Μαζί με τους στρατιώτες, το 1940 πολέμησαν με τον τρόπο τους και οι δημοσιογράφοι και οι φωτογράφοι. Ακολούθησαν τις μονάδες, βρέθηκαν κοντά στις μάχες, μοιράστηκαν κακουχίες και κινδύνους για να φτάσουν πίσω τα νέα του μετώπου. Με τις ανταποκρίσεις και τις εικόνες τους μας άφησαν πολύτιμο υλικό για να γνωρίζουμε και να μνημονεύουμε εκείνον τον αγώνα και τους ανθρώπους του.
Σήμερα παρουσιάζουμε κάποιες φωτογραφίες από το βιβλίο «Σελίδες δόξης» του πολεμικού ανταποκριτή της «Καθημερινής» Χρήστου Ι. Κολιάτσου, από την έκδοση του 1951. Τις ανέβασε ένας φίλος και στάθηκα να τις κοιτάξω, μία μία. Τέτοιες ημέρες επιστρέφουν πολλές εικόνες από τον πόλεμο και όσο πιο ταλαιπωρημένες και θαμπές είναι, τόσο ανεβαίνει η συναισθηματική τους αξία. Αξίζει να τους δίνουμε λίγο χρόνο, να παρατηρούμε όσα χωρούν μέσα στο κάδρο τους.
Άνθρωποι τυλιγμένοι στις χλαίνες, πορείες μέσα στα χιόνια, ζώα φορτωμένα, πυροβόλα, πρόχειρα καταλύματα. Δρόμοι που έπρεπε να διανυθούν, εφόδια που έπρεπε να φτάσουν, θέσεις που έπρεπε να κρατηθούν. Πίσω από τις επιχειρήσεις και τα ονόματα των τοποθεσιών υπήρχε αυτή η αδιάκοπη, καθημερινή προσπάθεια. Να προχωρήσουν, να μεταφέρουν, να σκάψουν, να βρουν λίγη προστασία από το κρύο, να σταθούν ξανά στα πόδια τους.
Κάπου εκεί στεκόταν και ο άνθρωπος με τη φωτογραφική μηχανή. Για να υπάρχουν σήμερα αυτές οι εικόνες, κάποιος έπρεπε να βρεθεί στον ίδιο δρόμο, στο ίδιο χιόνι, κοντά στους ανθρώπους που φωτογράφιζε. Η δική του παρουσία συνήθως μένει έξω από το κάδρο. Βλέπουμε όσα κατέγραψε, σπανιότερα σκεφτόμαστε τον κόπο και τις συνθήκες μέσα στις οποίες δούλεψε.
Κι ανάμεσα στις πολεμικές σκηνές, λίγες στιγμές ανάπαυλας. Μια συντροφιά που στέκεται μπροστά στον φακό, πρόσωπα που κοιτάζουν προς τον φωτογράφο, ένας άνθρωπος στην είσοδο του καταλύματός του. Μικρές παύσεις που διασώθηκαν και μας επιτρέπουν, τόσα χρόνια αργότερα, να πλησιάσουμε κάπως εκείνη τη ζωή. Κι ακόμη, η επιβεβαίωση της νίκης με την παρουσία στο μέτωπο πολιτικών της εποχής, ακόμη και το διαδόχου Παύλου καθώς και οι Ιταλοί αιχμάλωτοι, ευχαριστημένοι που γλίτωσαν τον πόλεμο…
Εμείς γνωρίζουμε πια την ιστορία και την εξέλιξή της. Εκείνοι, τη στιγμή που τους κράτησε ο φακός, είχαν μπροστά τους την επόμενη πορεία, την επόμενη νύχτα, την επόμενη μάχη. Οι φωτογράφοι μάς παρέδωσαν κάτι από αυτές τις στιγμές, από τα πρόσωπα και την καθημερινή δοκιμασία τους. Και μαζί, έναν λόγο να στεκόμαστε με προσοχή μπροστά στις παλιές εικόνες, ακόμη κι όταν δεν γνωρίζουμε τα ονόματα όσων εικονίζονται — ή εκείνου που βρισκόταν πίσω από τη μηχανή.
Στη μνήμη όσων πολέμησαν και εκείνων που τους περίμεναν.
Ο Διοικητής του Β', Σωμ. Στρατού, στρατηγός Δημ. Παπαδόπουλος, ο επιτελάρχης του Δημ. Μαχάς και οι επιτελείς του Σώματος, διευθύνοντες από το Στρατηγείον τας επιχειρήσεις της Πίνδου.
Γυναίκες της Ηπείρου καθαρίζουν τους δρόμους από τα χιόνια.
Κουρελιασμένοι και πεινασμένοι αλλά ευχαριστημένοι οι Ιταλοί οδηγούνται εις την αιχμαλωσίαν.
