Φορολογικές Διαφορές μεταξύ Ομαδικών Ασφαλιστικών Προϊόντων Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης (ΟΑΠΕΣ) & Ομαδικών Ασφαλιστικών Συνταξιοδοτικών Προϊόντων (ΟΑΣΠ)

Του Παναγιώτη Ζαμπέλη, Αναλογιστή FHAS

Αναφορές στο νέο νόμο 5327/2026.

Ο ν. 5327/2026 που μπήκε σε εφαρμογή στο τέλος Αυγούστου αποτελεί μία σαρωτική παρέμβαση στον χειμαζόμενο τομέα των συλλογικών ιδιωτικών συνταξιοδοτικών συστημάτων της Ελληνικής αγοράς. Ουσιαστικά, αλλάζει εντελώς το τοπίο των ασφαλίσεων αυτών οι οποίες στην χώρα μας είναι αντικείμενο των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) που εντάχθηκαν στην Ελληνική πραγματικότητα από το 2005 και μετά και των Ομαδικών Ασφαλιστικών Προϊόντων Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης (ΟΑΠΕΣ). Τα τελευταία εμφανίστηκαν στη νομοθεσία μόλις τον τελευταίο Αύγουστο.

Οι φορολογικές αλλαγές στο χώρο των ομαδικών συνταξιοδοτικών προγραμμάτων είναι καταιγιστικές.

Το φορολογικό περιβάλλον, που αποτελεί βασικότατο κλειδί, για τον τομέα αυτό έχει ανατραπεί, κατά την άποψή μας προς το καλύτερο.

Συγκεκριμένα:

Η παραγ. (ι) του αρθρου 14 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ΚΦΕ) που κάλυπτε το θέμα της φορολογικής απαλλαγής για τα ασφάλιστρα ομαδικών ασφαλιστηρίων συνταξιοδοτικών συμβολαίων (τα αποκαλούμενα ΟΑΣΠ στον ν.5078/2023), άλλαξε και πλέον κάνει αναφορά μόνο στα ΟΑΠΕΣ. Άρα, συμπεραίνουμε ότι πλέον δεν υπάρχει καμία απαλλαγή φόρου για τα ασφάλιστρα που καταβάλλονται από εργοδότες και εργαζόμενους για ΟΑΣΠ.

Για το ποια είναι τα ΟΑΠΕΣ (Ομαδικά Ασφαλιστικά Προϊόντα Επαγγελματικών Συντάξεων), έχουμε αναφερθεί σε προηγούμενο άρθρο.

Το νέο φορολογικό καθεστώς των ΟΑΠΕΣ και των ΤΕΑ άλλαξε και είναι πλέον αρκετά καθαρό και ευνοϊκό για αυτές τις δύο κατηγορίες. Τα πράγματα έχουν θολώσει σε ότι αφορά τα κλασικά παλαιά ομαδικά συνταξιοδοτικά προγράμματα (ΟΑΣΠ) τα οποία παραμένουν σε ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς μέχρι την 31.12.2017 και από εκεί και μετά το φορολογικό τους μέλλον είναι άγνωστο. Αναμένουμε ότι τους επόμενους μήνες ο φορολογικός νομοθέτης θα μιλήσει και θα ξεκαθαρίσει τα πράγματα διαφορετικά είναι πολύ πιθανό ο τομέας των παλαιών ομαδικών συνταξιοδοτικών προγραμμάτων να έχει την τύχη των δεινοσαύρων.

Είναι λογικό να υποθέσουμε ότι όσον αφορά τις Εισφορές εργοδοτών προς ΟΑΣΠ, αυτές μπορεί τελικά να θεωρηθούν ως παραγωγικά έξοδα και να απαλλαχτούν από το φόρο.

Σε ότι αφορά τις εισφορές των εργαζομένων προς ΟΑΣΠ, αυτές μάλλον δεν θα τύχουν φορολογικής απαλλαγής και δεν θα εκπίπτουν από το φορολογητέο εισόδημα του εργαζομένου.

Σε ότι αφορά τις παροχές των ΟΑΣΠ, αυτές μάλλον θα πρέπει να διαχωριστούν σε δύο μέρη, το καθένα με διαφορετική φορολογική μεταχείριση:

• Στο μέρος της παροχής που σχηματίστηκε από τις εισφορές του εργοδότη, το οποίο μάλλον θα φορολογηθεί, άγνωστο πως, και

• Στο μέρος της παροχής που σχηματίστηκε από τις εισφορές του εργαζομένου, το οποίο δεν θα πρέπει να φορολογηθεί αφού προέρχονται από ήδη φορολογημένες εισφορές.

Αυτά, βέβαια, είναι δικές μας σκέψεις και δεν είμαστε σε θέση, αυτή τη στιγμή, να ξέρουμε πως θα τα αντιμετωπίσει η φορολογική αρχή.

Προς το παρόν υπάρχουν οι μεταβατικές διατάξεις οι οποίες ορίζου ότι:

Τα υφιστάμενα κατά την έναρξη ισχύος του ν 5078/2023, α.105, παρ 2, (είναι η 20η/12/2023) ομαδικά ασφαλιστήρια συνταξιοδοτικά συμβόλαια προγραμμάτων προκαθορισμένων παροχών (defined benefit), δεν υπόκεινται σε περιορισμό ανώτατου ορίου ασφαλίστρων. Υπάρχουν ελάχιστα από αυτά στην Ελληνική αγορά.

Σύμφωνα με το ν. 5327/2026 , α.98 παραγ. 1 : Τα ΟΑΣΠ εξομοιώνονται φορολογικά με ΟΑΕΣΠ έως τις 31.12.2027. Πράγμα που σημαίνει ότι απολαμβάνουν. μέχρι τότε, το ευνοϊκό καθεστώς φορολόγησης των ΟΑΕΣΠ, πράγμα το οποίο προφανώς παύει από την 1.1.2028.

