Σήμερα, που τα εργαλεία αυτά έχουν πλέον αποδείξει τι μπορούν να προσφέρουν και που η χρήση τους εκτείνεται από τις στρατιωτικές δυνάμεις μέχρι την επενδυτική τραπεζική, ολοένα και περισσότερες εταιρείες αποφασίζουν να προσθέσουν στην φαρέτρα τους τα εργαλεία της ψυχομετρίας, και μάλιστα όχι μόνο για τη βελτίωση των προσλήψεων, αλλά και για την ανάπτυξη των εργαζομένων και την ενίσχυση των ομάδων.

Το να μετρήσει κανείς στοιχεία και γνωρίσματα όπως το ύψος, το βάρος και η δύναμη είναι σχετικά απλό, καθώς πρόκειται για φυσικά και «ορατά» χαρακτηριστικά που μπορούν να εκτιμηθούν με αντικειμενικότητα. Τι συμβαίνει όμως με χαρακτηριστικά και παράγοντες που δεν είναι εύκολο να μετρηθούν; Γνωρίσματα όπως η προσωπικότητα, η ευφυΐα, η συμπεριφορά και οι πεποιθήσεις είναι σημαντικά χαρακτηριστικά που πρέπει να μετρηθούν και να αξιολογηθούν.

Είτε ο στόχος είναι η πρόσληψη ανθρώπων είτε η παροχή βοήθειας στα μέλη μίας ομάδας προκειμένου να κατανοήσουν τον εαυτό τους και τις σχέσεις τους με τους άλλους ή ακόμα και η προσπάθεια να αποσαφηνίσει κανείς τι θέλει στη ζωή του, η αξιολόγηση αυτού του είδους των «κρυφών», λιγότερο προφανών γνωρισμάτων, μπορεί να αποδειχτεί ιδιαίτερα χρήσιμη. Ένας τρόπος για τη συγκέντρωση αυτών των πληροφοριών είναι τα ψυχομετρικά εργαλεία.

Μετρήσεις και κριτήρια

Τα ψυχομετρικά εργαλεία είναι στην ουσία τεστ, ερωτηματολόγια για την κατάρτιση προφίλ προσωπικότητας, την αξιολόγηση δεξιοτήτων και ικανοτήτων, την αναγνώριση των κινήτρων και στάσεων κ.ά. Στόχος αυτών των τεστ και εργαλείων είναι η συγκέντρωση και παροχή αντικειμενικών δεδομένων για κατά τα άλλα υποκειμενικές μετρήσεις.

Για παράδειγμα, αν θέλει κανείς να καθορίσει τη στάση κάποιου σε ένα θέμα, μπορεί να τον ρωτήσει απευθείας, να παρατηρήσει τις αντιδράσεις του στην πράξη ή ακόμα και να συγκεντρώσει παρατηρήσεις άλλων ανθρώπων. Ωστόσο, αυτές οι μέθοδοι μπορεί να επηρεαστούν από προσωπικές αντιλήψεις και προκαταλήψεις. Και ακριβώς αυτό το πρόβλημα έρχονται να αντιμετωπίσουν τα ψυχομετρικά εργαλεία καθώς βοηθούν στο σχηματισμό μία περισσότερο αντικειμενικής και αμερόληπτης κρίσης.

Τα ψυχομετρικά εργαλεία μπορούν να μετρήσουν ενδιαφέροντα, προσωπικότητα και ικανότητες.

• Τα τεστ ενδιαφερόντων μετρούν πώς οι άνθρωποι διαφέρουν σε ό,τι αφορά τα κίνητρα, τις αξίες και τις γνώμες σε σχέση με τα ενδιαφέροντά τους.
• Τα τεστ προσωπικότητας μετρούν πώς οι άνθρωποι διαφέρουν σε ό,τι αφορά το στιλ ή τον τρόπο με τον οποίο κάνουν πράγματα, καθώς και στον τρόπο που αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον και άλλους ανθρώπους.
• Τα τεστ ικανοτήτων μετρούν πώς οι άνθρωποι διαφέρουν σε ό,τι αφορά την ικανότητά τους να εκτελέσουν διαφορετικά καθήκοντα.

Καθώς η επιδίωξη εδώ είναι η αντικειμενικότητα, ένα καλό ψυχομετρικό τεστ θα πρέπει να παρέχει δίκαια και ακριβή αποτελέσματα κάθε φορά που χρησιμοποιείται. Για να διασφαλιστεί αυτό, κάθε ψυχομετρικό τεστ θα πρέπει να πληροί τρία βασικά κριτήρια:

