ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ε.Ε & Μεταναστευτικό: Η σύνθετη διαχείριση ενός κορυφαίου θέματος και οι νέοι κόμβοι επιστροφής εκτός Ευρώπης

shutterstock_2688602215.jpg

Του Σπύρου Καπράλου

Το μεταναστευτικό συνιστά ένα από τα κορυφαία ζητήματα στην Ε.Ε, το οποίο επηρεάζει τα κράτη-μέλη σε οικονομικό, κοινωνικό, αλλά και πολιτικό επίπεδο. Στη διάρκεια των τελευταίων χρόνων το θέμα εργαλειοποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό από υπερσυντηρητικές ή και ακραίες πολιτικές δυνάμεις, οι οποίες στράφηκαν κατά των παραδοσιακών δυνάμεων και των ηγεσιών των ευρωπαϊκών θεσμών για την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί σε αρκετές ευρωπαϊκές κοινωνίες. Τα κόμματα αυτά κατάφεραν να διεισδύσουν βαθιά στον κοινωνικό ιστό, αποκομίζοντας μέσα από το αφήγημα της επαναμετανάστευσης (remigration), εκλογικά ή δημοσκοπικά οφέλη. Τα παραδείγματα είναι ορατά, αν ρίξει κανείς μια ματιά στο πολιτικό περιβάλλον που έχει δημιουργηθεί σε χώρες όπως η Γερμανία, η Αυστρία, η Ολλανδία, η Γαλλία και άλλες. Πολιτικοί αναλυτές παρατηρούν ότι το πρόβλημα είναι υπαρκτό, ενώ κυβερνήσεις συνδέουν τη διαχείριση του με την ανάγκη διασφάλισης της ομαλής ένταξης όσων, όσοι δικαιούνται άσυλο, της υπεράσπισης του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής, αλλά και την αντιμετώπιση ακραίων ή ξένων προς την ευρωπαική κουλτούρα φαινομένων, όπως είναι το πολιτικό Ισλάμ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυστηροποίησης του πλαισίου για την υποδοχή και την ένταξη μεταναστών είναι η Αυστρία, η νομοθεσία της οποίας προβλέπει πλέον, αυστηρές ποινές για τους μετανάστες που δεν ακολουθούν τους κανόνες ένταξης, ενώ υπάρχουν και περιορισμοί στη χρήση μαντίλας για τα κορίτσια που πηγαίνουν στο σχολείο και είναι κάτω των δεκατεσσάρων ετών.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο εφαρμόζεται ήδη από το περασμένο καλοκαίρι το νέο Σύμφωνο Ασύλου και Μετανάστευσης, το οποίο ωστόσο χρειάζεται να προσαρμόζεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα σε νέα δεδομένα, καθώς το πρόβλημα παραμένει δυναμικό. Πέραν της κεντρικής γραμμής στις Βρυξέλλες καταγράφονται και αντίστοιχες πρωτοβουλίες με τη συμμετοχή κρατών-μελών. Μία εξ’ αυτών αφορά τη δημιουργία ενός κόμβου μετεγκαστάστασης μεταναστών χωρίς δικαίωμα παραμονής, εκτός Ευρώπης και συγκεκριμένα στη Ρουάντα. Το σχέδιο συνυπογράφουν τέσσερις χώρες από την κεντρική και Βόρεια Ευρώπη (Αυστρία, Γερμανία, Δανία και Ολλανδία), αλλά και η Ελλάδα που αποτελεί μία από τις βασικές πύλες πρώτης υποδοχής μεταναστών από την Αφρική και την Ασία. Οι σχετικές συζητήσεις προχωρούν ήδη με τις αρχές της αφρικανικής χώρας, ενώ το ζητούμενο σε αυτή την κατεύθυνση είναι η προστασία των διεθνών κανόνων και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Διεθνείς οργανώσεις διατηρούν επιφυλάξεις, ενώ άλλες εκφράζουν αντιρρήσεις σχετικά με το ενδεχόμενο δημιουργίας κλειστών κέντρων μεταναστών. Οι υποστηρικτές του εν λόγω σχεδίου αντιτείνουν ότι τα κέντρα αυτά θα είναι ανοιχτά και θα παρέχουν προστασία σε όσους εγκατασταθούν. Ο Αυστριακός Καγκελάριος Κρίστιαν Στόκερ συναντήθηκε πολύ πρόσφατα με την Δανή ομόλογο του Φρεντέρικσεν για το επίμαχο θέμα. Μίλησε για «μια ιστορική αλλαγή παραδείγματος στην πολιτική μετανάστευσης», υποστηρίζοντας παράλληλα ότι κάτι τέτοιο «θα καταστρέψει το επιχειρηματικό μοντέλο των λαθρεμπόρων». Σε συνέντευξη ου παραχώρησε σήμερα στο δημόσιο αυστριακό ραδιόφωνο Ö1 , ο υπουργός Εσωτερικών της Αυστρίας Κάρνερ τόνισε ότι το μέτρο αυτό θα ακολουθήσει αυστηρά το ευρωπαϊκό δίκαιο και θα σεβαστεί απόλυτα τα ανθρώπινα δικαιώματα, ενώ στάθηκε στην παράμετρο ότι και τα Ηνωμένα Έθνη θα συμμετάσχουν από το δικό τους μετερίζι στην προσπάθεια αυτή.

Το νέο αυτό μοντέλο αποτελεί αφετηρία για μία άλλη προσέγγιση στο μεταναστευτικό, την ώρα που κύκλοι εκφράζουν επιφυλάξεις για τις συνθήκες που θα αντιμετωπίσουν οι μετανάστες στις νέες αυτές εγκαταστάσεις. Σε κάθε περίπτωση, η Ευρώπη οφείλει να διαχειριστεί με θάρρος και αποτελεσματικότητα, με διορατικότητα και χωρίς ιδεοληψίες, με σεβασμό στις ευρωπαϊκές αρχές και αξίες, ένα τόσο σοβαρό ζήτημα, λαμβάνοντας σοβαρά υπόψη ότι το εσωτερικό σύστημα έχει ξεπεράσει τα όρια του.