Ασφάλιση Επαγγελματικής Ευθύνης στην Ελλάδα - Η αγορά δεν είναι ώριμη

Από Γιώργο Κουτίνα (*)

Πολύ συχνά λέγεται από στελέχη της ασφαλιστικής αγοράς πως θα πρέπει η ασφάλιση επαγγελματικής ευθύνης να γίνει υποχρεωτική στη χώρα μας για όλα τα επαγγέλματα όπως έγινε στο επάγγελμα του ασφαλιστικού διαμεσολαβητή.
Όμως πόσο σίγουρο είναι πως η αγορά είναι έτοιμη για κάτι τέτοιο; 
Ο γράφων, με προχωρημένο προβληματισμό πάνω στο θέμα και με 30χρονη εμπειρία εστιασμένη στον μεγάλης “έντασης ευθύνης” επαγγελματικό κλάδο των μηχανικών, θεωρεί πως οι ευρύτερες συνθήκες δεν είναι ώριμες.

Μπορεί η Ευρωπαϊκή Ένωση να έχει αναπτύξει σταδιακά ένα σημαντικό θεσμικό πλαίσιο για την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών και την προστασία των αποδεκτών τους. Επίσης, μπορεί η Οδηγία 2006/123/ΕΚ για τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά με το άρθρο 23 με τίτλο «Ασφάλιση επαγγελματικής ευθύνης και εγγυήσεις», να προτρέπει ρητά για την ασφάλιση αλλά δεν έχει δημιουργηθεί ένα ενιαίο καθεστώς υποχρεωτικής ασφάλισης για όλα τα επαγγέλματα και σε όλα τα κράτη μέλη.
Η θεσμοθέτηση της Επαγγελματικής Ευθύνης στη νομοθεσία μιας χώρας δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έχει αναπτυχθεί και ώριμη αγορά για την ασφάλισή της.

Ανάγκη για εξειδικευμένη ασφαλιστική τεχνογνωσία

Στην Επαγγελματική Ευθύνη, ο Ασφαλιστής (Underwriter) πρέπει να κατανοεί σε βάθος τον επαγγελματικό κίνδυνο που καλείται να αναλάβει.
Δεν αρκεί να γνωρίζει απλώς ποιο επάγγελμα ασκεί ο ασφαλισμένος. Πρέπει να γνωρίζει: ποιες υπηρεσίες παρέχει, πώς τις παρέχει και ποια οικονομική ή άλλη ζημία μπορεί να προκύψει από ένα λάθος, μια αμέλεια ή μια παράλειψη κατά την παροχή τους. Αυτό απαιτεί εξειδικευμένο underwriting για ένα ευρύ φάσμα επαγγελματιών, όπως:

• Λογιστές,

• Δικηγόροι,

• Μηχανικοί,

• Γιατροί,

• Ορκωτοί Ελεγκτές,

• Πραγματογνώμονες,

• Ασφαλιστικοί Διαμεσολαβητές,

• Διαχειριστές Πιστώσεων (Credit Brokers),

• Μεσίτες Αστικών Συβάσεων

• Φορείς Πιστοποίησης,

• Σύμβουλοι Πληροφορικής,

• και πολλές άλλες κατηγορίες επαγγελματιών.

Η ασφαλιστική αγορά πρέπει να ακολουθεί την εξέλιξη του δικαίου

Η κοινωνικοοικονομική εξέλιξη και η τεχνολογία μεταβάλλουν συνεχώς τον τρόπο με τον οποίο παρέχονται οι επαγγελματικές υπηρεσίες. Παράλληλα, εξελίσσεται και το θεσμικό πλαίσιο, αναγνωρίζοντας νέες μορφές κινδύνου και ευθύνης προς όφελος του Καταναλωτή και, ευρύτερα, του κοινωνικού συνόλου.

Στη χώρα μας, η ευθύνη λόγω λάθους ή παράλειψης μπορεί να υπάρχει. Το δικαίωμα του ζημιωθέντος αποδέκτη μιας υπηρεσίας να ζητήσει αποζημίωση μπορεί επίσης να υπάρχει. Η πραγματική όμως οικονομική αποκατάσταση των ενδεχόμενων αξιώσεων αποζημίωσης δεν είναι πάντα άμεση ή αυτονόητη, καθώς συνήθως συνδέεται με χρονοβόρες και πολυδάπανες διαδικασίες.
Το θεσμικό πλαίσιο γύρω από τα θέματα ευθύνης παραμένει “θολό” και τα διάφορα επαγγέλματα λειτουργούν στην πράξη με κανόνες που δεν συνάδουν με την αντίστοιχη πρακτική των προηγμένων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.


