Ο νέος δρόμος για την Ευρώπη του 2030 ως απάντηση στις μεγάλες προκλήσεις

Σε έναν κόσμο που διαρκώς μεταβάλλεται και μπροστά σε μία παγκόσμια σφαίρα γεμάτη αναταράξεις και προκλήσεις, η Ευρώπη ανεβάζει στροφές με στόχο να ενισχύσει την άμυνα και την ασφάλεια της, να εμβαθύνει τη στρατηγική της αυτονομία σε κρίσιμους τομείς, όπως η ενέργεια και να θωρακίσει την κοινωνική συνοχή στο εσωτερικό της. Τα ανοιχτά γεωπολιτικά μέτωπα είναι πολλά και τα απόνερα τους επηρεάζουν αναμφίβολα τις πολιτικές αποφάσεις στις Βρυξέλλες και αγγίζουν ποικιλοτρόπως την καθημερινότητα του μέσου Ευρωπαίου πολίτη. Μέσα σε αυτό το κλίμα αβεβαιότητας και αστάθειας, αλλά και με δεδομένη πλέον την αλλαγή στρατηγικής των ΗΠΑ σε διεθνές επίπεδο, η Ε.Ε καλείται πλέον να βασιστεί στις δικές της δυνάμεις, χαράσσοντας ένα νέο δρόμο που θα τις επιτρέψει να ανταποκριθεί στις μεγάλες προκλήσεις του σήμερα, αλλά και πολύ περισσότερο του αύριο. Σημαντικές έννοιες όπως η συνεργασία, η αλληλεγγύη, η χάραξη μιας κοινής γραμμής αποτελούν εχέγγυα για την επόμενη μέρα, ώστε οι ευρωπαϊκοί θεσμοί να διαχειριστούν με επάρκεια και αποτελεσματικότητα μια βαριά ομολογουμένως ατζέντα με φόντο το 2030 και την επόμενη δεκαετία. Κι όλα αυτά συμβαίνουν την ώρα που στο εσωτερικό της αναπτύσσονται και ενδυναμώνουν λαικίστικες δυνάμεις που είτε κοιτουν προς τη Ρωσία, αγνοώντας παντελώς τις παραδοσιακές αρχές και αξίες, είτε ενθαρρύνονται ακόμη και από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού για να αμφισβητουν διαρκώς τους βασικούς πυλώνες του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, όπως αυτό διαμορφώθηκε τις τελευταίες δεκαετίες. Η πρόσφατη ήττα Ορμπάν στην Ουγγαρία, αλλά και η πτώση της κυβέρνησης των υπερσυντηρητικών στην Πολωνία λίγο νωρίτερα, προκάλεσαν ικανοποίηση στα ανώτερα κλιμάκια των Βρυξελλών, τα οποία προσδοκούν και στοχεύουν στην αναχαίτιση του κύματος των ακραίων πολιτικών παρατάξεων που αμφισβητούν ευθέως την ενωμένη Ευρώπη και τον πολιτικό της χαρακτήρα. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ε.Ε δεν έχει τις δικές της μεγάλες ευθύνες, αφού με όσα έπραξε, ή μάλλον δεν έπραξε, με τον άκρατο ελιτισμό, την αντιδραστική ατζέντα, την απουσία ισχυρών διαύλων επικοινωνίας με τις τοπικές κοινωνίες επέτρεψε την άνθηση του λαϊκισμού και την αντιευρωπαϊσμού. Ακόμη και τα προγράμματα δημοσιονομικής προσαρμογής κατά την περασμένη δεκαετία (λ.χ στην Ελλάδα) προκάλεσαν αλλεπάλληλα κρούσματα αντιευρωπαικής ρητορικής λόγω των κοινωνικών αδιεξόδων που εκείνα προκάλεσαν.

Σήμερα η Ευρώπη δείχνει να βλέπει τις εξελίξεις και την προοπτική της από μια διαφορετική διόπτρα. Για να αποτρέψει, ωστόσο, δυσμενείς πολιτικές μεταβολές σε χώρες-κλειδιά όπως η Γερμανία και η Αυστρία, οφείλει να εργαστεί εντατικά στο να δημιουργήσει ένα ισχυρό ανάχωμα μέσα από πρωτοβουλίες και δράσεις που θα καταγράψουν θετικό πρόσημο στην κοινή γνώμη. Η επόμενη μέρα θα είναι ιδιαίτερα σύνθετη και πολύπλοκη. Οι θεσμοί προετοιμάζονται για τη νέα φάση του πολέμου στην Ουκρανία, παρακολουθούν τα τεκταινόμενα στη Μέση Ανατολή και τις συνέπειες που εκείνα προκαλούν, εστιάζουν στις κινήσεις του Προέδρου Τραμπ, οι οποίες ήρθαν για να ανατρέψουν δεδομένα δεκαετιών, όσον αφορά στο δυτικό δόγμα, τις βασικές αρχές της εξωτερικής πολιτικής και της επιβολής του διεθνούς δικαίου.

Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον αναθεωρητισμού, επιβολής της δύναμης του ισχυρού, γεωπολιτικών ανατροπών και δυνητικων συγκρούσεων, η Ευρώπη καλείται σήμερα να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων, να επιταχύνει, να αλλάξει όπου χρειάζεται και να υπερασπιστεί και να διασφαλίσει για τις επόμενες γενιές την ειρήνη, την ελευθερία, το σεβασμό του ατόμου, την ολοκλήρωση, τη συνεργασία. Εξάλλου, όλα τα παραπάνω συνιστούν τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα, που την καθιστούν το καλύτερο μέρος στον πλανήτη για να ζει κανείς.