ο Χαλκάνορας ίδρυσε την πόλη εκεί όπου είδε τον ήλιο κατά το «ιδού Ίλιον» που σημαίνει «είδα τον ήλιο». Το Ιδάλιον αναπτύχθηκε γρήγορα από βορρά και ανατολή. Ήδη το 500 π.Χ. η πόλη αριθμούσε περίπου 10000 κατοίκους. Κορύφωση της οικονομικής και πολιτιστικής ανάπτυξης της πόλης ήταν η ίδρυση του βασιλείου του Ιδαλίου έως και το 450 π.Χ. όπου κατελήφθη από τους Φοίνικες.

Κατά την διάρκεια της πολιορκίας από τους Φοίνικες ο βασιλιάς της πόλης Στασίκυπρος συμφώνησε με τον ιατρό Ονάσιλο και τους ιατρούς αδελφούς του να φροντίζουν τους πληγωμένους στρατιώτες και κατοίκους με αντάλλαγμα την πληρωμή ενός ασημένιου ταλάντου από το θησαυροφυλάκιο του βασιλείου ή την παραχώρηση κτημάτων από την βασιλική ιδιοκτησία. Η συμφωνία αυτή χαράχτηκε σε πινακίδα και κατατέθηκε στο Ναό της Αθηνάς που ήταν η κύρια θεότητα της πόλης, σφραγίζοντας με αυτόν τον τρόπο το απαραβίαστο των όρκων. Η ορειχάλκινη πινακίδα του Ιδαλίου φέρει και στις δυο όψεις εγχάρακτη επιγραφή στο Κυπριακό Συλλαβάριο και παρέχει ιδιαίτερα σημαντικές πληροφορίες για τις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες στα χρόνια του πολέμου, τις δομές του πολιτικού συστήματος κ.α. αλλά και για ένα από τα αρχαιότερα συστήματα κοινωνικής πρόνοιας και ιατρικής περίθαλψης στον κόσμο. Εύλογα λοιπόν γεννιέται το ερώτημα εάν η Πλάκα του αρχαίου Ιδαλίου στην Κύπρο αποτελεί το αρχαιότερο συμβόλαιο ιατρικής περίθαλψης στον κόσμο!

Η πινακίδα ανακαλύφθηκε από Δαλίτη γεωργό το 1850 στο Ιερό της θεάς Αθηνάς, στη βορειοδυτική ακρόπολη της αρχαίας πόλεως Ιδάλιον. Πέρασε στην κατοχή του Γάλλου Honore d’Albert Δούκα Duc de Luynes και δωρήθηκε στην Εθνική Βιβλιοθήκη του Παρισιού το 1862 όπου εκτίθεται με τον κωδικό εκθέματος 2297 στην συλλογή μεταλλικών αντικειμένων. Πιστό αντίγραφο της πινακίδας εκτίθεται στο Τοπικό Αρχαιολογικό Μουσείο του Ιδαλίου από τον Νοέμβριο του 2010 με πρωτοβουλία του Ομίλου Τοπικής Ιστορίας Κύπρου σε συνεργασία με τον Δήμο Ιδαλίου και το Τμήμα Αρχαιοτήτων Κύπρου. Η εικόνα της Πινακίδας του Ιδαλίου έχει υιοθετηθεί στο έμβλημα του Τμήματος Κτηματολογίας και Χωρομετρίας Κύπρου.

Η συμφωνία του βασιλιά Στασίκυπρου των κατοίκων και του γιατρού Ονίσηλου φανερώνει μια ιδιότυπη κοινωνική ασφάλιση της εποχής με σκοπό την ιατρική περίθαλψη των κατοίκων σε περίοδο έκτακτης ανάγκης. Ερμηνεύοντας όμως την συμφωνία με τα σημερινά δεδομένα του κλάδου ιδιωτικής ασφάλισης πιθανόν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και ως ένα ιδιότυπο ομαδικό ασφαλιστήριο ιατρικής περίθαλψης με συμβαλλόμενο τον Βασιλιά Στασίκυπρο εφόσον θα πλήρωνε τα ασφάλιστρα, ασφαλιζόμενα μέλη τους κατοίκους και συνεργαζόμενο φορέα ιατρικής περίθαλψης τον ιατρό Ονίσηλο και τους συνεργάτες του. Σε κάθε περίπτωση η πινακίδα του αρχαίου Ιδαλίου αποδεικνύει μια συμφωνία ιατρικής περίθαλψης στην αρχαιότητα και επισφραγίζει με Ελληνικότητα την εξέλιξη της ιδιωτικής ασφάλισης ανά τους αιώνες.

Το nextdeal.gr ευχαριστεί το Αρχαίο Ιδάλιον και την Κύπρο για την συμβολή τους στην Ελληνικότητα της ιδιωτικής ασφάλισης και αποστέλλει αγωνιστικούς χαιρετισμούς σε όλους τους Κύπριους συν-Αδελφούς και συνΑγωνιστές του κλάδου.

