Μετά την αναχώρησιν εις Κρήτην του Βασιλέως, της Κυβερνήσεως και της Διοικήσεως της Τραπέζης της Ελλάδος, η Τράπεζα έμενε ακέφαλος.
Την 24 Απριλίου 1941 συνήλθε εις συνεδρίασιν το Γενικόν Συμβούλιον της Τραπέζης της Ελλάδος, υπό την προεδρίαν του πρεσβυτέρου των συμβούλων Στεφάνου Δέλτα, παρισταμένων των συμβούλων Π. Δεκάζου, Ν, Καρέλλα, Κ. Φωκά Κοσμετάτου, Εμμ. Λαμπρινούδη, Μ. Νεγροπόντη, Α. Παπαδάτου, Μ. Πουρή, Γ. Στρέιτ και του Γενικού Γραμματέως της Τραπέζης Δημητρίου Νομικού.
Ο Γενικός Γραμματεύς της Τραπέζης ανέφερε εις το Συμβούλιον ότι ο Διοικητής της Τραπέζης Κυριάκος Βαρβαρέσος και ο Υποδιοικητής της Γεώργιος Μαντζαβίνος ηκολούθησαν τον Βασιλέα και την Κυβέρνησιν, αναχωρήσαντες εις Κρήτην, και ότι ο έτερος Υποδιοικητής της Τραπέζης Ιωάννης Αρβανίτης, που έμεινε εις τας Αθήνας, υπέβαλε, διά λόγους υγείας, την παραίτησίν του. Συνεπώς εδημιουργείτο ζήτημα αναπληρώσεως των απόντων μελών της Διοικήσεως υπό ενός συμβούλου, σύμφωνα με το καταστατικόν.
Το Γενικόν Συμβούλιον απεφάσισε:
(α)     Ώρισε Διοικούντα Σύμβουλον της Τραπέζης διά το έτος 1941, σύμφωνα προς το άρθρο 32 του καταστατικού, τον Μιλτιάδην Νεγροπόντην.
(β)    Απεδέχθη την υποβληθείσαν παραίτησιν του Υποδιοικητού Ιωάννου Αρβανίτη και
(γ)    Ώρισε μέλος της εκτελεστικής επιτροπής του Γενικού Συμβουλί-ου διά το έτος 1941, αντί του συμβούλου Μ. Νεγροπόντη, ο οποίος ανέλαβε τα καθήκοντα του Διοικούντος Συμβούλου, τον σύμβουλον Μ. Πουρήν, αναπληρωματικόν δε τον σύμβουλον Π. Δεκάζον.

Την 27 Απριλίου 1941 αι πρώται γερμανικαί μηχανοκίνητοι μονάδες κατελάμβανον την πρωτεύουσαν της Ελλάδος. Ο δρόμος ήτο πλέον ανοικτός διά τα στίφη των κατακτητών της πατρίδος. Άλλα τμήματά της θα τα κατελάμβανον Γερμανοί, άλλα οι νικημένοι Ιταλοί. Και εις τα τμήματα της ελληνικής Μακεδονίας και της Θράκης εισήρχοντο τα βουλγαρικά στίφη. Τα συμμαχικά στρατεύματα, που είχαν έλθει διά να βοηθήσουν την Ελλάδα, την εξεκένωσαν υπό τον απηνή βομβαρδισμόν της γερμανικής αεροπορίας. Αφωπλισμένοι, καταματωμένοι οι Έλληνες νικηταί των Ηπειρωτικών βουνών, εγέμιζαν με συντριβήν τους δρόμους των πόλεων και των χωριών της Ελλάδος.
Η μακρά περίοδος του νέου μαρτυρίου, που θα διαρκούσε μέχρι του φθινοπώρου του 1944, ήρχιζε.

Ήρχιζε και η περίοδος των δεινών της Τραπέζης της Ελλάδος.
Την 24 Μαΐου 1941 εδημοσιεύετο εις την Εφημερίδα της Κυβερνήσεως των Αθηνών η κάτωθι απόφασις του Υπουργού των Οικονομικών της πρώτης κατοχικής Κυβερνήσεως, απαλλάσσουσα των καθηκόντων της τον Διοικητήν της Τραπέζης της Ελλάδος Κυριάκον Βαρβαρέσον και τον Υποδιοικητήν Γεώργιον Μαντζαβίνον:
«Δι’ αποφάσεως του επί των Οικονομικών και Εθνικής Οικονομίας Υπουργού υπ’ αριθ. 108871 της 23 Μαΐου 1941 κατά το υπ’ αριθ. 7 Νομοθετι-κόν Διάταγμα της 6 Μαΐου 1941 “περί αντικαταστάσεως μελών Διοικητικών Συμβουλίων κλπ.”, ως και την από 28 Μαΐου ε.έ. απόφασιν του Υπουργικού Συμβουλίου, απηλλάγησαν των καθηκόντων των 1) ο Διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος Κυριάκος Βαρβαρέσος και 2) ο Υποδιοικητής της ιδίας Τραπέζης Γεώργιος Μαντζαβίνος, λόγω αυθαιρέτου αποχής εκ τούτων και απομακρύν-σεώς των εκ της εν Αθήναις έδρας της Τραπέζης της Ελλάδος.
Ο Υπουργός
Πλ. Χατζημιχάλης»

