Σε μια περίοδο όπου οι γεωπολιτικές ισορροπίες επανακαθορίζονται και η διεθνής τάξη βρίσκεται σε ρευστή φάση, ο Λυκούργος Λιακάκος παρεμβαίνει με μια ψύχραιμη αλλά αιχμηρή ανάλυση για τον ρόλο των μικρών και μεσαίων δυνάμεων. Με ακαδημαϊκό υπόβαθρο στο Διεθνές Δίκαιο από το Πάντειο Πανεπιστήμιο και ενεργή παρουσία στον δημόσιο διάλογο, ο ίδιος συνδυάζει θεωρητική γνώση και πρακτική εμπειρία, αναδεικνύοντας τις προκλήσεις της νέας εποχής.

Όπως επισημαίνει, το διεθνές σύστημα διανύει μια μεταβατική περίοδο, καθώς το μονοπολικό μοντέλο που κυριάρχησε τις προηγούμενες δεκαετίες δείχνει να υποχωρεί, χωρίς όμως να έχει ακόμη διαμορφωθεί ένα σταθερό πολυπολικό πλαίσιο. Η απουσία ισχυρών θεσμών και κοινά αποδεκτών κανόνων δημιουργεί ένα περιβάλλον αστάθειας, το οποίο χαρακτηρίζεται από συγκρούσεις χωρίς σαφή κατάληξη και αυξανόμενο ανταγωνισμό μεταξύ κρατών.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο κ. Λιακάκος τονίζει ότι το ερώτημα δεν αφορά μόνο το κατά πόσο οι μικρές χώρες πιέζονται από τις μεγάλες, αλλά και το αν οι ίδιες οι μεγάλες δυνάμεις αποδυναμώνονται μέσα από στρατηγικά λάθη. Η ισχύς, όπως σημειώνει, δεν αρκεί από μόνη της· όταν δεν συνοδεύεται από νομιμοποίηση και σεβασμό στους θεσμούς, οδηγεί σε αυτοϋπονόμευση.

Η ανάλυσή του δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη δυναμική που μπορούν να αναπτύξουν οι μικρές και μεσαίες δυνάμεις, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Η αξιοποίηση κρίσιμων τομέων, όπως η ενέργεια, η ναυτιλία και η διασυνδεσιμότητα, μπορεί να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής ισχύος, εφόσον συνοδεύεται από στρατηγικό σχεδιασμό και θεσμική συνέπεια.

Καθοριστικό ρόλο, σύμφωνα με τον ίδιο, διαδραματίζει η ποιότητα της πολιτικής ηγεσίας. Διαχωρίζοντας τους «statesmen» από τους «petty politicians», υπογραμμίζει ότι μόνο οι ηγέτες με μακροπρόθεσμο όραμα και αίσθηση ευθύνης μπορούν να καθοδηγήσουν τις χώρες τους σε ένα τόσο ασταθές περιβάλλον. Αντίθετα, οι πολιτικοί που εγκλωβίζονται στο βραχυπρόθεσμο κόστος και τις δημοσκοπήσεις αδυνατούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της εποχής.

Το συμπέρασμα είναι σαφές αλλά όχι απλουστευτικό: οι μικρές και μεσαίες δυνάμεις έχουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν τις διεθνείς εξελίξεις, όχι όμως εκ των πραγμάτων. Σε ένα διεθνές σκηνικό που θυμίζει «κινούμενη άμμο», η επιρροή τους θα εξαρτηθεί από τη στρατηγική τους ωριμότητα, τη θεσμική τους αξιοπιστία και, κυρίως, την ποιότητα της ηγεσίας τους.

 

Ο Λυκούργος Λιακάκος είναι πολιτικός επιστήμονας και ειδικός στις διεθνείς σχέσεις, κάτοχος διδακτορικού τίτλου στο Διεθνές Δίκαιο από το Πάντειο Πανεπιστήμιο, με εξειδίκευση στο Δίκαιο της Θάλασσας. Έχει διδάξει ως λέκτορας στο Λαϊκό Πανεπιστήμιο Αθηνών, με αντικείμενο το διεθνές δίκαιο, τις διεθνείς σχέσεις και την εξωτερική πολιτική.
Παράλληλα, διατελεί Επιστημονικός Διευθυντής στο Πολιτιστικό και Αναπτυξιακό Κέντρο «Μεσονήσος», όπου συνδυάζει τη μελέτη του διεθνούς δικαίου με τη γεωπολιτική και τις περιβαλλοντικές επιστήμες, εστιάζοντας ιδιαίτερα σε ζητήματα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και θαλάσσιων ενεργειακών πόρων. Έχει επίσης συνεργαστεί ως ερευνητικός συνεργάτης με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Περιβαλλοντικής Έρευνας και Ανάπτυξης, ενώ συμμετέχει ενεργά σε σεμινάρια και εργαστήρια σχετικά με το Δίκαιο της Θάλασσας. Ο ίδιος έχει συμβάλει σε επιστημονικές εκδόσεις και έχει δημοσιεύσει άρθρα τόσο σε ελληνικά όσο και σε διεθνή μέσα. Επιπλέον, είναι απόφοιτος του πρώτου θεσμού Συμμετοχικής Δημοκρατίας στην Ελλάδα, που οργανώθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης, και διατηρεί σταθερή παρουσία στα μέσα ενημέρωσης ως αναλυτής διεθνών θεμάτων. Παράλληλα με την ακαδημαϊκή και δημοσιογραφική του δραστηριότητα, ασχολείται και με την επιχειρηματικότητα μέσω οικογενειακών δραστηριοτήτων.