Κάθε άνθρωπος στον Αμάραντο Καρδίτσας βίωσε διαφορετικά την φοβερή νύχτα της 18ης Σεπετεμβρίου όταν ο τυφώνας «Ιανός» ξεθύμανε πάνω από τον τόπο τους την δύναμη που είχε, με πολύωρη βροχή στην αρχή που μούσκεψε μέχρι τα έγκατα της γης και με ένα φοβερό, σύντομο ξέσπασμα στο τέλος ξέπλυνε το χώμα μαζί με τα δέντρα και τα πήρε όλα ένα κουβάρι και τα έριξε στο ρέμα για να καταλήξουν κομματιασμένα στον κάμπο.

Όλοι κλείστηκαν στα σπίτια τους, μοναχικοί και ηλικιωμένοι οι περισσότεροι μη μπορώντας να κάνουν τίποτα και σώθηκαν χάρη στην θέση που είναι χτισμένα αυτά καθώς οι κατεβασιά που ήρθε από το βουνό  πάνω από το χωριό στράφηκε προς το ρέμα, το οποίο λίγοι πια θυμούνται πως ήταν καθώς πάνω απ’ αυτό, έστρωσαν δρόμο. Μέχρι γεφυράκια είχε κάποτε για να επικοινωνούν οι άνθρωποι της πέρα γειτονιάς με την δώθε αλλά αυτά έπαψαν να υπάρχουν όταν προέκυψε η ανάγκη να πάει αυτοκίνητο σε κάθε αυλή και το ευκολότερο που μπορούσε να γίνει ήταν να χώσουν το ρέμα κάτω από το τσιμέντο.

Τα νερά όμως που δεν ξεχνούν το δρόμο τους, θυμήθηκαν πως κάποτε ήταν εκεί και τώρα που ήταν πολλά βρήκαν την ευκαιρία να τον διεκδικήσουν. Όχι γιατί όταν είναι λίγα δεν κάνουν το ίδιο. Το κάνουν και το παρακάνουν αλλά υπόγεια, χωρίς να τα βλέπει κανένας περνάνε κάτω από τα στρώματα των μπάζων που ρίχτηκαν για να στρωθεί ο δρόμος και τον υπονομεύουν διαρκώς. Ειδικά τις τελευταίες δεκαετίες που επικράτησαν συνθήκες ξηρασίας ήταν λίγα και κανείς δεν τα έπαιρνε είδηση αλλά αυτά έκαναν το έργο τους. Ένα έργο που καμιά τεχνική δεν μπορεί να αποτρέψει και είναι έργο της ίδιας της φύσης που αρνείται να μπει στα καλούπια που θέλει ο άνθρωπος και πολλές φορές, αντιδρά βίαια.

Αυτή ήταν η αντίδραση της φύσης στα έργα που έφραξαν το δρόμο των νερών στον Αμάραντο και γενικότερα σε όλα τα νερά που κυλάνε από τα Άγραφα προς τον κάμπο της Καρδίτσας και της Θεσσαλίας γενικότερα. Να περνάει δηλαδή και να τα γκρεμίζει και να τα υπονομεύει, όχι γιατί δίνει δουλειά στους εργολάβους που τα ξαναφτιάχνουν αλλά για να έχει ελεύθερο το δρόμο να κυλάνε τα νερά. Αυτό έκανε στον Αμάραντο και τίποτα παραπάνω. Κάποια τσιμέντα που πήρε και σήκωσε, απλά τα νερά τα βρήκαν στο δρόμο τους και τα παραμέρισαν να κυλάνε απρόσκοπτα και όπως αυτά ξέρουν στο δρόμο τους.

Η επόμενη ημέρα όμως του «Ιανού» στον Αμάραντο, αποκάλυψε και κάτι άλλο φαινόμενο το οποίο ενώ συχνά συμβαίνει, το μέγεθός του εντούτοις δεν εμπνέει φόβους και μόνο ελάχιστους ευαίσθητους περί την τάξη του κόσμου που πιάνουν τις δονήσεις του τόπου και τις ερμηνεύουν με τον δικό τους τρόπο, ανησυχούν. Επίσης κάποιους ειδικούς, τους γεωλόγους για παράδειγμα μπορεί να προβληματίσουν αλλά αυτοί, σπουδαγμένοι οι περισσότεροι σε συνθήκες γραφείου και με ελάχιστες εμπειρίες από τη φύση, δύσκολα θα το καταλάβουν πριν αυτό κλιμακωθεί σε βαθμό που μπορεί να γίνει ακόμη και επικίνδυνο.

Το φαινόμενο που είδαν το πρωί της επόμενης ημέρας είναι τα λεγόμενα «ξεκώματα», αποκολλήσεις δηλαδή τμημάτων του εδάφους που κυλάνε προς τα κάτω και τα οποία προκλήθηκαν από τα πολλά νερά που έπεσαν τη νύχτα στο τόπο. Αν ήταν ένα ή δύο, πράγμα που συχνά παρατηρούνταν, δεν θα έδιναν καμιά σημασία. Αυτή τη φορά όμως ήταν πολλά, καμιά εικοσαριά πάνω από το χωριό και πολύ περισσότερα σε όλη την περιοχή γύρω από τον Αμάραντο. Τι είχε συμβεί κανείς δεν μπορεί να απαντήσει με σιγουριά.   