Ο Διοικών Σύμβουλος της Τραπέζης Μιλτιάδης Νεγροπόντης, αδυνατών να αντιμετωπίζη την πίεσιν των κατακτητών και αρνούμενος να γίνη όργανόν των, υπέβαλε, δύο μήνες μετά την ανάληψιν των καθηκόντων του, δηλαδή την 3 Ιουλίου 1941, την παραίτησίν του, διά λόγους υγείας.
Αι κατοχικαί Κυβερνήσεις ανέθεσαν την εν Αθήναις Διοίκησιν της Τραπέζης της Ελλάδος διαδοχικώς εις τους κάτωθι(1):
1)    Δημήτριον Σάντην, Διοικητήν από 2 Ιουλίου 1941 έως 20 Ιανουαρίου 1943.
2)    Θεόδωρον Τουρκοβασίλην, Διοικητήν από 19 Απριλίου 1943 έως 11 Απριλίου 1944.
3)    Ανδρέαν Παπαδημητρίου, Υποδιοικητήν από 3 Ιουλίου 1941 έως 18 Νοεμβρίου 1944.
4)    Σπύρον Χατζηκυριάκον, Υποδιοικητήν και αργότερον Διοικητήν από 5 Απριλίου 1943 έως 5 Οκτωβρίου 1944.

Τα μέλη του Γενικού Συμβουλίου παρέμειναν εις την θέσιν των επί εν χρονικόν διάστημα και αντικατεστάθησαν αργότερον, το 1942, με απόφασιν του τότε Υπουργού των Οικονομικών, διότι εχαρακτηρίσθησαν ως αντι-αξονικά(2).
Το προσωπικόν της Τραπέζης –αυτό υπήρξε Τράπεζα της Ελλάδος κατά τους χρόνους της κατοχής. Και το προσωπικόν αυτό εστάθη, κατά την δοκιμασίαν, εις βαθμίδα υψηλήν εθνικής αξιοπρεπείας και αρετής. Δεν εσυνθηκολόγησε, δεν υπετάγη, δεν επρόδωσε, δεν εχρηματίσθη. Υφίστατο με καρτερίαν τα δεινά της πατρίδος, επεινούσε μαζύ με τους άλλους Έλληνας, εζούσε μαζύ τους την πίστιν εις τα ελληνικά πεπρωμένα και εις την ελπίδα. Έλαβε, με κίνδυνον της ζωής του, μέρος εις όλας τα εθνικάς εξορμήσεις, που του υπηγόρευε η ελληνική του συνείδησις. Με απεργίας, με διαμαρτυρίας, με στάσεις εργασίας, ήτο μαζί με τον ελληνικόν λαόν: όταν ηπειλείτο η πολιτική επιστράτευσις από τους γερμανούς, όταν εζητείτο το σταμάτημα των εκτελέσεων, όταν εζητείτο η αποβολή των Βουλγάρων από τα ελληνικά εδάφη. Αναφέρεται εδώ η δεκατετραήμερος καθολική απεργία του προσωπικού του Μαΐου-Ιουνίου του 1943, τετραήμερος του Αυγούστου του 1943, 24ωρος απεργία της 16 Σεπτεμβρίου του 1944, ομαδικαί εκδηλώσεις της 5 Μαρτίου, της 16 Ιουνίου και της 22 Ιουλίου του 1943. Εμπρός εις την αδάμαστον και ανδρικήν στάσιν του προσωπικού εις όλα τα εθνικά θέματα, ηναγκάσθη, κάποτε, να συνθηκολογήση και αυτός ο οικονομικός δικτάτωρ του Ράιχ, ο Νοϋμπάχερ, ο οποίος ωμίλησε εις τους συγκεντρωμένους υπαλλήλους, διά να τους υποσχεθή και διά να τους καθησυχάση.
Ελάχιστα μόνον κρούσματα βδελυρά εθνικής απιστίας παρουσιάσθησαν εις το προσωπικόν της Τραπέζης.
Ελάχιστα, μέσα εις τον όγκον μιας τόσον πολυπληθούς οικογενείας. Εδέχθησαν να γίνουν όργανα των κατακτητών, και ίσως να έγιναν και όργανα διώξεως συναδέλφων των. Εις αυτό εδώ το χρονικόν, που ιστορείται η πορεία του Ιδρύματος και η αρετή του προσωπικού του και η μνεία απλώς των ελαχίστων αυτών ονομάτων θα ήτο ασχημία. Καθώς τα απέβαλε, μετά την απελευθέρωσιν, από επάνω του το σώμα της Τραπέζης, ας μείνουν εις τον χώρον της καταισχύνης(3).

