ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Νίκος Πλακίδας, ο Μεσολογγίτης που έντυσε τον «Καποδίστρια»

1

Ένας τεχνίτης της ελληνικής φορεσιάς μιλά μέσα από το έργο του για την ιστορική ακρίβεια, τη μνήμη και την ευθύνη απέναντι στην Ιστορία.

Υπάρχουν τεχνίτες που δεν υπηρετούν απλώς το επάγγελμά τους, αλλά συνομιλούν με την Ιστορία. Ο Νίκος Πλακίδας είναι ένας από αυτούς. Ελληνοράφτης με πορεία άνω των σαράντα χρόνων, ανέλαβε να «ντύσει» την εποχή και τα πρόσωπα της ταινίας «Καποδίστριας» του Γιάννη Σμαραγδή, προσφέροντας κάτι πολύ περισσότερο από κοστούμια: προσφέροντας μνήμη, ακρίβεια και σεβασμό.

Στην ταινία, αφιερωμένη στη ζωή και τη δράση του πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδας, οι φορεσιές δεν λειτουργούν ως σκηνικό υπόβαθρο. Είναι μέρος της αφήγησης. Ο Νίκος Πλακίδας, σε συνεργασία με τον ενδυματολόγο Μιχάλη Ζδούκο, έραψε όλες τις φορεσιές των πρωταγωνιστών και των κομπάρσων: από τον Τάσο Χαλκιά και τον Παύλο Κοντογιαννίδη έως τον Μάξιμο Μουμούρη, τη Μαίρη Βιδάλη και τον Πάνο Σκουρολιάκου.

Η δουλειά του δεν περιορίστηκε στο ράψιμο. Κατασκευάστηκαν επίσης δεκάδες ρέπλικες όπλων εποχής – καριοφίλια, γιαταγάνια, πιστόλες – βασισμένες σε αυθεντικά σχέδια του 19ου αιώνα. «Δεν κάναμε ρούχα για παρέλαση», λέει χαρακτηριστικά. «Οι φορεσιές έγιναν όπως ακριβώς ήταν τότε. Τίποτα δεν μπήκε στην τύχη».

Για τον λόγο αυτό, ο ίδιος βρέθηκε στα γυρίσματα σε Κέρκυρα, Ναύπλιο και Αθήνα. Ήθελε να βλέπει πώς κινούνται οι ηθοποιοί, πώς στέκει το ρούχο πάνω στο σώμα, πώς «ζει» η φορεσιά. Γιατί, όπως επιμένει, δεν αρκεί να φορέσεις ένα ιστορικό ένδυμα· πρέπει να μάθεις να το κουβαλάς.

Μια φορεσιά μπορεί να χρειαστεί έως και πέντε μέρες δουλειάς. Όταν όμως πρέπει να γίνουν δεκάδες, ο χρόνος μετριέται σε μήνες. Παρά τη χρήση σύγχρονων εργαλείων, η βάση παραμένει παραδοσιακή: ύφασμα, χέρι, λεπτομέρεια, γνώση. Το ίδιο ισχύει και για τα παπούτσια, φτιαγμένα από δέρμα και λουριά, όπως παλιά.

Η συνεργασία του με τον Γιάννη Σμαραγδή είχε ξεκινήσει ήδη από το ντοκιμαντέρ «Κολοκοτρώνης» και συνεχίστηκε στον «Καποδίστρια» με αμοιβαία εμπιστοσύνη. Για τον Πλακίδα, αυτή η εμπιστοσύνη αποτελεί ουσιαστική αναγνώριση της τέχνης του.

Σήμερα, διαθέτει μια μοναδική συλλογή εκατοντάδων φορεσιών και αντικειμένων λαϊκής τέχνης και ονειρεύεται τη δημιουργία ενός σύγχρονου εργαστηρίου και εκθεσιακού χώρου, ενός ζωντανού μουσείου όπου η ελληνική φορεσιά θα διδάσκεται και θα συνεχίζει να αναπνέει. Ένα όνειρο που θα ήθελε να δει να παίρνει σάρκα και οστά στην πατρίδα του, το Μεσολόγγι. Όπως λέει, το μόνο που επιθυμεί είναι να μείνει πίσω του το ίχνος ενός ανθρώπου που φόρεσε – και τίμησε – την ελληνική φορεσιά όσο λίγοι.

 

Δεν έντυσε απλώς ηθοποιούς, αλλά μια ολόκληρη εποχή. Ο Νίκος Πλακίδας, ο Μεσολογγίτης ελληνοράφτης του «Καποδίστρια», αποδεικνύει πως η παράδοση παραμένει ζωντανή όταν υπηρετείται με γνώση και σεβασμό