• Προτυποποίηση (Standardization) - Το τεστ θα πρέπει να βασίζεται στα αποτελέσματα από ένα δείγμα του πληθυσμού το οποίο είναι πραγματικά αντιπροσωπευτικό των ανθρώπων που θα κάνουν το τεστ. Προφανώς και κανένα εργαλείο δεν μπορεί να εξετάσει κάθε εργαζόμενο σε μία χώρα.Ωστόσο, μπορεί να δοκιμαστεί σε ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα και κατόπιν να εφαρμοστούν τα αποτελέσματα στα συγκεκριμένα άτομα τα οποία εξετάζονται κάθε φορά. Επίσης, ένα προτυποποιημένο τεστ χορηγείται με τον ίδιο τρόπο κάθε φορά προκειμένου να μειωθούν οποιεσδήποτε προκαταλήψεις.
• Αξιοπιστία - Το τεστ θα πρέπει να παράγει συνεπή αποτελέσματα, και να μην επηρεάζεται σημαντικά από εξωτερικούς παράγοντες. Για παράδειγμα, αν ο εργαζόμενος που κάνει το τεστ είναι αγχωμένος την ώρα που το κάνει, τα αποτελέσματα της δοκιμασίας δεν θα πρέπει να διαφέρουν πολύ από το αν ήταν πιο χαλαρός ή ενθουσιασμένος με κάτι.
• Εγκυρότητα - Πρόκειται, ίσως, για το πιο σημαντικό στοιχείο ενός ψυχομετρικού τεστ. Ένα έγκυρο τεστ θα πρέπει να μετράει αυτό που προτίθεται να μετρήσει. Αν, για παράδειγμα, ένα τεστ υποτίθεται ότι μετράει τα ενδιαφέροντα ενός ανθρώπου, τότε θα πρέπει με σαφήνεια να αποδεικνύει πως όντως μετράει τα ενδιαφέροντα ενός ανθρώπου και όχι κάτι άλλο συναφές με τα ενδιαφέροντα του ανθρώπου.

Εκτός όμως των βασικών αυτών κριτηρίων, τα ψυχομετρικά εργαλεία για να είναι αποτελεσματικά θα πρέπει να είναι ευθυγραμμισμένα με το σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον. Και για αυτό, οι εταιρείες πριν χρησιμοποιήσουν ένα τέτοιο εργαλείο θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι το τεστ είναι έγκυρο και πρόσφατα επικαιροποιημένο.

Χρήσεις

Τα ψυχομετρικά εργαλεία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για πάρα πολλούς λόγους μέσα σε ένα εταιρικό πλαίσιο. Οι πλέον συνηθισμένες χρήσεις, ωστόσο, είναι:

• Η επιλογή προσωπικού: Εδώ, τα τεστ μπορούν να βοηθήσουν το HR και τα αρμόδια στελέχη να καθορίσουν ποιοι υποψήφιοι είναι οι πλέον κατάλληλοι για τη θέση. Τεστ προσωπικότητας, ικανοτήτων και γνώσεων αποτελούν πλέον μία συνήθη πρακτική σε τέτοιες περιπτώσεις.
• Ατομική ανάπτυξη και εκπαίδευση: Τα ψυχομετρικά εργαλεία μπορούν να βοηθήσουν στο να καθοριστεί με ποιο τρόπο μπορούν να βελτιωθούν περαιτέρω οι υπάρχουσες ικανότητες και η απόδοση. Για παράδειγμα, αν ένα τμήμα της εταιρείας πρόκειται να εισάγει μία νέα τεχνολογία, το να αξιολογηθούν τα κίνητρα και τα ενδιαφέροντα των ανθρώπων σε σχέση με τη νέα τεχνολογία μπορεί να φανεί ιδιαίτερα χρήσιμο. Σήμερα, υπάρχουν αρκετά εργαλεία που μπορούν να συμβάλλουν σε ζητήματα εκπαίδευσης και ανάπτυξης, ενώ επίσης μπορούν να χρησιμοποιηθούν τεστ ικανοτήτων προκειμένου να καθοριστεί η ικανότητα του εργαζομένου να εκτελέσει συγκεκριμένα καθήκοντα.
• Team building and development: Αυτή η περιοχή εμπεριέχει πολλές χρήσεις για τα ψυχομετρικά εργαλεία. Όσο καλύτερα οι άνθρωποι κατανοούν τον εαυτό τους και τους άλλους, τόσο περισσότερο μπορούν να χτίσουν και να συντηρήσουν θετικές και παραγωγικές σχέσεις μέσα στο εργασιακό περιβάλλον. Υπάρχουν πλέον διαθέσιμα εργαλεία που μπορούν να συμβάλλουν στην «αποκάλυψη» δυνητικών πηγών εντάσεων, ενώ και τα εργαλεία αξιολόγησης προσωπικότητας μπορούν επίσης να συμβάλλουν στο χτίσιμο και την ενδυνάμωση των ομάδων.
• Ανάπτυξη καριέρας και πρόοδος: Τα ψυχομετρικά τεστ μπορούν να βοηθήσουν μία εταιρεία να αποκαλύψει αξίες και ενδιαφέροντα που είναι θεμελιώδη για τη συνολική ικανοποίηση από την επαγγελματική σταδιοδρομία.

Πηγή: www.hrpro.gr