Η ανάκαμψη του κλάδου του private equity, που άρχισε να διαμορφώνεται το περασμένο έτος και συνεχίστηκε με σχετικά έντονο ρυθμό κατά το πρώτο τρίμηνο του 2025 σε παγκόσμιο επίπεδο, παρουσιάζει πλέον ενδείξεις επιβράδυνσης. Σύμφωνα με την Έκθεση Ιουνίου της Bain & Company για την παγκόσμια αγορά private equity, οι πρόσφατες γεωοικονομικές αναταράξεις και η επιβολή δασμών έχουν προκαλέσει σημαντικές πιέσεις στην οικονομία και τις κεφαλαιαγορές, επηρεάζοντας αρνητικά τόσο τις νέες συμφωνίες όσο και τις στρατηγικές εξόδου.

Αν και ο συνολικός αντίκτυπος των δασμών στις συναλλαγές private equity δεν μπορεί ακόμη να αποτυπωθεί πλήρως, λόγω του χρόνου που απαιτείται για την ολοκλήρωσή τους, τα πρώτα σημάδια επιβράδυνσης μέσα στο δεύτερο τρίμηνο του έτους ενισχύουν τις προϋπάρχουσες πιέσεις του κλάδου. Αυτές περιλαμβάνουν την ανάγκη για επιτάχυνση των ρευστοποιήσεων (exits), την απόδοση κεφαλαίων στους επενδυτές και την προσέλκυση νέων πόρων.

Η Bain επισημαίνει ότι τον Απρίλιο παρατηρήθηκε σαφής κάμψη στις εξαγορές, με τη συνολική αξία των συμφωνιών να μειώνεται κατά 24% σε σύγκριση με τον μηνιαίο μέσο όρο του πρώτου τριμήνου και τον αριθμό των συμφωνιών να καταγράφει πτώση 22%. Παράλληλα, η επιβράδυνση αντικατοπτρίστηκε και στο σκέλος των ρευστοποιήσεων, με την αγορά των IPO να έχει ουσιαστικά «παγώσει», καθώς πολλές δημόσιες εγγραφές είτε αναβλήθηκαν είτε ακυρώθηκαν.

Αυτά τα δεδομένα έρχονται σε αντίθεση με το αισιόδοξο κλίμα του πρώτου τριμήνου, το οποίο δημιουργούσε προσδοκίες για μια ισχυρή επενδυτική χρονιά. Την περίοδο εκείνη, οι πιστωτικές αγορές ήταν ανοιχτές, το κόστος δανεισμού μειωνόταν, ο πληθωρισμός βρισκόταν υπό έλεγχο και τα επιτόκια ακολουθούσαν πτωτική πορεία. Η συνολική αξία των συμφωνιών κατά το πρώτο τρίμηνο ανήλθε στα 189 δισ. δολάρια – το υψηλότερο επίπεδο από το δεύτερο τρίμηνο του 2022 και σχεδόν διπλάσιο από τα 95 δισ. δολάρια του πρώτου τριμήνου του 2024. Ο αριθμός των εξαγορών διατηρήθηκε σταθερός σε σχέση με τις τάσεις του προηγούμενου έτους.

Όπως σημειώνει η Bain, η επιβολή των δασμών έχει επηρεάσει σημαντικά τον στρατηγικό σχεδιασμό των εταιρειών private equity, αποτελώντας βασικό παράγοντα για την επιβράδυνση του δεύτερου τριμήνου, παρά την ενίσχυση της επενδυτικής εμπιστοσύνης τους προηγούμενους μήνες. Αν και οι προκλήσεις στις συναλλαγές ενδέχεται να συνεχιστούν βραχυπρόθεσμα, η Bain υπογραμμίζει ότι οι επενδυτές που θα αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες της παρούσας αβεβαιότητας θα είναι εκείνοι που θα ξεχωρίσουν. Την ίδια στιγμή, εντείνεται η πίεση προς τους γενικούς εταίρους (GPs), καθώς τα διαθέσιμα μη επενδυμένα κεφάλαια ("dry powder") για buyout funds ανέρχονται σε 1,2 τρισ. δολάρια, με σχεδόν το 25% να παραμένει ανεκμετάλλευτο για πάνω από τέσσερα χρόνια – μια πραγματικότητα που καθιστά την ενεργή αξιοποίησή τους ακόμη πιο επιτακτική.