Η ασφαλιστική αγορά οφείλει να ανταποκρίνεται με πληρότητα και αξιοπιστία

Η Ασφάλιση Επαγγελματικής Ευθύνης ανήκει στον ευρύτερο χώρο της Αστικής Ευθύνης, αλλά δεν αποτελεί μια απλή μορφή Γενικής Αστικής Ευθύνης την οποία η ασφαλιστική αγορά γνωρίζει με σχετική επάρκεια. Επιπλέον, η επαγγελματική ευθύνη, σύμφωνα με το δίκαιο και τις σχετικές νομολογίες, θεωρείται πιο αυστηρή (νομικά “αντικειμενική ή νόθος αντικειμενική”) σε σχέση με τη γενική αστική ευθύνη η οποία παραμένει υποκειμενική και διέπεται από τα βασικά άρθρα του Αστικού Κώδικα, περί αδικοπραξίας.   

Κατά συνέπεια, όταν μιλάμε για θεσμοθέτηση της υποχρεωτικής ασφάλισης επαγγελματικής ευθύνης, χρειάζεται να υπάρξει κάποιο κατάλληλο πλαίσιο λειτουργίας. Δεν αρκεί η προσφορά ενός γενικού ασφαλιστηρίου, ενίοτε με ασαφείς όρους και προϋποθέσεις. Απαιτούνται:

• κατανόηση του επαγγελματικού κινδύνου,

• κατάλληλα και σαφή ασφαλιστήρια,

• επαρκή όρια κάλυψης,

• και εξειδικευμένη διαχείριση αξιώσεων αποζημίωσης.

Προοπτικές

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, είναι προφανές ότι η ανάπτυξη της Ασφάλισης Επαγγελματικής Ευθύνης πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα ξεχωριστό ασφαλιστικό οικοσύστημα και όχι απλώς ως ένα ακόμη ασφαλιστικό προϊόν.

Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να ζητούνται και να πωληθούν ασφαλιστήρια. Το πραγματικό ζητούμενο είναι να δημιουργηθούν κατάλληλες, τεχνικά επαρκείς και διαχρονικά βιώσιμες ασφαλιστικές λύσεις, οι οποίες θα ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των επαγγελματιών και των επιχειρήσεων.

Η φύση της Επαγγελματικής Ευθύνης δημιουργεί μια ιδιαίτερη δυναμική, καθώς η κάλυψη ανανεώνεται κατά κανόνα ετησίως και η ασφαλιστική σχέση μπορεί να εξελίσσεται σε βάθος χρόνου. Υπό αυτή την έννοια, οι σημερινές συνθήκες δημιουργούν σημαντικές δυνατότητες ανάπτυξης   αλλά για περιορισμένο αριθμό ασφαλιστικών φορέων (ασφαλιστικές εταιρείες με τεχνική υποστήριξη από διεθνείς μητρικές εταιρείες ή αντασφαλιστές, Εξουσιοδοτημένοι Ανταποκριτές Lloyd’s, εξειδικευμένοι MGAs), να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο στην ανάπτυξη εξειδικευμένων λύσεων.

Η τρέχουσα κατάσταση υπό την πίεση των εξελίξεων για εκσυγχρονισμό κοινωνικοοικονομικού συστήματος, δημιουργεί ένα σημαντικό επιχειρηματικό δυναμικό που μπορεί να αξιοποιηθεί με εξειδικευμένη τεχνογνωσία, σύγχρονα ασφαλιστικά προϊόντα και κατάλληλες συνεργασίες.

(*) Είναι Μηχανικός ΕΜΠ και ENSPM Γαλλίας, Εμπειρογνώμων Ασφαλίσεων με εξειδίκευση στην αστική ευθύνη, στα τεχνικά έργα και στους επαγγελματικούς και επιχειρηματικούς κινδύνους. Διετέλεσε, επί σειρά ετών, Εξουσιοδοτημένος Ανταποκριτής Lloyd’s ([email protected] | www.gkoutinas.gr)