Τα δεδομένα των συνδεδεμένων οχημάτων είναι πολύτιμα, αλλά πόσο αξιόπιστα είναι ως αποδεικτικό στοιχείο μετά από ένα ατύχημα;
Δύο οδηγοί εμπλέκονται σε ένα τροχαίο και δίνουν διαφορετική εκδοχή για το τι συνέβη. Ο ένας υποστηρίζει ότι φρέναρε εγκαίρως, ο άλλος ότι το άλλο εμπλεκόμενο αυτοκίνητο ερχόταν με μεγάλη ταχύτητα. Όμως δεν υπάρχουν κάμερες και οι αυτόπτες μάρτυρες δεν έχουν καθαρή εικόνα. Δύσκολη υπόθεση!
Κάποτε, η διερεύνηση θα στηριζόταν σχεδόν αποκλειστικά στις καταθέσεις, στα ίχνη του δρόμου, στις ζημιές των οχημάτων και στην πραγματογνωμοσύνη. Σήμερα υπάρχει δυνητικά ένας ακόμη «μάρτυρας»: το ίδιο το αυτοκίνητο.
Τα σύγχρονα οχήματα διαθέτουν δεκάδες ηλεκτρονικές μονάδες και αισθητήρες και παράγουν συνεχώς δεδομένα για τη λειτουργία τους. Παράλληλα, τα συστήματα καταγραφής δεδομένων συμβάντος, τα γνωστά Event Data Recorders (EDR), μπορούν υπό συγκεκριμένες συνθήκες να διατηρήσουν τεχνικές πληροφορίες από τις στιγμές γύρω από μια σύγκρουση.
Το αυτοκίνητο, με άλλα λόγια, αρχίζει να αποκτά τη δική του ψηφιακή εκδοχή των γεγονότων.
Αυτό όμως δημιουργεί ένα κρίσιμο ερώτημα για την ασφαλιστική αγορά: όταν το όχημα «μιλά», πόσο από την πραγματική ιστορία μάς λέει;
Τι πραγματικά καταγράφει το «μαύρο κουτί»
Ο όρος «μαύρο κουτί» είναι βολικός, αλλά μπορεί να δημιουργήσει λανθασμένες εντυπώσεις. Το EDR ενός αυτοκινήτου δεν λειτουργεί όπως ο καταγραφέας πτήσης ενός αεροσκάφους και δεν αποτελεί μια συσκευή που παρακολουθεί συνεχώς ολόκληρη τη διαδρομή του οδηγού.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Κανονισμός 2019/2144 προβλέπει ότι τα EDR καταγράφουν και αποθηκεύουν δεδομένα που αφορούν το σύντομο διάστημα πριν, κατά τη διάρκεια και αμέσως μετά από μια σύγκρουση. Στα στοιχεία αυτά περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η ταχύτητα, η δύναμη πέδησης και πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση και την ενεργοποίηση συστημάτων ασφαλείας και αποφυγής ατυχήματος. Τα συστήματα λειτουργούν σε κλειστό βρόχο, ενώ η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει ότι τα δεδομένα πρέπει να είναι ανώνυμα και προστατευμένα από χειραγώγηση και κατάχρηση.
Αυτό μπορεί να προσφέρει εξαιρετικά χρήσιμες πληροφορίες στην ανασύνθεση ενός ατυχήματος, όχι όμως ολόκληρη την ιστορία.
Ένα σωστό δεδομένο μπορεί να οδηγήσει σε λάθος συμπέρασμα
Εδώ βρίσκεται η ουσία. Ας υποθέσουμε ότι από τα διαθέσιμα δεδομένα προκύπτει πως ο οδηγός ενεργοποίησε τα φρένα λίγο πριν από τη σύγκρουση. Η πληροφορία αυτή μπορεί να είναι τεχνικά ακριβής.
Δεν μας λέει όμως από μόνη της γιατί φρέναρε εκείνη τη στιγμή.
Πετάχτηκε ένας πεζός; Σταμάτησε απότομα το προπορευόμενο αυτοκίνητο; Υπήρχε κάποιο εμπόδιο; Είχε προηγηθεί ένας ελιγμός άλλου οχήματος;
Το ίδιο ισχύει για την ταχύτητα ή για την ενεργοποίηση ενός συστήματος ασφαλείας. Ένα μεμονωμένο ψηφιακό στοιχείο αποκτά πραγματική αξία όταν εξετάζεται μαζί με τις ζημιές των οχημάτων, τη θέση τους, τα ίχνη στο οδόστρωμα, τις μαρτυρίες και τα υπόλοιπα διαθέσιμα στοιχεία.