Ο  Δημήτρης Ψαρρής, Managing Partner της Bain & Company Greece, ανέφερε: « Το 2025 δεν είναι απαραίτητα μια χαμένη χρονιά για το private equity – η αγορά παραμένει ενεργή, με στρατηγικούς αγοραστές να κινούνται ακόμη και μέσα σε έντονες αναταράξεις. Οι τρέχουσες γεωοικονομικές εντάσεις και οι αβεβαιότητες γύρω από τους δασμούς επηρεάζουν προσωρινά το momentum, αλλά αν αυτές αποκλιμακωθούν, η ανάκαμψη μπορεί να είναι ταχύτερη απ’ όσο εκτιμάται. Σε τέτοιες συγκυρίες, οι πιο προετοιμασμένοι επενδυτές –αυτοί που έχουν σαφή στρατηγική και γνώση του τι θέλουν να κατέχουν– είναι εκείνοι που τελικά κερδίζουν.»

Ο Ανδρέας Κυριλής, Senior Partner στην Bain & Company Greece, ανέφερε: «Οι εταιρείες private equity που θα διακριθούν μέσα στην αβεβαιότητα είναι εκείνες που επενδύουν στη δημιουργική σύναψη συμφωνιών, την ακρίβεια στην αποτίμηση και τη μακροπρόθεσμη προσαρμοστικότητα των επενδύσεών τους. Η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και των analytics δεν αποτελεί πλέον επιλογή, αλλά προϋπόθεση ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος. Στην Bain επενδύουμε ενεργά σε προηγμένα εργαλεία που βοηθούν τους πελάτες μας να λαμβάνουν πιο σύνθετες αποφάσεις, να εντοπίζουν ευκαιρίες και να διαχειρίζονται κινδύνους πιο αποτελεσματικά».

Η ρευστότητα παραμένει κρίσιμο ζήτημα

Η επιβράδυνση στον αριθμό των συμφωνιών κατά το δεύτερο τρίμηνο αναμένεται να επιτείνει το ήδη υφιστάμενο πρόβλημα ρευστότητας στον κλάδο του private equity. Η παρατεταμένη έλλειψη ρευστοποιήσεων δυσχεραίνει την ικανότητα των γενικών εταίρων (GPs) να αποδεσμεύσουν κεφάλαια από παλαιότερα χαρτοφυλάκια, περιορίζοντας έτσι τη δυνατότητά τους να επιστρέψουν κεφάλαια στους περιορισμένους εταίρους (LPs) και καθιστώντας δυσκολότερη τη συγκέντρωση νέων πόρων.

Σύμφωνα με την έκθεση της Bain, τα τελευταία έτη παρατηρείται κάμψη στους ρυθμούς επιστροφής κεφαλαίων προς τους LPs, σε σύγκριση με ιστορικά δεδομένα του κλάδου. Παράλληλα, αυξάνεται η δυσαρέσκεια των LPs για τις μερικές ή μειοψηφικές ρευστοποιήσεις, με όλο και περισσότερους να ζητούν πλήρεις αποεπενδύσεις – παρά τις προκλήσεις που αυτές συνεπάγονται. Η έκθεση καταγράφει, επίσης, αυξανόμενη προσφυγή των LPs στη δευτερογενή αγορά, είτε για την κάλυψη άμεσων αναγκών ρευστότητας είτε για την αναδιάρθρωση των επενδυτικών τους θέσεων. Ωστόσο, παρά τη σημαντική ανάπτυξή της, η Bain προειδοποιεί ότι η δευτερογενής αγορά παραμένει ανεπαρκής για την κάλυψη των συνολικών αναγκών ρευστότητας του κλάδου, καθώς αντιπροσωπεύει λιγότερο από το 5% των συνολικών assets υπό διαχείριση παγκοσμίως.

Οι προκλήσεις στην άντληση κεφαλαίων εντείνονται

Η άντληση κεφαλαίων εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους βασικούς τομείς προβληματισμού για τον κλάδο, παρά τη σχετική ανθεκτικότητα κάποιων επιμέρους κατηγοριών, όπως τα secondaries και οι υποδομές. Σύμφωνα με την Bain, η παγκόσμια άντληση κεφαλαίων για buyouts έχει μειωθεί για πέντε συνεχόμενα τρίμηνα και ενδέχεται να αποφύγει οριακά την έκτη διαδοχική πτώση στο δεύτερο τρίμηνο. Το πρώτο τρίμηνο του 2025 ήταν το πρώτο εδώ και μία δεκαετία κατά το οποίο δεν έκλεισε κανένα buyout fund άνω των $5 δισ., γεγονός που αντανακλά δύο σημαντικές τάσεις: τη μείωση του μέσου μεγέθους των κεφαλαίων που συγκεντρώνονται και τη μείωση του συνολικού αριθμού των funds που κλείνουν.

