Νομικές διατυπώσεις για τη σύστασι των εταιρειών. Υποχρεώσεις έναντι της πολιτείας

«Η Αχαϊκή Ασφαλιστική της Θαλασσοπλοΐας Εταιρεία» του 1836, δεν ήταν απλώς η πρώτη ασφαλιστική εταιρεία στην ελεύθερη Ελλάδα, αλλά συγχρόνως υπήρξε και η πρώτη ανώνυμος εταιρεία που ιδρύθη αμέσως μετά τη νομοθετική οργάνωσι της χώρας μας. Ύστερα απ’ αυτήν, όπως είδαμε, ακολούθησε η σύστασις πολλών άλλων ασφαλιστικών εταιρειών, είναι δε χαρακτηριστική η αριθμητική υπεροχή τους έναντι των άλλων εμπορικών επιχειρήσεων που ιδρύθησαν τότε με τη μορφή ανωνύμου εταιρείας. Οι απαραίτητες νομικές διατυπώσεις για τη σύστασι μιας ασφαλιστικής όπως και κάθε άλλης ανωνύμου εταιρείας, ήταν τότε διαφορετικές από τις σημερινές, γιατί δεν υπήρχε ειδική Νομοθεσία περί ανωνύμων εταιρειών. Η σύστασις και λειτουργία τους ερρυθμίζετο από τον Εμπορικό Νόμο (Άρθρα 18-64).

Το Καταστατικό της ανωνύμου εταιρείας έπρεπε να γίνη συμβολαιογραφικώς για να παρέχη στους μετόχους και στους τρίτους τις απαραίτητες εγγυήσεις. Συνήθως στην αρχή οι κεφαλαιούχοι έκαναν σε συμβολαιογράφο μόνο το κυρίως «εταιρικόν», δηλαδή τη μεταξύ τους συμφωνία να συστήσουν εταιρεία, το οποίον, εκτός από τους άλλους όρους του συνεταιρισμού, ανέφερε λεπτομερώς και το ποσόν των «μεθέξεων» του κάθε μετόχου. Το «Καταστατικόν» της εταιρείας, οι όροι δηλαδή της λειτουργίας της, συνετάσσετο πρώτα σε ιδιωτικό έγγραφο, για να είναι ευκολότερες οι τροποποιήσεις, που θα υπεδείκνυε τυχόν η κυβέρνησις. Ύστερα όμως από την κυβερνητική έγκρισι, οι συμβαλλόμενοι επήγαιναν πάλι σε συμβολαιογράφο για την οριστική σύνταξί του ώστε να περιβληθή με τον τύπο του δημοσίου εγγράφου. 1) Η επιχείρησις που αποτελούσε το αντικείμενο της εταιρείας από το οποίο έπαιρνε συνήθως και την επωνυμία της, 2) η έδρα της, 3) η διάρκειά της, 4) το ποσόν του κεφαλαίου της, 5) ο τρόπος που θα εσχηματίζετο, είτε με μετοχές ονομαστικές είτε ανώνυμες και πληρωτέες στον κομμιστή, 6) το αποθεματικό κεφάλαιο και ο τρόπος που θα εσχηματίζετο από τα κέρδη, 7) ο τρόπος διοικήσεώς της. Αντίγραφο του Καταστατικού, μαζί με σχετική αίτησι των ενδιαφερομένων, υπεβάλλοντο πάντοτε στον αρμόδιο Νομάρχη, ο οποίος, αφού προηγουμένως ερευνούσε μήπως υπήρχε καμμία αιτία που να εμπόδιζε τη χορήγησι της ζητουμένης εγκρίσεως, έκανε λεπτομερή έκθεσι με τη γνωμάτευσί του για την ωφελιμότητα της επιχειρήσεως, και ακολούθως διεβίβαζε όλα τα σχετικά στο υπουργείο των Εσωτερικών για να δοθή η κυβερνητική έγκρισις. Αυτό με τη σειρά του τα υπέβαλλε στον Βασιλέα, ο οποίος, εφ’ όσον ενέκρινε τη σύστασι, υπέγραφε το Διάταγμα του οποίου ο συνήθως τύπος ήταν ο ακόλουθος:

ΟΘΩΝ

ΕΛΕΩ ΘΕΟΥ
ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Λαβόντες υπ’ όψιν το Άρθρον 37 του Εμπορικού νόμου, επί τη προτάσει του Ημετέρου ε/των Εσωτερικών Υπουργού, αποφασίζομεν και διατάσσομεν:

1)Εγκρίνεται η σύστασις Ανωνύμου Ασφαλιστικής και Προεξοφλητικής Εταιρείας, υπό την επωνυμίαν «Ομόνοια» εδρευούσης εν Ερμουπόλει, και επικυρούνται οι όροι του υπ’ αριθ. 2180 Καταστατικού αυτής, του συνταχθέντος ενώπιον του Συμβολαιογράφου Κυρίου Ιωάννου Αθανασίου, όπερ θέλει μείνει προσηρτημένον εν τω παρόντι Διατάγματι.

2) Η Κυβέρνησις επιφυλάσσει εαυτή το δικαίωμα του ν’ ανακαλέσει την έκγρισιν ταύτην εν περιπτώσει παραβάσεως ή μη εκτελέσεως όρου τινός του συνημμένου Καταστατικού άνευ ζημίας τρίτων

3) Η Εταιρεία οφείλει να υποβάλη ανά παν έτος περιληπτικήν έκθεσιν της καταστάσεως αυτής εις τον Ημέτερον επί των Εσωτερικών Υπουργόν δια του Νομάρχου των Κυκλάδων.

Ο Ημέτερος επί των Εσωτερικών Υπουργός θέλει δημοσιεύσει και εκτελέσει το παρόν Διάταγμα.

Αθήνησι, τη 3η Ιουλίου 1861.
Εν ονόματι του Βασιλέως,
Η Βασίλισσα
ΑΜΑΛΙΑ

Ύστερα απ’ όλες αυτές τις διατυπώσεις το Καταστατικό και το σχετικό εγκριτικό Β. Διάταγμα εδημοσιεύοντο στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Όπως είδαμε, οι ανώνυμες εταιρείες υπήγοντο στο Υπουργείο των Εσωτερικών και σ’ αυτό είχαν την υποχρέωσι να υποβάλλουν κάθε χρόνο Ισολογισμό, καθώς και συνπτική έκθεσι των «πεπραγμένων» της εταιρείας.

(Πηγή: Η ΕΞΕΛΙΞΙΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΣΦ. ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ-Γ. ΚΟΥΤΣΗ ΧΟΡΗΓΙΑ Β’ΕΚΔΟΣΗ: Φ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ALPHA ΑΣΦ/ΚΗ)