Άλλοι λένε πως με τα χρόνια και καθώς ο τόπος έπαψε να βοσκείται το έδαφος του δάσους γέμισε φύλλα και στρώμα με το στρώμα δημιουργήθηκε ένα σαθρό υπόβαθρο το οποίο ξεκόλλησε μόλις δέχθηκε μεγάλο όγκο νερών και πήρε τον κατήφορο παρασύροντας πέτρες και χώματα και δημιουργώντας ένα μεγάλο μέτωπο το οποίο δυνάμωνε όσο κινούνται προς τα κάτω. Ο όγκος αυτός έγινε τόσο δυνατός που κατάφερε και ξερίζωσε τεράστια δέντρα, καρυδιές και πλατάνια που φύτρωσαν μέσα στο ρέμα όπου λόγω κλίσης του εδάφους κινήθηκε αφήνοντας πίσω του στις γυμνές από βλάστηση πλαγιές, μόνο βράχια.

Άλλοι λένε και συμπίπτουν εν μέρει με τους προηγούμενους ότι μετά από χρόνια ξηρασίας, η γη έγινε σαν φρυγανιά και η οποία φούσκωσε από την δυνατή βροχή η οποία έπεφτε για ώρες και σαν ήρθε ο τυφώνας να αδειάσει τα νερά μιας χρονιάς σε μισή νύχτα, τούτα βρήκαν χαλαρή τη γη και την σήκωσαν και την πήραν στον κατήφορο. Μαζί βεβαίως με τα δέντρα που έτυχε να είναι εκεί φυτρωμένα, ειδικά τα έλατα με τις ρηχές ρίζες που πλημμύρισαν τον τόπο από τότε που σταμάτησε το χωριό να έχει μεγάλα κοπάδια.

Ένας άλλος λόγος επίσης που συζητιέται είναι ότι οι χωριανοί, όχι μόνο στον Αμάραντο αλλά σε κάθε χωριό της Ελλάδας, παράτησαν τα νερά που κάποτε χρησιμοποιούσαν για τα χωραφάκια που είχαν ανοίξει μέσα στο δάσος, όπου υπήρχε κάποια πηγή για να τα ποτίζουν. Αυτά τα νερά που τα μάζευαν σε γούρνες, τον χειμώνα τα έριχναν μέσω ενός αυλακιού στα ρέματα, αυτά μαζεύονταν πολλά, άλεθαν και έσπρωχναν την οργανική ύλη κόβοντας παράλληλα τη διάθεση κάποιων δέντρων να μεγαλώσουν μέσα στην κοίτη η οποία έτσι διατηρούνταν καθαρή κι έτσι αποφεύγονταν οι κατολισθήσεις. Τώρα όμως που κανένας δεν ασχολείται με αυτά κι ακόμη κανένας δεν ξέρει που βρίσκονται αυτές οι γούρνες, τα νερά υπονομεύουν διαρκώς τον τόπο που πάσχει από κρυφές κατολισθήσεις.

Είναι ένα σωρό οι προσεγγίσεις του φαινομένου που μπορεί να δώσουν μια εξήγηση, γιατί συμβαίνουν αυτά τα ξεκώματα ενώ κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά πότε θα σταματήσουν. Φυσικά και αν γίνουν και σε άλλα σημεία του τόπου την επόμενη φορά που θα βρέξει τόσο πολύ ή ακόμη αν ρίξει πολύ χιόνι και αυτό λιώσει απότομα. Το βέβαιο είναι ότι η γη, έχει τους δικούς της χρόνους να κινείται και καμιά φορά  ξαφνιάζει τον κόσμο με ότι κάνει και φυσικά, παντελώς αδιαφορεί για το τι θα πει ο ένας και ο άλλος και τι φόβους η ενέργειά της αυτή θα σπείρει για τις περιουσίες, τα έργα, τις εγκαταστάσεις των ανθρώπων. Όποιος παρατηρήσει τη φυσιογνωμία των βουνών μας, θα διαπιστώσει βαθιές χαραδρώσεις, εκτεταμένες καθιζήσεις και πολλές απότομες πλαγιές, πράγμα που δηλώνει πως αμέτρητες φορές στο παρελθόν και σε εποχές που δεν γνωρίζουμε έχουν γίνει τέτοια ξεκώματα και θα συνεχίσουν να γίνονται μέχρι να ισιώσει όλη η γη κάποια μέρα.

Στην περίπτωση του Αμαράντου τώρα, ασφαλώς και προκαλούν ανησυχία και πόσο είναι αυτή βάσιμη θα δείξει σε σύντομο χρονικό διάστημα. Στα ξεκώματα πάνω και γύρω από το χωριό έχουν το νου τους συνέχεια οι κάτοικοι ενώ περιμένουν να πουν και τη γνώμη τους οι ειδικοί που θα έρθουν να κάνουν αυτοψία. Για να ησυχάσουν και να περάσουν ένα ασφαλή χειμώνα και ο οποίος θα βοηθήσει να ξεχαστεί το πέρασμα του «Ιανού»  από το χωριό τους και να ξαναβρούν την δημιουργική καθημερινότητα που ζουν τόσα χρόνια… 

Στις φωτογραφίες, τα ξεκώματα που ανησυχούν τους ανθρώπους στον Αμάραντο, πάνω από το χωριό και σε άλλα σημεία της περιοχής.

Ο Ηλίας Γ. Προβόπουλος γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Μεγάλη Κάψη της Δυτικής Φθιώτιδας. Έγινε δημοσιογράφος και εργάστηκε επί πολλά χρόνια και αποκλειστικά στις εφημερίδες, κυρίως στην «Ελευθεροτυπία» από τις στήλες της οποίας οργάνωσε και προέβαλλε μια ειδική αρθρογραφία με τον τίτλο «Μικρές Πατρίδες» για την ελληνική περιφέρεια και τους ανθρώπους της καθώς και για την Αθήνα, τα τελευταία χρόνια. Συνεχίζει να γράφει και να δημοσιεύει φωτογραφίες με την ίδια θεματογραφία στο actimon.blogspot.com ενώ εκδίδει και βιβλία που έχουν σχέση με την τοπική ιστορία.