Ιδιωτική υγεία και ασφάλιση: Τρεις πόλοι, δύο κόσμοι, ένας ασθενής

Ειδικού συνεργάτη

Σε αναδιάταξη οδηγείται ο χάρτης της ιδιωτικής υγείας, με τη διαφαινόμενη απόκτηση του Ομίλου ΙΑΣΩ από την ΗΜΙΘΕΑ να αναδιαμορφώνει τους συσχετισμούς και να ενισχύει τη δημιουργία τριών ισχυρών πόλων στην αγορά, εντείνοντας τον ανταγωνισμό. Ταυτόχρονα, η εξέλιξη φέρνει ακόμη πιο κοντά δύο μέχρι πρότινος διακριτούς κλάδους: την ιδιωτική ασφάλιση και την παροχή υπηρεσιών υγείας.

Η συμφωνία, εφόσον ολοκληρωθεί και λάβει τις απαραίτητες εγκρίσεις από την Επιτροπή Ανταγωνισμού, θα εντάξει το ΙΑΣΩ στον όμιλο ΗΜΙΘΕΑ, ο οποίος ήδη ελέγχει το «Ερρίκος Ντυνάν» και τις κλινικές που αποκτήθηκαν από τη Euromedica. Απέναντι στους δύο ήδη ισχυρούς παίκτες, το Hellenic Healthcare Group (HHG) και τον Όμιλο Ιατρικού Αθηνών, θα δημιουργηθεί έτσι ένας σημαντικά ενισχυμένος τρίτος πόλος.

Η κίνηση έφτασε μάλιστα να απασχολήσει το πολιτικό προσωπικό της χώρας πριν ακόμη οριστικοποιηθεί. Οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ Μιλένα Αποστολάκη και Ιωάννης Τσίμαρης κατέθεσαν τον Σεπτέμβριο Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων στη Βουλή, επισημαίνοντας τους κινδύνους από την περαιτέρω συγκέντρωση και την κάθετη ολοκλήρωση της ιδιωτικής υγείας με την ιδιωτική ασφάλιση.

Από την άλλη πλευρά, η ίδια η Επιτροπή Ανταγωνισμού έχει χαρακτηρίσει τις αγορές ιδιωτικών υπηρεσιών υγείας και ασφάλισης υγείας ως αγορές μέτριας συγκέντρωσης. Όπως σημειώνει στην έκθεσή της για το 2025, οι εξαγορές που πραγματοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια δεν είχαν μεταβάλει δραματικά τον βαθμό συγκέντρωσης κατά την περίοδο 2019-2022.

Συνεπώς, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο εάν αυξάνεται η συγκέντρωση, αλλά και εάν τα νέα επιχειρηματικά σχήματα μπορούν να λειτουργήσουν προς όφελος της αγοράς και των καταναλωτών. Το μεγάλο στοίχημα είναι αν μπορούν να συνυπάρξουν η «φωτιά» με το «νερό»: οι ασφαλιστικές, που επιδιώκουν συγκράτηση του κόστους των αποζημιώσεων, και τα νοσοκομεία, που επιδιώκουν υψηλότερα έσοδα ανά περιστατικό.

Τι δημιουργούν ΙΑΣΩ και ΗΜΙΘΕΑ

Σήμερα ο IMITHEA Medical Group με Εκτελεστικό Πρόεδρο τον Θεμιστοκλή Χαραμή,  διαθέτει έξι γενικές και μαιευτικές κλινικές σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ρόδο και Κοζάνη, ένα Κέντρο Αποκατάστασης και Αποθεραπείας και μία μονάδα υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Στον όμιλο περιλαμβάνονται το «Ερρίκος Ντυνάν», οι μονάδες που αποκτήθηκαν από τη Euromedica, το Κέντρο Αποκατάστασης «Αρωγή» και η Fertilia.

Το δίκτυο των έξι νοσοκομειακών μονάδων απασχολεί περισσότερους από 2.500 εργαζομένους και συνεργάζεται με πάνω από 3.500 γιατρούς. Διαθέτει περισσότερες από 1.380 κλίνες και εξυπηρετεί ετησίως πάνω από 120.000 νοσηλευτικά και 750.000 εξωτερικά περιστατικά.

Σε αυτό το σχήμα έρχεται να προστεθεί το ΙΑΣΩ, με περίπου 650 κλίνες. Ο όμιλος διαθέτει τρεις βασικές νοσοκομειακές μονάδες: το ΙΑΣΩ στην Αθήνα, το ΙΑΣΩ Παίδων και το ΙΑΣΩ Θεσσαλίας στη Λάρισα.

Εφόσον ολοκληρωθεί η συναλλαγή, ο νέος διευρυμένος πόλος θα διαθέτει εννέα βασικές νοσοκομειακές μονάδες, μαζί με το κέντρο αποκατάστασης και τη μονάδα IVF, και δυναμικότητα άνω των 2.000 κλινών. Το μέγεθος αυτό αρκεί για να μεταβάλει αισθητά τους συσχετισμούς στην ιδιωτική νοσοκομειακή αγορά.

