Από Γιώργο Κουτίνα (*)

Σε πρόσφατο άρθρο μου με τίτλο Αστική Ευθύνη στον κλάδο των Οδικών Μεταφορών και Ασφάλιση, έγινε αποσαφήνιση της έννοιας του Μεταφορέα ο οποίος, με κριτήριο το ρόλο του στην οργάνωση και στην εκτέλεση της φυσικής μεταφοράς εμπορευμάτων, διαφοροποιείται στην πράξη. Ειδικότερα, επισημάνθηκε πως πέρα από τον κλασικό Μεταφορέα (διεθνώς, Carrier) που μεταφέρει εμπορεύματα με δικά του μεταφορικά μέσα, υπάρχει και o Διαμεταφορέας (διεθνώς, Freight Forwarder) ο οποίος οργανώνει μεταφορές αναλαμβάνοντας την πραγματοποίησή τους για λογαριασμό του Πελάτη / Ιδιοκτήτη των μεταφερόμενων εμπορευμάτων. Στη βάση αυτή, ο ρόλος του είναι ιδιαίτερα σημαντικός και οι υπηρεσίες του σε ότι αφορά συμβατικές υποχρεώσεις (responsibilities), πρέπει να ακολουθούν το πνεύμα της διεθνούς πρακτικής. Το ίδιο ισχύει και για τις νομικές ευθύνες (liabilities) που σχετίζονται με τη δραστηριότητά του και οι οποίες, όπως αναλύεται στη συνέχεια, πρέπει να ασφαλίζονται σύμφωνα με τους κανόνες της διεθνούς πρακτικής και της σχετικής νομολογίας.
 

Θεσμικό πλαίσιο & Ασφάλιση

Σημειώνεται ο Νόμος 4663/12-2-2020, που εκδόθηκε σε εναρμόνιση με την ευρωπαϊκή Οδηγία 1071/2009 ΕΚ, όπου υπάρχει ειδική μνεία για την Ασφάλιση Επαγγελματικής Ευθύνης. Συγκεκριμένα, ρητά αναφέρεται πως ο μεταφορέας για την υποχρεωτική  απόδειξη της οικονομικής του αξιοπιστίας οφείλει να προσκομίσει ένα από τα παρακάτω ελάχιστα εχέγγυα οικονομικής επιφάνειας:

• Βεβαίωση τραπεζικού υπολοίπου του Μεταφορέα  
• Εγγυητική επιστολή τραπέζης
• Ισολογισμός επικυρωμένος από Ελεγκτή (όταν πρόκειται για Επιχείρηση)
• Ασφάλιση Επαγγελματικής Ευθύνης.

Από τα παραπάνω, αυτό που έχει ουσιαστικό νόημα στην πράξη, είναι το Ασφαλιστήριο Επαγγελματικής Ευθύνης, κάτι το οποίο μάλλον δεν είναι πλήρως αντιληπτό από τους ενδιαφερόμενους. Ερμηνεύοντας ορθολογικά το πνεύμα του νομοθέτη, η συγκεκριμένη απαίτηση ασφάλισης αφορά κατά βάση τον Διαμεταφορέα. Αυτό γιατί, από τις συμβατικές υποχρεώσεις του με τον εκάστοτε Πελάτη - Ιδιοκτήτη των μεταφερόμενων εμπορευμάτων, μπορεί να τεκμηριώνεται αστική ευθύνη για ενδεχόμενη οικονομική ζημιά του από λάθη ή παραλείψεις του Διαμεταφορέα.

Ασφάλιση Ευθύνης & Ασφάλιση Μεταφοράς

Η Ασφάλιση Επαγγελματικής Αστικής Ευθύνης Διαμεταφορέα πολύ συχνά συγχέεται με την Ασφάλιση Γενικής Αστικής Ευθύνης Μεταφορέα από τη χρήση του οχήματός και του μεταφερόμενου φορτίου καθώς και με την κλασσική Ασφάλιση Φορτίου / Εμπορευμάτων (Cargo insurance). Οι ασφαλίσεις αυτές είναι συμπληρωματικές και απαραίτητες για μια ολοκληρωμένη στρατηγική διαχείρισης κινδύνων μεταφοράς εμπορευμάτων. Ωστόσο, στην πράξη ακολουθείται κάποια μάλλον “ανεπαρκής” στρατηγική.

