Όσο τα αυτοκίνητα γίνονται εξυπνότερα, ο άνθρωπος παραμένει στο επίκεντρο του κινδύνου

Η τεχνητή νοημοσύνη και τα συστήματα υποβοήθησης μειώνουν συγκεκριμένους τύπους συγκρούσεων, όμως η ταχύτητα, η απόσπαση προσοχής, η κόπωση και το αλκοόλ εξακολουθούν να διαμορφώνουν σημαντικό μέρος του πραγματικού κινδύνου. Τι σημαίνει αυτό για την τιμολόγηση και την αντασφάλιση αυτοκινήτου;

Η συζήτηση για την ασφάλιση αυτοκινήτου έχει γεμίσει με όρους όπως τεχνητή νοημοσύνη, συνδεδεμένα οχήματα και αυτόνομη οδήγηση. Η εντύπωση που συχνά δημιουργείται είναι ότι ο παραδοσιακός κίνδυνος υποχωρεί και ότι το αυτοκίνητο αναλαμβάνει σταδιακά να διορθώνει τα ανθρώπινα λάθη.

Η πραγματικότητα βέβαια είναι πιο σύνθετη. Περίπου 19.800 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στους δρόμους της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2024. Παρότι ο αριθμός μειώθηκε κατά 3% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι η πρόοδος παραμένει πολύ αργή για να επιτευχθεί ο στόχος μείωσης των θανάτων κατά 50% έως το 2030.

Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι ότι τα συστήματα ασφαλείας δεν λειτουργούν, αλλά ότι εισέρχονται σε ένα περιβάλλον όπου οι βασικές επικίνδυνες συμπεριφορές παραμένουν παρούσες.

Η τεχνολογία μειώνει ζημιές, αλλά δεν καταργεί τον οδηγό

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα σύγχρονα συστήματα υποβοήθησης έχουν ήδη αποτρέψει συγκρούσεις. Μελέτες πραγματικών ατυχημάτων έχουν δείξει ότι η προειδοποίηση εμπρόσθιας σύγκρουσης και η αυτόματη πέδηση έκτακτης ανάγκης μειώνουν σημαντικά τις οπίσθιες συγκρούσεις. Σε μία ευρεία ανάλυση, τα συστήματα αυτόματης πέδησης συνδέθηκαν με μείωση περίπου 50% στις οπίσθιες συγκρούσεις. 

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναγνωρίσει αυτή την αξία και, μέσω του Γενικού Κανονισμού Ασφάλειας Οχημάτων, έχει καταστήσει υποχρεωτικά σε όλα τα νέα οχήματα σειρά συστημάτων υποβοήθησης, που θα ενισχύουν τα επίπεδα ενεργητικής ασφάλειας υποστηρίζοντας τον οδηγό. 

Ωστόσο, άλλο πράγμα είναι η υποστήριξη και άλλο η αντικατάσταση. Τα περισσότερα οχήματα που κυκλοφορούν σήμερα απαιτούν συνεχή εποπτεία από τον οδηγό. Η NHTSA επισημαίνει ότι τα υφιστάμενα συστήματα μπορούν να προειδοποιούν ή να παρεμβαίνουν σε συγκεκριμένες συνθήκες, αλλά δεν μετατρέπουν το αυτοκίνητο σε πλήρως αυτόνομο όχημα. 

Ο κίνδυνος, επομένως, δεν μεταφέρεται απλώς από τον άνθρωπο στον αλγόριθμο. Γίνεται υβριδικός και ο οδηγός πρέπει να γνωρίζει πότε να εμπιστευθεί το σύστημα, πότε να παρέμβει και ποια είναι τα πραγματικά του όρια. Και αυτό δημιουργεί νέες μορφές συμπεριφορικού κινδύνου: υπερβολική εμπιστοσύνη, μειωμένη εγρήγορση και λανθασμένη αντίληψη ότι η τεχνολογία θα διορθώσει κάθε ανθρώπινο λάθος.

Οι παλιές συμπεριφορές παραμένουν ο πυρήνας των ζημιών

Παρά την τεχνολογική πρόοδο, οι βασικοί παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα σύγκρουσης παραμένουν εντυπωσιακά γνώριμοι. Η υπερβολική ταχύτητα, η επικίνδυνη οδήγηση, η απόσπαση προσοχής, η κόπωση και η κατανάλωση αλκοόλ εξακολουθούν να επιβαρύνουν ουσιαστικά τον κίνδυνο.

Το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Οδικής Ασφάλειας αναφέρει ότι δραστηριότητες που αναγκάζουν τον οδηγό να απομακρύνει το βλέμμα ή τα χέρια του από την οδήγηση αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο ατυχήματος. Η χρήση κινητού στο χέρι έχει συσχετιστεί με υπερδιπλασιασμό του κινδύνου, ενώ η πληκτρολόγηση αριθμού ή μηνύματος τον αυξάνει ακόμη περισσότερο. 

Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι ότι η ασφαλιστική αγορά αγνοεί την τεχνολογία. Είναι ότι κινδυνεύει να εντυπωσιαστεί τόσο από αυτήν, ώστε να υποτιμήσει τις συμπεριφορές που εξακολουθούν να παράγουν τις περισσότερες καθημερινές ζημιές.

Γιατί το underwriting δεν πρέπει να ερωτευθεί μόνο το αυτοκίνητο

Το σύγχρονο underwriting αυτοκινήτου έχει κάθε λόγο να αξιολογεί την τεχνολογία του οχήματος. Η ύπαρξη αυτόματης πέδησης, υποβοήθησης διατήρησης λωρίδας ή παρακολούθησης κόπωσης επηρεάζει το προφίλ κινδύνου και, σταδιακά, πρέπει να αντανακλάται με μεγαλύτερη ακρίβεια στην τιμολόγηση.

Όμως το ίδιο όχημα μπορεί να παρουσιάζει εντελώς διαφορετική ασφαλιστική συμπεριφορά ανάλογα με το ποιος κάθεται πίσω από το τιμόνι. Ένας οδηγός που επιταχύνει απότομα, κρατά μικρές αποστάσεις και χρησιμοποιεί συχνά το κινητό του δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε ασφαλή επειδή το αυτοκίνητό του διαθέτει προηγμένα συστήματα υποβοήθησης.

Για τις ασφαλιστικές, η μεγάλη ευκαιρία βρίσκεται στον συνδυασμό αυτών των δύο κόσμων. Η τεχνολογία του οχήματος δείχνει τι μπορεί να αποτρέψει το αυτοκίνητο και τα δεδομένα συμπεριφοράς δείχνουν πόσο συχνά ο οδηγός το φέρνει κοντά στα όριά του.

Αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο στους νέους οδηγούς, στους οποίους η έλλειψη αντίληψης κινδύνου, η ακατάλληλη διαχείριση της ταχύτητας και η απόσπαση προσοχής είναι παράγοντες που προκαλούν ατυχήματα.

Η αντασφάλιση χρειάζεται συμπεριφορά, όχι μόνο εξοπλισμό

Για την αντασφαλιστική αγορά, το μήνυμα είναι εξίσου σαφές. Η αξιολόγηση ενός χαρτοφυλακίου δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στο ποσοστό διείσδυσης των συστημάτων υποβοήθησης, αλλά να εξετάζει αν αυτά παραμένουν ενεργοποιημένα, σε ποιες συνθήκες λειτουργούν αποτελεσματικά και πώς αλλάζει η συμπεριφορά των οδηγών όταν αισθάνονται ότι προστατεύονται από την τεχνολογία.

Τα μοντέλα που θεωρούν ότι κάθε νέο σύστημα αφαιρεί γραμμικά ένα ποσοστό από τον κίνδυνο μπορεί να υποτιμήσουν τη σύνθετη αλληλεπίδραση ανθρώπου και μηχανής. Ναι, το σύστημα αυτόματης πέδησης μπορεί να μειώσει συγκεκριμένους τύπους συγκρούσεων, αλλά δεν αντιμετωπίζει με την ίδια αποτελεσματικότητα την υπερβολική ταχύτητα, την οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ ή κάθε μορφή απόσπασης προσοχής.

Ο άνθρωπος παραμένει ο μεγαλύτερος άγνωστος παράγοντας

Η νέα εποχή της ασφάλισης αυτοκινήτου δεν θα κριθεί από το αν θα επιλέξουμε ανάμεσα στον άνθρωπο και στην τεχνολογία, αλλά από το πόσο καλά θα κατανοήσουμε τη σχέση τους.

Τα προηγμένα συστήματα μπορούν να διορθώσουν ένα καθυστερημένο φρενάρισμα, να προειδοποιήσουν για μια απόκλιση λωρίδας ή να περιορίσουν τη σοβαρότητα μιας σύγκρουσης. Δεν μπορούν, όμως, να εξαλείψουν την απροσεξία, την επιθετικότητα, την κόπωση ή την υπερβολική αυτοπεποίθηση που προηγούνται πολλών επικίνδυνων καταστάσεων.

Γι’ αυτό και ο συμπεριφορικός κίνδυνος δεν αποτελεί κατάλοιπο μιας παλαιότερης εποχής του underwriting. Παραμένει ο πυρήνας του. Η τεχνολογία θα αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο τον εντοπίζουμε και τον περιορίζουμε, αλλά όχι την ανάγκη να τον κατανοούμε.

Και ίσως αυτή να είναι η πιο άβολη αλήθεια για έναν κλάδο που κοιτάζει διαρκώς προς το μέλλον: όσο προηγμένο κι αν γίνει το αυτοκίνητο, ο πιο απρόβλεπτος παράγοντας εξακολουθεί να κάθεται στη θέση του οδηγού.