Μέντωρ Διαμεσολαβητής

Μετάφραση του κειμένου της πλάκας

Όταν την πόλη Ιδάλιον πολιορκούσαν οι Πέρσες κι’ οι Κιτιείς, τη χρονιά του Φιλοκύπρου του γιου του Ονασαγόρα / ο βασιλιάς Στασύκυπρος κι’ οι πολίτες οι Ιδαλιώτες προέτρεπαν τον Ονάσιλον τον γιο του Ονασικύπρου / τον γιατρό και τους αδελφούς του, να θεραπεύουν τους ανθρώπους τους πληγωμένους στη μάχη / χωρίς πληρωμή· κι’ έτσι συμφώνησαν ο βασιλιάς κι’ οι πολίτες με τον Ονάσιλον / και με τους αδελφούς του, αντί της πληρωμής από μέρους των πληγωμένων κι’ αντί φιλοδωρήματος, να δώσουν από το / θησαυροφυλάκιο του βασιλιά κι’ από την πόλη ένα τάλαντο ασημιού· ή να δώσουν, αντί του / ταλάντου αυτού από ασήμι, ο βασιλιάς κι’ οι πολίτες στον Ονάσιλον και στους αδελφούς/ του από τη γη του βασιλιά, που βρίσκεται στην περιοχή του Αλαμπριάτα, τον χώρο / που ‘ναι στο λιβάδι, που συνορεύει με το αμπέλι (;) του Όγκαντος, κι’ όλα τα υπάρχοντα εκεί φυτά / να τον καρπούνται (τον χώρο) με όλα τα πωλήσιμα σ’ όλη τους τη ζωή αφορολόγητα· αν κάποιος βγάλη τον Ονάσιλον ή τους/ αδελφούς του ή τα παιδιά των παιδιών του Ονασικύπρου απ’ αυτόν τον χώρο, / λοιπόν όποιος τους βγάλη, οπωσδήποτε θα πληρώση στον Ονάσιλον και στους αδελφούς του / ή στα παιδιά τους αυτό το ασήμι, ΄να τάλαντο ασημιού. / Και σε μόνον τον Ονάσιλον, χωριστά από τους άλλους αδελφούς του, συμφώνησε ο βασιλιάς / κι’ οι πολίτες να δώσουν, αντί
φιλοδωρήματος στην πληρωμή του, 4 / πελέκια ασημιού / και δυο διπλές μνας Ιδαλιώτικες· ή να δώση ο βασιλιάς κ’ οι πολίτες στον Ονάσιλον, αντί αυτού του ασημιού, από τη γη του βασιλιά, που ‘ναι στην πεδιάδα του Μελανία, / τον χώρο που συνορεύει με το αμπέλι(;) του Αμενία, κι’ όλα τα υπάρχοντα εκεί φυτά, / τον χώρο τον συνεχόμενο με τον ποταμό Δρύμιο και με / της ιέρειας της Αθηνάς, και το περιβόλι που ‘ναι στα χωράφια του Σίμιδος, / που το είχε αμπέλι(;) ο Διείθεμις ο Αρμανεύς, το συνεχόμενο με του Πασαγόρα, / του γιου του Ονασαγόρα, κι’ όλα τα υπάρχοντα εκεί φυτά να τα καρπούται με όλα / τα πωλήσιμα σ’ όλη του τη ζωή αφορολόγητα· αν κάποιος τον Ονάσιλον ή τα παιδιά του Ονασίλου / από τη γη αυτή ή από το περιβόλι τούτο τους βγάλη, / λοιπόν όποιος τους βγάλη θα πληρώση στον Ονάσιλον ή στα παιδιά του αυτό το ασήμι, 4 πελέκια από ασήμι / και δυο διπλές μνας Ιδαλιώτικες· κι’ αυτή τη δέλτο, αυτά τα λόγια τα χαραγμένα, / ο βασιλιάς κ’ οι πολίτες κατέθεσαν στη θεά Αθηνά, που ‘ναι στο Ιδάλιο, / με όρκους να μη παραβούν αυτές τες ρήτρες σ’ όλη τους τη ζωή. / Οποιοσδήποτε παραβή αυτές τες ρήτρες είθε να πέση πάνω του η παράβαση σαν ανοσιούργημα· αυτές βέβαια / τις γαίες κι’ αυτά τα περιβόλια θα τα έχουν αιώνια τα παιδιά του Ονασικύπρου και τα παιδιά των παιδιών / τους, αυτά που θα ‘ναι στην περιοχή του Ιδαλίου.

Πηγη: www.dali.org.cy, www.bigcyprus.com.cy, el.wikipedia.org, «Συλλεκτικά Ασφαλιστήρια Με Ιστορία και Καλλιτεχνική Αξία από το 19ο έως τον 20ό αιώνα», nextdeal.gr

Δείτε το άρθρο όπως δημοσιεύθηκε στο Nextdeal (τεύχος 405):