Είναι χαρακτηριστική η συνήθης προσέγγιση από τους περισσότερους Διαμεταφορείς ή/και τους Μεταφορείς (όπως αποσαφηνίστηκαν παραπάνω) που, παραβλέποντας τη δική τους αστική ευθύνη απλά και μόνο προτείνουν στον Πελάτη τους την κλασσική Ασφάλιση Φορτίου / Εμπορευμάτων με ρήτρα “Α” ή “C”. Είναι απόλυτα σωστή η συγκεκριμένη επαγγελματική πρόταση αλλά δεν διασφαλίσει τον ίδιο τον Διαμεταφορέα για τυχόν οικονομικές συνέπειες από λάθη ή παραλείψεις του ή αντίστοιχα τον Μεταφορέα από αμέλεια στα πλαίσια τυχαίων ζημιογόνων περιστατικών κατά την εκτέλεση της μεταφοράς.

Η βασική διαφορά έγκειται στο γεγονός πως η Ασφάλιση Φορτίου διασφαλίζει τον Πελάτη  / Ιδιοκτήτη του φορτίου για τυχόν φυσική απώλεια ή ζημιά που μπορεί να υποστεί ενώ είναι η Ασφάλιση Επαγγελματικής Ευθύνης ή Ασφάλιση Γενικής Αστικής Ευθύνης αυτή που προστατεύει τον ίδιο το Διαμεταφορέα Μεταφορέα αντίστοιχα.

Τι καλύπτει η ασφάλιση επαγγελματικής ευθύνης Διαμεταφορέα

Εστιάζοντας στην περίπτωση του Διαμεταφορέα σημειώνεται πως ένα αξιόπιστο ασφαλιστήριο διεθνών προδιαγραφών, αποζημιώνει για συνέπειες από:

• Λάθη ή/και παραλείψεις (errors and/or omissions) κατά την παροχή επαγγελματικών υπηρεσιών (όπως, λανθασμένες συμβουλές στον τρόπο μεταφοράς, κακή διαχείριση διαδρομών ή κακός προγραμματισμός).
• Αξιώσεις για απώλεια ή ζημιά μεταφερόμενων εμπορευμάτων (Cargo loss or damage) για την οποία σύμφωνα με τη σχετική σύμβαση ο Μεταφορέας / Διαμεταφορέας μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνος.
• Λάθη στην τεκμηρίωση (Documentation errors) ή Απώλεια εγγράφων (Loss of documents) σχετικά με τελωνειακά ή άλλα κρίσιμα έγγραφα αποστολής των εμπορευμάτων.
• Δυσφήμηση και συκοφαντία (Libel and slander)
• Νομική προστασία (Legal Defense) με κάλυψη δαπανών για διενέργεια πραγματογνωμοσύνης και για νομικά έξοδα υπεράσπισης.

Στον σύγχρονο κόσμο των μεταφορών, όπου οι εμπορικές συναλλαγές είναι ταχύτατες και πολύπλοκες, η ασφάλιση επαγγελματικής αστικής ευθύνης του Διαμεταφορέα δεν είναι απλώς μια επιλογή ή υποχρέωση έναντι του νόμου αλλά μια ουσιαστική ανάγκη. Η ασφάλιση αυτή προστατεύει τους επαγγελματίες Διαμεταφορείς από πιθανούς κινδύνους στο πλαίσιο παροχής των υπηρεσιών τους, εξασφαλίζοντας επιχειρηματική δραστηριότητα με οικονομική σταθερότητα και διασφαλίζοντας την αξιοπιστία τους στην αγορά.

Η κατοχή ενός ασφαλιστηρίου επαγγελματικής ευθύνης αποτελεί τεκμήριο αξιοπιστίας και επαγγελματισμού έναντι πελατών οι οποίοι αναζητούν συνεργάτες που μπορούν να προσφέρουν εγγύηση για την ασφάλεια των εμπορευμάτων τους. Στη βάση αυτή, μια σωστή ασφαλιστική κάλυψη προσφέρει στο Διαμεταφορέα ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, χτίζοντας μια σχέση εμπιστοσύνης και μακροχρόνιας συνεργασίας με τους πελάτες του,

Συνοψίζοντας, η ασφάλιση Επαγγελματικής Αστικής Ευθύνης Διαμεταφορέα είναι ένα κρίσιμο εργαλείο διαχείρισης κινδύνου, ιδιαίτερα σοβαρή υπόθεση για ένα επαγγελματία που συνεργάζεται με αξιόλογους Πελάτες και σε διεθνές γεωγραφικό περιβάλλον.

(*)  Είναι Μηχανικός ΕΜΠ & ENSPM Γαλλίας, Εμπειρογνώμων Ασφαλίσεων σε θέματα αστικής ευθύνης, επιχειρηματικών κινδύνων & τεχνικών έργων. Επί σειρά ετών, λειτούργησε ως  Εξουσιοδοτημένος Ανταποκριτής Lloyd’s ([email protected], www.gkoutinas.gr).