Σύμφωνα με το ν.5078/2023, α.110 παραγ 15: Τα σωρευμένα ποσά κατ’ άτομο στο πλαίσιο ομαδικών ασφαλιστήριων συνταξιοδοτικών συμβολαίων μέχρι την 31η.12.2023 φορολογούνται σύμφωνα με το προ ισχύον καθεστώς. Το καθεστώς αυτό εμφανίζεται συνοπτικά στον παρακάτω Πίνακα 1.

ΠΙΝΑΚΑΣ 1

Άρθρο 98, 5327/2026 παραγ. 2&3: Για τον υπολογισμό του φόρου που αντιστοιχεί στα ποσά που σωρεύονται από την 1η.1.2024 και μέχρι την 31η.12.2026. για τα ΟΑΣΠ θα εφαρμοστούν τα ισχύοντα κατά αυτή τη χρονική περίοδο. Ως έτη ασφάλισης, για τον υπολογισμό του φόρου, νοούνται τα έτη που έχουν διανυθεί από το μέλος καθ’ όλη την διάρκεια συμμετοχής του στο πρόγραμμα. Όμως, για τα έτη αυτά δεν θα προβλέπεται προσθήκη νέων ετών μετά την 31η.12.2026 και το πλήθος των ετών συμμετοχής με βάση τα οποία θα υπολογίζεται ο φόρος θα «παγώνει» μετά την ημερομηνία αυτή. Η φορολόγηση των παροχών που συσσωρεύονται κατά την παραπάνω περίοδο φορολογείται όπως στον παρακάτω Πίνακα 2:

ΠΙΝΑΚΑΣ 2

Άρθρο 93, 5327/2026: Οι φορολογικοί συντελεστές: για τις παροχές των ΟΑΠΕΣ από τώρα και στο εξής και τις παροχές των ΟΑΣΠ μόνο για τα ποσά που σωρεύονται εντός του 2027, έχουν ως εξής:

ΠΙΝΑΚΑΣ 3

Από 1.1.2028 και μετά η φορολόγηση των ΟΑΣΠ είναι ένα μυστήριο που ενδέχεται να αποδειχθεί τελικά μοιραίο για αυτή τη κατηγορία ομαδικών ασφαλίσεων.

Άρα τα Ομαδικά Ασφαλιστικά Προϊόντα Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης (ΟΑΠΕΣ), σε ότι αφορά στο νέο φορολογικό καθεστώς των παροχών θα έχουμε να κάνουμε με τρία (3) διαφορετικά συστήματα όπως οι τρείς παραπάνω πίνακες.

Σε ότι αφορά στις εισφορές τα πράγματα είναι απλότερα: Το σύνολο των εισφορών εργοδότη και εργαζόμενου απαλλάσσεται φόρου εισοδήματος μέχρι 35% των ετησίων αποδοχών για τους μισθωτούς και €35.000 το χρόνο κατ’ άτομο για ελεύθερους επαγγελματίες.

Πρέπει να ομολογήσουμε ότι η Πολιτεία έκανε ένα μεγάλο βήμα προ τη σωστή κατεύθυνση. Δεν μας έχει συνηθίσει σε τέτοιες ευχάριστες εκπλήξεις. Μας επιφύλασσε όμως, και κάποιες πολύ δυσάρεστες εκπλήξεις σε θέματα πλαισίου λειτουργίας και για ΤΕΑ και για τα ΟΑΠΕΣ, επιβάλλοντας διαδικασίας απίστευτα γραφειοκρατικές και κοστοβόρες.

Σχετικά με την μετατροπή από ΟΑΣΠ σε ΟΑΠΕΣ, από το άρθρο 75 ν. 5327/2026, προκύπτουν τα εξής:

Ασφαλιστική επιχείρηση που διαχειρίζεται ένα ομαδικό ασφαλιστικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα, που δεν έχει ενταχθεί σε Ο.Α.Π.Ε.Σ., δύναται να το εντάξει σύμφωνα με τους όρους και προϋποθέσεις του νόμου και εφόσον η ασφαλιστική επιχείρηση διασφαλίζει, ότι τα περιουσιακά στοιχεία που αντιστοιχούν στο εν λόγω ομαδικό ασφαλιστικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα:

α) μπορούν να διαχωριστούν από τα λοιπά περιουσιακά στοιχεία της χωρίς να βλάπτονται τα συμφέροντα των λοιπών ασφαλισμένων της,

β) είναι επαρκή για την κάλυψη των δεσμεύσεων κατοχυρωμένων δικαιωμάτων των μελών και δικαιούχων του.

Σε ότι αφορά σε ΟΑΣΠ για το οποίο έχει αποφασιστεί η μετατροπή σε ΟΑΠΕΣ, τότε όσοι ήταν ασφαλισμένοι σε αυτό κατά την 28^η.8.2026 μπορούν να αποχωρήσουν με βάση τις ευνοϊκότερες διατάξεις που ίσχυαν για αυτούς κατά την παραπάνω ημερομηνία. Όσοι ενταχθούν στη συνέχεια θα υπαχθούν στις διατάξεις που ισχύουν για τα ΟΑΠΕΣ. Προσοχή, η εξαίρεση αυτή ισχύει μόνο για ΟΑΣΠ που μετατρέπονται σε ΟΑΠΕΣ. Και βέβαια για τις παραπάνω περιπτώσεις δεν επιτρέπεται το ήδη ευνοϊκό καθεστώς να αλλάξει προς το ευνοϊκότερο.

Παναγιώτης Ζαμπέλης

Αναλογιστής, Πρόεδρος ΔΣ ΤΕΑ - ΕΛΤΑ