ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Ένας κόσμος που δεν ξέρει τι είναι η φωτιά και η στάχτη, πάει καμένος...

how-to-clean-brick-fireplaces.jpg
Η δουλειά δεν τελειώνει όταν σβήσουν οι φλόγες. Κάτω από τη στάχτη μπορεί να ζει ακόμη η φωτιά — κι αυτό κάποτε το μαθαίναμε από παιδιά

Από τη στάχτη μιας ξυλόσομπας στο Ζεφύρι μέχρι τις σπίθες της σαμπάνιας σε ένα ελβετικό θέρετρο, η ασφάλεια αρχίζει από τη γνώση της φωτιάς και την ευθύνη απέναντι στους άλλους.

Από τότε που ο Προμηθέας έκλεψε τη φωτιά από τους θεούς και τη χάρισε στους ανθρώπους, αμέτρητες γενιές ζεστάθηκαν, μαγείρεψαν, δούλεψαν τα μέταλλα και δημιούργησαν πολιτισμό χάρη σ’ αυτήν. Άλλοι τόσοι πλήρωσαν ακριβά τη χρήση της. Πρώτος ο ίδιος ο Προμηθέας, δεμένος στον Καύκασο, με τον αετό να του τρώει το συκώτι, ώσπου τον ελευθέρωσε ο Ηρακλής. Ακόμη και ο μύθος αυτού του μεγάλου δώρου κουβαλάει μαζί του το μαρτύριο.

Οι άνθρωποι πάσχιζαν να γνωρίσουν τη φωτιά. Έμαθαν να την ανάβουν, να τη συντηρούν, να την περιορίζουν και να τη σβήνουν. Στην Ελλάδα, μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες, αυτή η γνώση ήταν κομμάτι της καθημερινότητας. Στο τζάκι, στη σόμπα, στον φούρνο, στο καζάνι. Την αποκτούσες βλέποντας τους μεγαλύτερους και ακούγοντας τις παρατηρήσεις τους και τη βιώνες καψαλισμένος. Η φωτιά ήθελε άνθρωπο από πάνω της. Και η δουλειά δεν τελείωνε όταν έπαυαν να φαίνονται οι φλόγες.

Σήμερα, για πολλούς, η φωτιά έχει γίνει κυρίως μια εικόνα που ζεσταίνει. Ένα αναμμένο τζάκι, μια ωραία φωτογραφία, μια υπόσχεση θαλπωρής. Η εξοικείωση με την εικόνα της, όμως, δεν σημαίνει γνώση της συμπεριφοράς της. Μπορεί να αγοράσεις την καλύτερη ξυλόσομπα και να μην ξέρεις τι αφήνει πίσω της η καύση. Να βλέπεις γκρίζα στάχτη και να νομίζεις πως όλα τελείωσαν.

Μόνο που κάτω από τη στάχτη μπορεί να ζει ακόμη η φωτιά.

Στο Ζεφύρι, σύμφωνα με τα έως τώρα στοιχεία της έρευνας, η πυρκαγιά συνδέεται με την απόρριψη στάχτης και υπολειμμάτων καύσης από ξυλόσομπα στο κλιμακοστάσιο του κτιρίου, όπου υπήρχαν απορρίμματα και άλλα εύφλεκτα υλικά. Δύο πυροσβέστες έχασαν τη ζωή τους στην επιχείρηση κατάσβεσης. Σύμφωνα με τα δημοσιοποιημένα ιατροδικαστικά ευρήματα, ο θάνατός τους αποδίδεται στην εισπνοή καπνού και αιθάλης. Η φωτιά σκοτώνει και χωρίς να αγγίξει το σώμα με τη φλόγα της.

Η στάχτη, είτε παράγεται στην Εκάλη είτε στο Ζεφύρι είτε στο Πήλιο, απαιτεί την ίδια προσοχή. Δεν γίνεται ακίνδυνη επειδή θέλουμε να καθαρίσουμε το τζάκι μας. Ούτε ο κίνδυνος παύει να μας αφορά μόλις τον μεταφέρουμε έξω από την πόρτα μας. Ο κοινόχρηστος χώρος είναι χώρος ευθύνης απέναντι στους άλλους.

Στα χωριά ξέραμε πως τη στάχτη δεν την πετάς ζεστή στον κήπο, ακόμη κι όταν βρέχει. Περίμεναν να χωνευτούν τα κάρβουνα, να σβήσουν και να κρυώσουν εντελώς. Ήξεραν άλλωστε να φυλάνε τη θράκα κάτω από τη στάχτη για να ξανανάψουν τη φωτιά. Αυτό που σήμερα κάποιος αντιμετωπίζει σαν άχρηστο σκουπίδι, εκείνοι το γνώριζαν και ως σκέπασμα μιας φωτιάς που κρατούσε ακόμη.

Αυτή η γνώση χάθηκε από πολλά σπίτια. Μπορεί όμως και πρέπει να διδαχθεί ξανά: στην οικογένεια, στο σχολείο, στις οδηγίες μιας συσκευής, στη δημόσια ενημέρωση. Μαζί με τη συσκευή θέρμανσης χρειάζεται να μπαίνει στο σπίτι και η γνώση της ασφαλούς χρήσης της.

Εδώ συναντιούνται η πρόληψη, η προσωπική ευθύνη και η ασφαλιστική προστασία. Ένα σπίτι αντιπροσωπεύει κόπους μιας ζωής· μια απρόσεκτη κίνηση μπορεί να θέσει σε κίνδυνο και τις περιουσίες και τις ζωές των άλλων. Η ασφάλιση μπορεί, ανάλογα με την κάλυψη, να βοηθήσει στην αποκατάσταση των υλικών ζημιών. Η ανθρώπινη απώλεια, όμως, δεν αποκαθίσταται.

Ας θυμηθούμε και πώς άρχισε αυτή η χρονιά στην Ελβετία. Την Πρωτοχρονιά, στο μπαρ «Le Constellation», στο Κραν Μοντανά, η γιορτή έγινε τραγωδία, με 41 ανθρώπους να χάνουν τη ζωή τους. Σύμφωνα με την εκτίμηση των ερευνητών, πυροτεχνικά σιντριβάνια πάνω σε μπουκάλια σαμπάνιας πλησίασαν την οροφή και προκάλεσαν την ανάφλεξη του αφρώδους ηχομονωτικού υλικού της. Μια φωτιά που χρησιμοποιήθηκε ως θέαμα μετατράπηκε σε παγίδα θανάτου.

Από τη στάχτη μιας ξυλόσομπας στο Ζεφύρι μέχρι τις σπίθες της σαμπάνιας σε ένα ελβετικό θέρετρο, οι περιστάσεις διαφέρουν, αλλά το ερώτημα επιμένει: γνωρίζουμε τον κίνδυνο που κρατάμε στα χέρια μας; Και όταν τον γνωρίζουμε, κάνουμε όσα χρειάζονται για να προστατεύσουμε τους άλλους;

Η ασφάλεια αρχίζει πριν από τη ζημιά. Στη γνώση, στην προσοχή, στους ελέγχους, στην ευθύνη. Ακόμη και στο πού θα αφήσουμε μια φτυαριά στάχτη. Γιατί την άγνοια ή την αδιαφορία μας μπορεί να την πληρώσει με τη ζωή του κάποιος άλλος.