Ο ισχυρός πόλος του HHG

Απέναντι στον νέο αυτό σχηματισμό βρίσκεται το Hellenic Healthcare Group με τον Δημήτρη Σπυρίδη Διευθύνοντα Σύμβουλο, ο μεγαλύτερος ιδιωτικός όμιλος υγείας σε Ελλάδα και Κύπρο. Το HHG άλλαξε εν μέρει χέρια το 2025, όταν η PureHealth Holding, με έδρα το Άμπου Ντάμπι, απέκτησε το 60% του ομίλου έναντι περίπου 800 εκατ. ευρώ, αποτιμώντας το 100% των ιδίων κεφαλαίων σε περίπου 1,3 δισ. ευρώ.

Μετά και την περαιτέρω ανάπτυξή του, το HHG αριθμεί σήμερα 11 νοσοκομεία και 23 διαγνωστικά κέντρα, δηλαδή 34 νοσοκομειακές και διαγνωστικές μονάδες σε Ελλάδα και Κύπρο. Εξυπηρετεί περισσότερους από 1,4 εκατ. ασθενείς ετησίως και απασχολεί σχεδόν 7.000 επαγγελματίες υγείας.

Ο Όμιλος Ιατρικού Αθηνών

Ο Όμιλος Ιατρικού Αθηνών, με Διευθύνοντα Σύμβουλο τον Δρ. Βασίλη Αποστολόπουλο, αποτελεί τον τρίτο μεγάλο πόλο της αγοράς. Λειτουργεί οκτώ νοσοκομειακές μονάδες και διαθέτει περίπου 1.200 νοσηλευτικές κλίνες. Στο δίκτυό του περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, το Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, το Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης, το Παιδιατρικό Κέντρο, το Ιατρικό Ψυχικού, Παλαιού Φαλήρου, Περιστερίου και Δάφνης, καθώς και η μαιευτική-γυναικολογική μονάδα ΓΑΙΑ. Παράλληλα, συνεργάζεται με περίπου 2.800 γιατρούς και απασχολεί περίπου 3.000 εργαζομένους.

Η ιδιωτική νοσοκομειακή αγορά τείνει έτσι να αποκτήσει τρία μεγάλα κέντρα βάρους: HHG, Ιατρικό Αθηνών και ΗΜΙΘΕΑ-ΙΑΣΩ.

Οι ασφαλιστικές αλλάζουν τις ισορροπίες

Το «παιχνίδι» όμως δεν περιορίζεται στις εξαγορές νοσοκομείων. Οι ασφαλιστικές εταιρείες, ως βασικοί χρηματοδότες της ιδιωτικής υγείας, αποκτούν ολοένα πιο ενεργό ρόλο.

Η Εθνική Ασφαλιστική, με διευθύνοντα σύμβουλο τον Δημήτρη Μαζαράκη, που βρίσκεται πλέον υπό τον έλεγχο του Ομίλου Πειραιώς, κατείχε το 2024, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλούνται Αποστολάκη και Τσίμαρης από την κλαδική έρευνα της Επιτροπής Ανταγωνισμού, μερίδιο μεταξύ 25% και 35% στην ιδιωτική νοσοκομειακή ασφάλιση.

Η σύνδεση αυτή αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον εφόσον η ΗΜΙΘΕΑ ενισχυθεί με το ΙΑΣΩ. Η ίδια η Πειραιώς έχει δηλώσει ότι δεν είναι συμβαλλόμενο ή αποκτών μέρος στη συναλλαγή, ωστόσο οι οικονομικές σχέσεις με τις STRIX Holdings έχουν ήδη βρεθεί στο επίκεντρο της κοινοβουλευτικής συζήτησης.

Η Generali με διευθύνοντα σύμβουλο τον Πάνο Δημητρίου, έχει ήδη κινηθεί ακόμη πιο καθαρά προς την καθετοποίηση, ολοκληρώνοντας τον Δεκέμβριο του 2025 την εξαγορά του Ομίλου Ευρωκλινικής. Η Ευρωκλινική διαθέτει 175 νοσηλευτικές κλίνες, 12 κλίνες ΜΕΘ και 11 χειρουργικές αίθουσες, δίνοντας στη Generali άμεση παρουσία όχι μόνο ως ασφαλιστή αλλά και ως παρόχου υπηρεσιών υγείας.

Στην αγορά εκτιμάται ότι η Ευρωκλινική μπορεί να αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα μιας ευρύτερης στρατηγικής της Generali στην υγεία. Άλλωστε, όπως λέει και ο Λάο Τσε, «ένα ταξίδι χιλίων χιλιομέτρων αρχίζει με ένα μόνο βήμα».

Στο ίδιο μοντέλο προηγείται χρονικά η Interamerican, με διευθύνοντα σύμβουλος τον Γιάννη Καντώρο, η οποία διαθέτει την Αθηναϊκή Γενική Κλινική και τρία πολυϊατρεία Medifirst, σε Μαρούσι, Αργυρούπολη και Περιστέρι, δημιουργώντας ένα καθετοποιημένο δίκτυο πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας περίθαλψης. Οι πληροφορίες της αγοράς θέλουν την εταιρεία να εξετάζει περαιτέρω ενίσχυση κυρίως στην πρωτοβάθμια περίθαλψη.

