Του Σπύρου Καπράλου

Η Γροιλανδία είναι το μεγαλύτερο νησί του κόσμου. Αν και η έκταση της φτάνει τα 2,17 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, εντούτοις ο πληθυσμός της δεν ξεπερνά τις πενήντα επτά χιλιάδες. Η αραιοκατοίκηση οφείλεται πρωτίστως στις πολύ δύσκολες καιρικές συνθήκες και στο γεγονός ότι το 82% της επιφάνειας του νησιού είναι καλυμμένο από πάγο. Για ποιο λόγο όμως ένα τόσο απομακρυσμένο νησί αποτελεί τον διακαή πόθο του Προέδρου των ΗΠΑ; Πόσο εύκολη είναι η απόπειρα προσάρτησης του νησιού από τις ΗΠΑ; Πως αντιδρούν  οι κάτοικοι του νησιού, αλλά και η μητρόπολη-Δανία στην οποία ανήκει; Πως αντιμετωπίζεται το πολιτικό παράδοξο ότι μία χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ επιδιώκει να πάρει ένα κομμάτι γης από μία άλλη ομοτράπεζη; 

Σε μία χρονική συγκυρία που αναδιαμορφώνονται οι σφαίρες επιρροής ανάμεσα σε τρεις υπερδυνάμεις, τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα, η Ουάσιγκτον επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση της στον Αρκτικό Κύκλο, περιοχή που γεωγραφικά διαδραματίζει ένα πολυσχιδή ρόλο και η Μόσχα. Δεν πρόκειται μόνο για έναν συνήθη ανταγωνισμό για το ποιος θα επικρατήσει και θα έχει το πάνω χέρι, αλλά η προσέγγιση αυτή συνδέεται άμεσα και με άλλους σημαντικούς οικονομικούς παράγοντες που αφήνουν ένα ισχυρό αποτύπωμα στη γεωπολιτική σκακιέρα. Για παράδειγμα, η Γροιλανδία θεωρείται πλούσια σε φυσικούς πόρους όπως πετρέλαιο, φυσικό αέριο, σπάνιες γαίες, ουράνιο, νικέλιο, χαλκό, χρυσό, γραφίτη και λίθιο, οι οποίοι γίνονται πλέον πιο προσβάσιμοι λόγω της κλιματικής αλλαγής. Το λιώσιμο των πάγων αλλάζει τα δεδομένα και δημιουργεί καλύτερες προϋποθέσεις για την αξιοποίηση τους. Η παράμετρος αυτή σε συνδυασμό με την κρίσιμη γεωγραφική  θέση της Γροιλανδίας στον Αρκτικό κύκλο, την καθιστούν στρατηγικά σημαντική για την παγκόσμια οικονομία και τις θαλάσσιες μεταφορές, προσελκύοντας έτσι το ζωηρό γεωπολιτικό ενδιαφέρον του Προέδρου Τραμπ. Εξάλλου, το ποιός θα επικρατήσει στη νέα ενεργειακή πραγματικότητα αποτελεί ένα σοβαρό ζητούμενο που συνδέεται με έννοιες, όπως η βιωσιμότητα και η ανθεκτικότητα για κάθε χώρα. Η βασική επιδίωξη της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής για προσάρτηση του νησιού προκαλεί έντονες αντιδράσεις, όχι μόνο στη Δανία, ή την Ε.Ε, αλλά και στο εσωτερικό της Αμερικής. Καταγράφονται ήδη δημόσιες τοποθετήσεις γερουσιαστών και μάλιστα ρεπουμπλικάνων, οι οποίες αντιτίθενται σε οποιαδήποτε άσκηση στρατιωτικής βίας απέναντι στους φιλήσυχους κατοίκους της αυτοδιοικούμενης περιοχής του Βασιλείου της Δανίας. Σύμφωνα με τα όσα μεταδίδει η έγκυρη αυστριακή εφημερίδα Κρόνουνγνκ, ο Γερουσιαστής Τζον Κένεντι τάσσεται υπέρ της διεξαγωγής ενός δημοψηφίσματος στο έδαφος της Γροιλανδίας, ώστε να αποφασίσουν οι ίδιοι οι κάτοικοι για το μέλλον τους. Τι πιθανότητες υπάρχουν, ωστόσο, για την καταγραφή ενός θετικού αποτελέσματος για τους Αμερικανούς; Η τελευταία μέτρηση που πραγματοποιήθηκε στο νησί σε δείγμα πεντακοσίων κατοίκων, ήταν ξεκάθαρη ως προς τη στάση τους. Ειδικότερα, το 85% των ερωτηθέντων απάντησαν «όχι» σε μία ενδεχόμενη προσάρτηση από τις ΗΠΑ, σε αντίθεση με ένα 6% που βλέπει "με καλό μάτι" το ενδεχόμενο να λάβει στο άμεσο μέλλον αμερικανικό διαβατήριο. Η εικόνα στο εσωτερικό της Γροιλανδίας είναι ξεκάθαρη και δεν μπορεί να την αγνοήσει παντελώς ο Πρόεδρος Τραμπ. Δεν είναι εξάλλου τυχαία και η πρόσφατη δημόσια δήλωση του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα για τις εξελίξεις, σύμφωνα με την οποία ο λαός της Γροιλανδίας είναι εκείνος που θα πει την τελευταία λέξη. Οι αναταράξεις είναι ισχυρότατες και στην Κοπεγχάγη, με την Πρωθυπουργό της χώρας Μέτε Φρέντρικσεν  να προβάλλει ένα πολύ ισχυρό και ταυτόχρονα λογικό επιχείρημα, ότι δηλαδή η προσάρτηση εδάφους μιας χώρας που ανήκει στο ΝΑΤΟ από μία άλλη σύμμαχη χώρα θα σηματοδοτήσει ουσιαστικά την κατάρρευση των βασικών αρχών και αξιών δημιουργίας του. Η νέα αμερικανική στρατηγική στις διεθνείς θέσεις, λόγω και της αύξησης του ανταγωνισμού στο παγκόσμιο status quo και το αφήγημα του αναθεωρητισμού με ταυτόχρονη επιβολή της δύναμης του ισχυρού, αναμένεται να δοκιμάσουν τις διμερείς και όχι μόνο σχέσεις στο δυτικό κόσμο. Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια το ευρωατλαντικό μέτωπο είναι διχασμένο. Υπάρχουν πλέον διαφορετικές προσεγγίσεις στην άσκηση εξωτερικής πολιτικής σε αυτήν πλευρά του πλανήτη. Από τη μία, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοι της στο εσωτερικό της Ε.Ε (π.χ Βίκτορ Όρμπαν) και από την άλλη, η πλειονότητα των κρατών –μελών της ενωμένης Ευρώπης και η Βρετανία με προσήλωση στις αρχές του διεθνούς δικαίου. Ποια άποψη θα επικρατήσει στο τέλος; Οι προβλέψεις είναι μάλλον δυσοίωνες. Σε κάθε περίπτωση το 2026 θα αποτελέσει μια κρίσιμη χρονιά, όπου οι αντοχές σε ένα απαιτητικό και απρόβλεπτο γεωστρατηγικό πόκερ θα δοκιμαστούν για όλες τις πλευρές.