Harel: Από τα Στενά του Ορμούζ στα επιτόκια – Πώς το πετρέλαιο αλλάζει ξανά τις αγορές

Harel: Το πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια αλλάζει ξανά το τοπίο των επιτοκίων

Νέα δεδομένα δημιουργεί για τις διεθνείς αγορές η άνοδος της τιμής του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι διαταραχές σε δύο από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του κόσμου επαναφέρουν στο προσκήνιο τον πληθωρισμό και, μαζί του, την προοπτική υψηλότερων επιτοκίων.

Αυτό επισημαίνει η Harel Insurance & Finance στη νέα στρατηγική της ανάλυση για τις αγορές, σημειώνοντας ότι μέσα σε διάστημα μόλις λίγων εβδομάδων η εικόνα έχει αλλάξει αισθητά. Εκεί όπου πριν από έναν μήνα οι αγορές συζητούσαν κυρίως το ενδεχόμενο χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής, η ενέργεια έχει πλέον μεταβάλει τις ισορροπίες.

Η επανέναρξη των συγκρούσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και οι διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ και στο Bab el-Mandeb έχουν ωθήσει το πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια, αυξάνοντας παράλληλα το κόστος μεταφορών και αναζωπυρώνοντας τις ανησυχίες για τον πληθωρισμό.

Όπως παρατηρεί χαρακτηριστικά η Harel, δύο θαλάσσια «σημεία συμφόρησης», τα οποία μέχρι πρόσφατα απασχολούσαν κυρίως τους ειδικούς της ενέργειας και της ναυτιλίας, μπορούν πλέον να επηρεάσουν άμεσα τις τιμές ενέργειας, τον πληθωρισμό και τελικά τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών.

Η επιστροφή των αυξήσεων επιτοκίων

Το πρόβλημα για τις κεντρικές τράπεζες είναι ότι η ενεργειακή αναταραχή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι πληθωριστικές πιέσεις εκτός ενέργειας είχαν αρχίσει να υποχωρούν σε αρκετές οικονομίες.

Όσο όμως το πετρέλαιο παραμένει σε υψηλά επίπεδα, αυξάνεται ο κίνδυνος οι ανατιμήσεις να περάσουν σταδιακά από την ενέργεια στις μεταφορές, στην παραγωγή, στις υπηρεσίες, στις πληθωριστικές προσδοκίες και τελικά στους μισθούς.

Στις ΗΠΑ, σύμφωνα με την ανάλυση της Harel, η Federal Reserve αύξησε το βασικό επιτόκιο κατά 25 μονάδες βάσης, στο 4%, πραγματοποιώντας την πρώτη αύξηση από το καλοκαίρι του 2023. Η Harel σημειώνει επίσης ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει αυξήσει τα επιτόκια για δεύτερη φορά μέσα στη χρονιά, ενώ το κλίμα γίνεται πιο «επιθετικό» και σε άλλες κεντρικές τράπεζες.

Η μεγάλη δυσκολία είναι ότι η σημερινή πληθωριστική πίεση δεν προέρχεται απαραίτητα από υπερβολικά ισχυρή ζήτηση. Σε σημαντικό βαθμό πρόκειται για ένα σοκ προσφοράς, το οποίο μεταδίδεται μέσω της ενέργειας, του εμπορίου και της γεωπολιτικής.

Τα υψηλότερα επιτόκια, προφανώς, δεν μπορούν να αποκαταστήσουν την ομαλή λειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Οι κεντρικές τράπεζες, όμως, δεν μπορούν να αγνοήσουν ένα ενεργειακό σοκ όταν αυτό αρχίζει να περνά στον γενικό πληθωρισμό.

Δεν είναι μόνο το πετρέλαιο

Η Harel στρέφει παράλληλα την προσοχή και στις αγορές ομολόγων. Η άνοδος του πετρελαίου μπορεί να λειτουργεί ως καταλύτης για την αύξηση των αποδόσεων, δεν αποτελεί όμως τη μοναδική αιτία για την οποία το μακροπρόθεσμο κόστος χρήματος παραμένει υψηλό.

Τα μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα, οι αυξημένες χρηματοδοτικές ανάγκες των κυβερνήσεων και οι μεγάλες εκδόσεις ομολόγων αυξάνουν την προσφορά τίτλων την ίδια στιγμή που οι επενδυτές απαιτούν υψηλότερη αποζημίωση για τον πληθωριστικό και γεωπολιτικό κίνδυνο.

Ακόμη, λοιπόν, και εάν η τιμή του πετρελαίου αποκλιμακωθεί, οι κυβερνήσεις θα εξακολουθούν να χρειάζονται σημαντικά κεφάλαια για τη χρηματοδότηση των ελλειμμάτων τους.

Η εξαίρεση του Ισραήλ

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η διαφορετική εικόνα στο Ισραήλ. Την ώρα που διεθνώς επιστρέφει η συζήτηση για αυξήσεις επιτοκίων, η Τράπεζα του Ισραήλ μείωσε στις αρχές Σεπτεμβρίου το επιτόκιο για τρίτη συνεχόμενη φορά, στο 3,25%.

Ο πληθωρισμός παραμένει σχετικά χαμηλός, με τον δείκτη τιμών καταναλωτή του Αυγούστου να αυξάνεται κατά 0,7% και τον ετήσιο πληθωρισμό να διαμορφώνεται στο 1,5%. Η Harel εξακολουθεί να εκτιμά ότι θα υπάρξει τουλάχιστον μία ακόμη μείωση επιτοκίων μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες.

Ωστόσο, μετά τις τρεις διαδοχικές μειώσεις και με το διεθνές περιβάλλον να επιβαρύνεται από τις υψηλότερες τιμές ενέργειας, η Τράπεζα του Ισραήλ έχει πλέον περισσότερους λόγους να περιμένει πριν προχωρήσει στην επόμενη κίνηση.

Το κρίσιμο ερώτημα: για πόσο θα μείνει το πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια;

Για τη Harel, το βασικό ερώτημα των επόμενων μηνών δεν είναι πλέον εάν το πετρέλαιο μπορεί να ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι – αυτό έχει ήδη συμβεί. Το κρίσιμο ζήτημα είναι για πόσο χρονικό διάστημα θα παραμείνει σε αυτά τα επίπεδα.

Ένα σύντομο ενεργειακό σοκ μπορεί να αυξήσει προσωρινά τον πληθωρισμό και στη συνέχεια να εξασθενήσει. Εάν όμως οι υψηλές τιμές διατηρηθούν, αρχίζουν να μεταφέρονται στο κόστος μεταφορών, στην παραγωγή και στις υπηρεσίες. Τότε η ενεργειακή κρίση παύει να είναι απλώς μια ιστορία για το πετρέλαιο και μετατρέπεται σε ιστορία για τα επιτόκια και το συνολικό κόστος χρήματος.

Όπως συνοψίζει η Harel, το περιθώριο μεταξύ της αντιμετώπισης του πληθωρισμού και της προστασίας της ανάπτυξης γίνεται ολοένα στενότερο. Στο Ισραήλ η βασική κατεύθυνση των επιτοκίων εξακολουθεί να είναι πτωτική, αν και η επόμενη μείωση μπορεί να καθυστερήσει. Στις μεγάλες διεθνείς οικονομίες, αντίθετα, η παραμονή της ενέργειας σε υψηλές τιμές ενισχύει εκ νέου την πιθανότητα περαιτέρω αυξήσεων των επιτοκίων.

Πηγή: Harel Insurance & Finance, «Between Two Straits Runs the Interest Rate», 18 Σεπτεμβρίου 2026.