Άρα το πρόβλημα δεν είναι απαραίτητα ότι το αυτοκίνητο καταγράφει κάτι «λάθος», αλλά πως ένα σωστό δεδομένο, απομονωμένο από το πλαίσιο μέσα στο οποίο δημιουργήθηκε, μπορεί να μας οδηγήσει σε λάθος συμπέρασμα.
Connected car και EDR δεν είναι το ίδιο πράγμα
Υπάρχει και μία ακόμη διάκριση που αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία.
Τα δεδομένα ενός συνδεδεμένου οχήματος δεν περιορίζονται στο EDR. Ένα σύγχρονο αυτοκίνητο μπορεί να διαθέτει υπηρεσίες συνδεσιμότητας, εφαρμογές του κατασκευαστή, συστήματα πλοήγησης, τηλεματική και πλήθος ηλεκτρονικών μονάδων που παράγουν διαφορετικές κατηγορίες πληροφοριών.
Δεν σημαίνει ότι όλα αυτά τα δεδομένα καταγράφονται για τον ίδιο σκοπό, αποθηκεύονται για το ίδιο χρονικό διάστημα ή είναι διαθέσιμα στους ίδιους ανθρώπους.
Ειδικά για τα EDR στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η νομοθεσία θέτει συγκεκριμένους περιορισμούς, προβλέποντας πως τα δεδομένα τους μπορούν να τίθενται στη διάθεση των εθνικών αρχών, για έρευνα και ανάλυση ατυχημάτων μέσω τυποποιημένης διεπαφής. Παράλληλα, το σύστημα δεν πρέπει να αποθηκεύει πληροφορίες που θα επέτρεπαν την ταυτοποίηση του συγκεκριμένου οχήματος, του ιδιοκτήτη ή του κατόχου του μέσω των αποθηκευμένων δεδομένων.
Επομένως, δεν είναι σωστό να αντιμετωπίζουμε το EDR σαν έναν ψηφιακό φάκελο στον οποίο μπορεί απλώς να μπει μια ασφαλιστική εταιρεία μετά από κάθε ατύχημα και να διαβάσει τι συνέβη.
Η νέα πρόκληση για την ασφάλιση αυτοκινήτου
Για την ασφαλιστική αγορά, τα δεδομένα των οχημάτων μπορούν να εξελιχθούν σε ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο και αυτό όχι επειδή θα αντικαταστήσουν τον πραγματογνώμονα ή τα υπόλοιπα αποδεικτικά στοιχεία, αλλά επειδή μπορούν να προσθέσουν ένα ακόμη επίπεδο τεχνικής πληροφορίας εκεί όπου παλαιότερα υπήρχε κενό. Ταυτόχρονα όμως, δημιουργούν νέες απαιτήσεις.
Ο ασφαλιστής δεν θα χρειάζεται απλώς να γνωρίζει ότι «υπάρχουν δεδομένα στο αυτοκίνητο», αλλά θα πρέπει να κατανοεί τη διαφορά ανάμεσα στις διαφορετικές πηγές τους, τα όρια της καθεμιάς και ίσως το σημαντικότερο, ότι η ύπαρξη ενός ψηφιακού αρχείου δεν σημαίνει αυτομάτως και πλήρη απόδειξη του τι συνέβη.
Και εδώ βρίσκεται τελικά η απάντηση στο αρχικό ερώτημα.
Τελικά μπορεί ένα αυτοκίνητο να «πει ψέματα»;
Όχι με την ανθρώπινη έννοια. Δεν έχει πρόθεση να αποκρύψει ή να παραποιήσει την πραγματικότητα, αλλά μπορεί όμως να έχει καταγράψει μόνο ένα μέρος της. Και αν αυτό το μέρος διαβαστεί χωρίς το κατάλληλο τεχνικό και πραγματικό πλαίσιο, η ιστορία που θα σχηματίσουμε μπορεί να απέχει από όσα πραγματικά συνέβησαν.
Γιατί στην εποχή των δεδομένων, το δύσκολο δεν θα είναι να αποκτήσουμε περισσότερα, αλλά να να γνωρίζουμε ποια από αυτά απαντούν πραγματικά στην ερώτηση που θέλουμε να κάνουμε.
