Σαν σήμερα, 13 Μαρτίου 1978, καθιερώθηκε στην Ελλάδα η 35ετία για τους εργαζόμενους, με πλήρη σύνταξη στα 58 χρόνια, επί πρωθυπουργίας του Κωνσταντίνου Καραμανλή.

Ήταν μια εποχή όπου η κοινωνική ασφάλιση παρουσιαζόταν ως φυσική συνέχεια της εργασίας. Δούλευες, πλήρωνες τις εισφορές σου και στο τέλος της διαδρομής υπήρχε μια σχετικά σαφής υπόσχεση: ότι η κοινωνία θα αναγνώριζε τον κόπο σου με έναν αξιοπρεπή χρόνο ανάπαυσης.

Αξίζει να θυμηθούμε και κάτι ακόμη: πριν από σχεδόν μισό αιώνα το προσδόκιμο ζωής ήταν αισθητά χαμηλότερο από το σημερινό. Αυτό σήμαινε ότι η σύνταξη δεν σχεδιαζόταν για δεκαετίες ζωής μετά την εργασία, αλλά για μια πιο σύντομη περίοδο ξεκούρασης ύστερα από έναν συχνά σκληρό εργασιακό βίο — σε εργοτάξια, σε εργοστάσια, σε χωράφια και εργαστήρια.

Σχεδόν πενήντα χρόνια μετά, η βεβαιότητα εκείνης της εποχής έχει θολώσει. Οι αλλεπάλληλες μεταρρυθμίσεις, οι δημογραφικές αλλαγές και η επισφάλεια στην εργασία έχουν μετατρέψει τη σύνταξη από μια σχεδόν δεδομένη κατάληξη του εργασιακού βίου σε κάτι πιο αβέβαιο. Για πολλούς νεότερους εργαζόμενους η σύνταξη, ειδικά στον ιδιωτικό τομέα, μοιάζει περισσότερο με υπόθεση υπολογισμών και συνεχών αλλαγών παρά με μια καθαρή προοπτική.

Η αναφορά εκείνης της ημερομηνίας δεν είναι απλώς μια νοσταλγική επιστροφή σε ένα διαφορετικό ασφαλιστικό καθεστώς. Είναι και μια υπενθύμιση μιας εποχής όπου το κοινωνικό κράτος προσπαθούσε να διατυπώσει μια υπόσχεση σταθερότητας.

Σήμερα, ίσως περισσότερο από ποτέ, το ερώτημα δεν είναι μόνο πότε θα βγαίνει κανείς στη σύνταξη — αλλά αν και με ποιους όρους θα εξακολουθήσει να υπάρχει αυτή η υπόσχεση για τις επόμενες γενιές.

Εικονογράφηση με την υποστήριξη της Al