Σύμφωνα με τη Bain, παρότι η πτωτική τάση ενδέχεται να πλησιάζει στο τέλος της, οι προοπτικές εξακολουθούν να είναι δύσκολες, καθώς οι επενδυτές παρακολουθούν στενά τις αποδόσεις και επανεξετάζουν τις επενδυτικές τους αποφάσεις λόγω των χαμηλών διανομών από τους GPs. Η ανάκαμψη στις εισροές νέου κεφαλαίου στον κλάδο φαίνεται πλέον να μετατίθεται χρονικά για το 2026.

Με περισσότερα από 18.000 ιδιωτικά επενδυτικά σχήματα να βρίσκονται σήμερα στην αγορά αναζητώντας συνολικά κεφάλαια ύψους $3,3 τρισεκατομμυρίων, η Bain τονίζει ότι η ζήτηση ξεπερνά σημαντικά την προσφορά, με $3 να διεκδικούνται για κάθε διαθέσιμο $1. Παραμένει αβέβαιο αν η ενίσχυση του ιδιωτικού πλούτου ως νέα πηγή χρηματοδότησης μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη γεφύρωση αυτού του κενού. Σε αυτό το κλίμα και υπό τη σκιά της γεωπολιτικής αστάθειας, η Bain εντοπίζει σαφείς ενδείξεις δομικών μετασχηματισμών στο private equity, καθώς οι επενδυτές επαναξιολογούν τις τοποθετήσεις τους ανά κατηγορία περιουσιακών στοιχείων και γεωγραφική περιοχή. Η έκθεση καταλήγει ότι οι γενικοί εταίροι (GPs) θα χρειαστεί να επανεξετάσουν τις παραδοχές τους σχετικά με τις μελλοντικές πηγές κεφαλαίων και να υιοθετήσουν μια πιο θεσμική και στρατηγικά οργανωμένη προσέγγιση στη διαδικασία συγκέντρωσης πόρων.

Προσαρμογή στο νέο περιβάλλον

Αν και η Bain αναγνωρίζει ότι η πρόσφατη μεταβλητότητα καθιστά τις προβλέψεις για το υπόλοιπο του 2025 πιο περίπλοκες από το σύνηθες, εκτιμά ότι ο κλάδος του private equity καλείται να προσαρμοστεί σε μια νέα πραγματικότητα, με φόντο τη ριζική αναδιάρθρωση του παγκόσμιου εμπορίου και των γεωπολιτικών ισορροπιών. Μέσα σε αυτό το δυναμικά μεταβαλλόμενο περιβάλλον, σχεδόν κάθε εταιρεία διαχείρισης χαρτοφυλακίου καλείται να επαναξιολογήσει το επιχειρηματικό της μοντέλο, καθώς βασικές στρατηγικές παραδοχές που ίσχυαν στις αρχές του έτους ενδέχεται πλέον να μην ανταποκρίνονται στις τρέχουσες συνθήκες.

Η Bain υπογραμμίζει ότι για να επιτύχουν υψηλότερες αποδόσεις, οι εταιρείες private equity πρέπει να επικεντρωθούν στη βελτίωση της λειτουργικής απόδοσης των εταιρειών του χαρτοφυλακίου τους, συνδυάζοντας αυστηρό έλεγχο κόστους με στοχευμένες ενέργειες ενίσχυσης των εσόδων. Ακόμη και σε περιπτώσεις όπου έχουν ήδη υλοποιηθεί πρωτοβουλίες εξορθολογισμού, η αξιοποίηση της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης (generative AI) δημιουργεί νέες δυνατότητες βελτίωσης, που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν ανέφικτες. Η ενίσχυση της λειτουργικής μόχλευσης θα αποτελέσει κρίσιμο παράγοντα, ώστε η αύξηση των εσόδων να μεταφράζεται σε ουσιαστική ενίσχυση των περιθωρίων κερδοφορίας.

Παράλληλα, η Bain προτρέπει τους GPs να επικαιροποιήσουν ή να ενισχύσουν τα σχέδια δημιουργίας αξίας για τις εταιρείες του χαρτοφυλακίου τους, ώστε να πείσουν δυνητικούς αγοραστές ότι εξακολουθούν να υπάρχουν περιθώρια ανάπτυξης. Κατά την έκθεση, η τεκμηριωμένη και ουσιαστική αύξηση του EBITDA θα αποτελέσει κρίσιμο στοιχείο για την επιτυχία αυτής της στρατηγικής, ενισχύοντας την αξιοπιστία των επιχειρημάτων υπέρ της αξίας των προς πώληση εταιρειών.