Ο ηρωϊκός διοικητής του αποσπάσματος Μετσόβου του 5ου Συντάγματος πεζικού, ο οποίος μαχόμενος γενναιότατα επί εικοσαήμερον επί κεφαλής των ανδρών του ετραυματίσθη θανασίμως εις το Μάζι της Κονίτσης.
Τα περίφημα άρματα μάχης των Ιταλών αχρηστευμένα από το δραστικόν πυρ του πυροβολικού μας, προ του Καλπακίου.
Ο τρόμος των Ιταλών: Το βαρύ πυροβολικών μας εν δράση.
Μεταφορά ορεινού πυροβολητών της VIII Μεραρχίας.
Ιταλοί αιχμάλωτοι παρελαύνουν...εις τους Αθηναϊκούς δρόμους.
Χειρουργικόν Νοσοκομείον Μονής Βελάς.
Ο νυν (1951) βουλευτής Ιωαννίνων Ευάγ. Αβέρωφ, γόνος της μεγάλης οικογένειας Αβέρωφ, όστις προσέφερε μεγίστας υπηρεσίας εις το Έθνος κατά τον Ελληνοϊταλικόν πόλεμον, μετά του Δημάρχου Αγρινίου Μ. Τζαννή, ολίγας ημέρας μετά την ανακατάληψιν του Δελβινακίου.
Έλληνες αξιωματικοί μέσα στη χιονοθύελλα.
Ομάς αναγνωρίσεως ιππικού.
Έλληνες ιππείς διέρχονται τον Δρίνον ποταμόν
Ο πρώτος Έλλην αξιωματικός (εις το μέσον) λοχαγός του πυροβολικού Αμπατζόγλου, ο οποίος εισήλθεν εις το Αργυρόκαστρον εν μέσω τεσσάρων Αλβανών αξιωματικών οι οποίοι παρεδόθησαν εις αυτόν.
Ελαφρόν αντιαεροπορικόν εν δράσει εις τα χιονισμένα βουνά της Νεμέρτσικας.
Αχρηστευμένον άρμα μάχης των Ιταλών προ των στενών της Κλεισούρας.
Μέσα στο χιόνια και κάτω από το αντίσκηνόν του ο τσολιάς μας γευματίζει με το λιτό του συσσίτιο.
Με τον πιστό μου σύντροφο, ενώ κατέρχομαι από το παρατηρητήριον του Λαμπόβου.
Τα πολυβόλα μας σκορπούσαν το θάνατο στους Ιταλούς.
Φάλαγγες αφανών Ηρώων ημιονηγών βαδίζουν την οδόν του καθήκοντος εν μέσω ανυπέρβλητων εμποδίων.
Ένας θρυλικός εύζωνας ετοιμάζει το αντίσκηνόν του να αναπαυθεί.
Το προσωπικόν ενός ορεινού χειρουργείου.
Η μεγάλη Ελληνίδα, η Λίνα Παναγή Τσαλδάρη, κόρη του αειμνήστου Ηπειρώτου πρωθυπουργού Σπυρίδωνος Λάμπρου, η οποία έταξεν ως μοναδικόν σκοπόν της ζωής της το να υπηρετεί την Ελλάδα.
Έλληνες αξιωματικοί εις το Αργυρόκαστρον. Στο βάθος διακρίνονται: η Νεμέρτσικα, το Δόντι, Λέκι, Σεντέλι και η χαράδρα της Κλεισούρας —Τεπελενίου.
Ο στρατηγός Βασ. Βραχνός με το επιτελείον του εις προκεχωρημένον παρατηρητήριον της 1ης Μεραρχίας.
Οι πολεμισταί μας εις τας επάλξεις της τιμής και του καθήκοντος.
Ιταλοί αιχμάλωτοι τραγουδούν την γνωστήν παρωδίαν...του Μουσουλίνι, ευχαριστημένοι γιατί ο πόλεμος γι' αυτούς ετελείωσε.
Οι περίφημοι λύκοι...της Τοσκάνης.
Οι φαντάροι μας επωφελούνται μιας αναπαύσεως και λαμβάνουν ζεστό φαγητό στις πρώτες γραμμές.
Ηρωϊκοί τραυματίαι μας δέχονται τας πρώτας βοηθείας των ιατρών εις τας προκεχωρημένας γραμμάς του μετώπου.
Στις πρώτες γραμμές: Παρατηρηταί, αξιωματικοί του πυροβολικού.
Στα χιονισμένα βουνά: Παρατηρητήριο πυροβολικού.
Μεταφορά πολεμικού υλικού προς τα χιονισμένα Βορειοηπειρωτικά βουνό.
Ο Διάδοχος Παύλος εις το Στρατηγείον του Α' Σώματος Στρατού εις Δερβιτσάνην. Δεξιά του Διαδόχου ο διοικητής του Σώματος στρατηγός Κοσμάς, ο Επιτελάρχης Πεντζόπουλος και ο διοικ. της 4ης Μεραρχίας στρατηγός Μπουλαλάς.
