Τι σηματοδοτεί το ηχηρό "όχι" των Ισλανδών στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ε.Ε

Η άρνηση της πλειοψηφίας των πολιτών της Ιρλανδίας για έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τις Βρυξέλλες με την προοπτική ένταξης της χώρας στην ευρωπαϊκή οικογένεια στο μέλλον στέλνει ένα σαφές μήνυμα. Πρώτον, στις Βρυξέλλες, αφού φαίνεται πως για τους Ισλανδούς ένα τέτοιο σενάριο είχε περισσότερα μειονεκτήματα παρά πλεονεκτήματα. Δεύτερον, στην παγκόσμια κοινότητα, καθώς μία μικρή χώρα που βρίσκεται στη μέση του Ατλαντικού εν μέσω ισχυρών γεωπολιτικών αναταράξεων αποφάσισε να υπερασπιστεί την αυτόνομη πορεία της, παρά να γίνει μέλος ενός πολιτικού εγχειρήματος που κατά γενική ομολογία έχει προσφέρει πολλά στα μέλη του, παρά τα όποια λάθη και παραλείψεις. Και η σχετική απόφαση ήλθε δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα για το Brexit, το οποίο οδήγησε στην αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σύμφωνα με το αποτέλεσμα πάνω στο ερώτημα «πρέπει η Ισλανδία να επαναλάβει τις διαπραγματεύσεις ένταξης στην Ε.Ε», το 52,8% των συμμετεχόντων ψήφισε «όχι» και το 47,2% επελεξε το «ναι». Αίσθηση προκάλεσε η υψηλή συμμετοχή των Ισλανδών που έφτασε και το 82,5%, γεγονός που καταδεικνύει το υψηλό ενδιαφέρον της κοινής γνώμης πάνω σε ένα τόσο κρίσιμο θέμα. Αξίζει να σημειωθεί ότι λίγη ώρα μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος, η Ισλανδή πρωθυπουργός  δήλωσε εμφατικά ότι δεν πρόκειται για μια οπισθοδρόμηση της χώρας, αλλά για μια νίκη της δημοκρατίας.

Η εξέλιξη αυτή πρέπει να προβληματίσει την ηγεσία των ευρωπαϊκών θεσμών, τη χρονική στιγμή δε που εντατικοποιείται η προσπάθεια για τη διευρυνση της Ε.Ε προς τα δυτικά Βαλκάνια και την ανατολική Ευρώπη, για πρώτη φορά μετά την ένταξη της Κροατίας το 2013 που ήταν και το τελευταίο μέλος που μπήκε στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Φαίνεται ξεκάθαρα για ένα μέρος της κοινής γνώμης στις ευρωπαϊκές κοινωνίες πιστεύει ότι η Ε.Ε δεν αποτελεί ασφαλή εναλλακτική, μία αντίληψη που συνδέεται άμεσα με την έλλειψη εμπιστοσύνης, αλλά και την απουσία άμεσης επικοινωνίας των Βρυξελλών με τις τοπικές κοινωνίες. Το μεγάλο στοίχημα για την επόμενη δεκαετία θα έλεγε κανείς ότι είναι να ανατραπούν τα όποια δεδομένα κρατούν πίσω την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση μέσα από την ανάπτυξη ισχυρών δεσμών τόσο μεταξύ της Ε.Ε και των πολιτών, όσο και ανάμεσα στα κράτη-μέλη. Ο δρόμος αυτός είναι αναμφίβολα μακρύς και δύσβατος και θα χρειαστεί μεγάλη προσπάθεια για να αλλάξουν τα σημερινά δεδομένα.