(1)-Εις την πρώτην, μετά την απελευθέρωσιν, συνεδρίασιν του Γενικού Συμβουλίου της Τραπέζης (24 Ιανουαρίου 1945), ομιλών εξ ονόματος των παλαιών συμβούλων, ο σύμβουλος Κ.Π. Φωκάς Κοσμετάτος έλεγε: «Διά να παράσχωμεν αμυδράν ιδέαν της Διοικήσεως (των Διοικητών της περιόδου της κατοχής), θ’ αναφέρωμεν ότι κατά την είσοδον των Γερμανών εις Αθήνας, η ολική δύναμις του προσωπικού της Τραπέζης ανήρχετο εις 2.200 υπαλλήλους και κατά την αναχώρησιν των Γερμανών εις 8.325. Δηλαδή κατά το διάστημα της κατοχής, οπότε πάσα παραγωγική της Τραπέζης είχε νεκρωθή, ο αριθμός των υπαλλήλων ηυξήθη κατά 1.125 υπαλλήλους, ήτοι κατά 51%».
(2)-Έλεγε σχετικώς, μετά την απελευθέρωσιν, εις την μνημονευθείσαν συνεδρίασιν του Γενικού Συμβουλίου ο σύμβουλος Κ.Π. Φωκάς Κοσμετάτος: «Η θέσις του Γενικού Συμβουλίου είχε αποβή δεινή. Πλην όμως τούτο έκρινε ότι δεν εδικαιούτο να παραιτηθή, καταλείπον όλως έρμαια εις χείρας ξένων και επιχωρίων καταπιεστών και καταδολιευτών τα διαπεπιστευμένα αυτώ γενικά συμφέροντα, ως και εκείνα των μετόχων, και όλως απροστατεύτους, τόσους καλούς και τιμίους υπαλλήλους και βοηθούς του εις το βαρύ έργον της απέλπιδος προστασίας του γοήτρου και του κύρους του πρώτου πιστωτικού Ιδρύματος της χώρας. Εν συνεχεία της στάσεώς του ταύτης, το Γενικόν Συμβούλιον απέρριψε δελεαστικήν πρότασιν περί αυξήσεως των αποδοχών του, και απεμάκρυνε επανειλημμένας αποπείρας συνάψεως φιλικών ατομικών σχέσεων μετά των ξένων Επιτρόπων. Ως ήτο φυσικόν, η στάσις του Συμβουλίου επροκάλεσε την μήνιν των τότε ισχυρών, και επί τοσούτω, ώστε να χαρακτηρισθή το Συμβούλιον ως αντιαξονικόν και να αντικατασταθή διά τούτο. Εν τω μεταξύ, οι εκ των συμβούλων Σ. Δέλτας και Μ. Πουρής εδιώχθησαν και φυλακίσθησαν».
(3)-Έλεγε σχετικώς διά την στάσιν του προσωπικού της Τραπέζης κατά τους χρόνους της δουλείας, εις την πρώυην μετά την απελευθέρωσιν Γενικήν Συνέλευσιν των μετόχων της 22 Νοεμβρίου 1947 ο Διοικητής Γεώργιος Μαντζαβίνος: «Θα παρελείπαμεν καθήκον, εάν δεν εμνημονεύαμεν τας δραματικάς συνθήκας υφ’ ας διετέλεσεν η Τράπεζα της Ελλάδος και ολόκληρον το υπαλληλικόν προσωπικόν αυτής, κατά την τραγικήν εκείνην περίοδον. Δεν πρέπει να λησμονηθή ούτε ο μόχθος, ούτε η ψυχική αγωνία κατά την περίοδον εκείνην των υπαλλήλων της Τραπέζης, οι οποίοι εν μέσω μυρίων κινδύνων και υπό την συνεχή απειλήν των κατακτητών, οίτινες από των πρώτων ημερών της δουλείας είχον εγκαταστήσει εντός της Τραπέζης τα όργανα αυτών δι’ων καθυπέταξαν εις την άνομον θέλησίν των το Εκδοτικόν ίδρυμα, συνέχισαν την εκτέλεσιν της υπηρεσίας αυτών χωρίς ουδέποτε να καμφθώσι ψυχικώς, χωρίς ουδέποτε ν’ απωλέσωουν το πνεύμα της αντιστάσεως εις τας θελήσεις του εχθρού. Προς άπαν το προσωπικόν τούτο το οποίον, πλην ελαχίστων ασημάντων εξαιρέσεων, επετέλεσε το καθήκον αυτού προς την πατρίδαν και την Τράπεζαν, υπό τοιαύτας συνθήκας και επί κινδύνω πολλάκις της ζωής του, οφείλεται δίκαιος έπαινος».  

Πηγή : Ηλία Βενέζη  Χρονικόν της Τραπέζης της Ελλάδος