Στην ίδια κατεύθυνση αναζητά λύσεις και η Εθνική Ασφαλιστική, καθώς ο καλύτερος έλεγχος του κόστους νοσηλείας και της διαχείρισης των περιστατικών αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία.

Η επόμενη μάχη θα δοθεί για τον ασθενή

Το νέο μοντέλο στην ιδιωτική υγεία δεν αφορά πλέον μόνο το ποιος διαθέτει τα περισσότερα νοσοκομεία ή τις περισσότερες κλίνες. Η ουσιαστική αλλαγή βρίσκεται στη δημιουργία ολοκληρωμένων «οικοσυστημάτων», που μπορούν να καλύπτουν όλη τη διαδρομή του ασφαλισμένου: από την ασφάλιση και την τραπεζική διανομή έως την πρωτοβάθμια φροντίδα, τις διαγνωστικές εξετάσεις και τη νοσηλεία.

Για τις ασφαλιστικές, η σύνδεση με παρόχους υγείας μπορεί να σημαίνει καλύτερο έλεγχο του κόστους, ταχύτερη διαχείριση των περιστατικών και μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ. Για τα θεραπευτήρια, σημαίνει μεγαλύτερη και πιο προβλέψιμη ροή ασθενών. Παράλληλα, το αυξημένο μέγεθος μπορεί να δημιουργήσει οικονομίες κλίμακας και να στηρίξει επενδύσεις σε τεχνολογία, εξοπλισμό και νέες μονάδες.

Το κρίσιμο ζήτημα, ωστόσο, είναι με ποιους όρους θα λειτουργήσουν τα νέα σχήματα. Τα δίκτυα θα πρέπει να παραμένουν ανοικτά προς όλες τις ασφαλιστικές εταιρείες, με διαφανείς και ισότιμους όρους, ώστε να αποφεύγεται η δημιουργία κλειστών συστημάτων που κατευθύνουν τους ασφαλισμένους σε συγκεκριμένους παρόχους ή δυσκολεύουν την πρόσβαση των ανταγωνιστών.

Εξίσου σημαντικό είναι το πως θα διαχειριστούν τα «οικοσυστήματα» το δικαίωμα του ασθενούς να επιλέγει γιατρό, οι οποίοι παρακολουθούν με προβληματισμό τις εξελίξεις και μέσω αυτού και το θεραπευτήριο. Στην ιδιωτική υγεία, η σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ ασθενούς και γιατρού αποτελεί βασικό στοιχείο της επιλογής νοσηλευτηρίου. Τα νέα «πακέτα» εκτιμάται ότι θα λάβουν υπόψη τους αυτή την πραγματικότητα..

Όσον αφορά τις τιμές, η συγκέντρωση μεγαλύτερου όγκου ασθενών και υπηρεσιών μπορεί να μειώσει το κόστος, όμως το ζητούμενο είναι μέρος της εξοικονόμησης να περνά τελικά στον καταναλωτή, είτε μέσω συγκράτησης των ασφαλίστρων είτε μέσω καλύτερων παροχών.

Η νέα εποχή στην ιδιωτική υγεία θα κριθεί επομένως όχι μόνο από το μέγεθος των ομίλων αλλά από το κατά πόσο θα συνδυαστούν οικονομίες κλίμακας, ανταγωνισμός, ελευθερία επιλογής και πραγματικό όφελος για τον ασφαλισμένο.

Ο ρόλος του κράτους και το κενό των DRGs

Σε όλο αυτό το νέο τοπίο, κρίσιμο παραμένει και το ερώτημα του ρόλου του κράτους. Μέχρι σήμερα, οι παρεμβάσεις έχουν επικεντρωθεί κυρίως στον περιορισμό των αυξήσεων στα ασφάλιστρα, χωρίς να έχει υπάρξει αντίστοιχα βαθιά παρέμβαση στη δομή του κόστους της ιδιωτικής υγείας.

Η ασφαλιστική αγορά ζητεί εδώ και καιρό πιο συστηματικούς κανόνες κοστολόγησης και, μεταξύ άλλων, επέκταση της λογικής των DRGs και στον ιδιωτικό τομέα, ώστε οι χρεώσεις να βασίζονται περισσότερο σε τυποποιημένα και συγκρίσιμα δεδομένα.

Το ζήτημα έχει αναδειχθεί και από την Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία έχει διατυπώσει προτάσεις για τον εξορθολογισμό των σχέσεων ασφαλιστικών εταιρειών και ιδιωτικών νοσοκομείων. Σε μια αγορά που αλλάζει τόσο γρήγορα, η θεσμική παρέμβαση δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στον έλεγχο των ασφαλίστρων. Το πραγματικό ζητούμενο είναι να αντιμετωπιστεί συνολικά η αλυσίδα κόστους, από την τιμολόγηση των νοσηλειών μέχρι τον τρόπο με τον οποίο αυτή μεταφέρεται τελικά στον ασφαλισμένο.