Με τις διατάξεις του άρθρου 26 του ν. 4997/2022 θεσπίστηκαν ενιαίες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης λόγω αναπηρίας από κοινή νόσο για όλους τους ασφαλισμένους των φορέων κοινωνικής ασφάλισης που εντάχθηκαν στον e-ΕΦΚΑ, ανεξαρτήτως ημερομηνίας πρώτης ασφάλισης. Το πεδίο εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου αυτού δεν περιλαμβάνει τους ασφαλισμένους του Δημοσίου, οι οποίοι καταλαμβάνονται από τις διατάξεις του ΠΔ 169/2007.

Οι κανόνες συνταξιοδότησης λόγω αναπηρίας από κοινή νόσο που ορίζονται στις εν λόγω διατάξεις από τις 25/11/2022 εφαρμόζονται καθολικά:

• επί αρχικών αιτήσεων που υποβλήθηκαν από την ημερομηνία αυτή και μετά,
• επί αρχικών εκκρεμών αιτήσεων συνταξιοδότησης κατά την ίδια ημερομηνία,
• καθώς και επί των αιτήσεων παράτασης του συνταξιοδοτικού δικαιώματος.

Οι ασφαλισμένοι του e-Ε.Φ.Κ.Α. δικαιούνται κύρια σύνταξη λόγω αναπηρίας από κοινή νόσο με ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον πενήντα τοις εκατό (50%), που πιστοποιείται αποκλειστικά από το Κέντρο Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕ.Π.Α.). Κατ’ εξαίρεση, από 1.1.2024 -οπότε το εν λόγω άρθρο θα εφαρμόζεται πλέον και στους ασφαλισμένους στον τ. Ο.Γ.Α.- και μέχρι 31.12.2024 το ελάχιστο απαιτούμενο ποσοστό αναπηρίας των ασφαλισμένων αυτών καθορίζεται σε πενήντα εννέα τοις εκατό (59%).

Το ποσοστό αναπηρίας που προσδιορίζεται αποκλειστικά από το Κέντρο Πιστοποίησης Αναπηρίας (Κ.ΕΠ.Α.) διακρίνεται: i. σε ποσοστό ιατρικής αναπηρίας, δηλαδή με βάση αμιγώς ιατρικά κριτήρια και ii. σε ποσοστό ασφαλιστικής αναπηρίας, δηλαδή ανάλογα με την επίδραση της αναπηρίας στην καθολική ικανότητα για άσκηση του συνήθους ή παρεμφερούς επαγγέλματος ή την ανάκτηση της ικανότητας αυτής. Επισημαίνεται ότι στο απαιτούμενο για συνταξιοδότηση ελάχιστο ποσοστό αναπηρίας (50% ή για τους ασφαλισμένους στον τ. Ο.Γ.Α. 59% για το έτος 2024) συμπεριλαμβάνεται και το ποσοστό ασφαλιστικής αναπηρίας.

Οι ελάχιστες ημέρες ασφάλισης στον κύριο κλάδο, που πρέπει να έχουν πραγματοποιηθεί από τους ασφαλισμένους προκειμένου να δικαιούνται σύνταξη λόγω αναπηρίας από κοινή νόσο, είναι οι ακόλουθες:

α) τουλάχιστον δεκαπέντε (15) έτη ή τέσσερις χιλιάδες πεντακόσιες (4.500) ημέρες ασφάλισης,

ή β) τουλάχιστον πέντε (5) έτη ή χίλιες πεντακόσιες (1.500) ημέρες ασφάλισης, εκ των οποίων τουλάχιστον δύο (2) έτη ή εξακόσιες (600) ημέρες ασφάλισης εντός των τελευταίων πέντε (5) ετών πριν από την ημερομηνία έναρξης (επέλευσης) της αναπηρίας ή πριν από το έτος έναρξης της αναπηρίας. Αν κατά τη διάρκεια των πέντε (5) αυτών ετών οι ασφαλισμένοι έχουν επιδοτηθεί για ασθένεια ή ανεργία ή έχουν συνταξιοδοτηθεί, η περίοδος των πέντε (5) ετών επεκτείνεται για ίσο χρόνο με αυτόν της επιδότησης ή συνταξιοδότησης, ή γ) τουλάχιστον ένα (1) έτος ή τριακόσιες (300) ημέρες ασφάλισης εάν δεν έχουν συμπληρώσει το εικοστό πρώτο (21ο) έτος της ηλικίας.

Οι ανωτέρω τριακόσιες (300) ημέρες ασφάλισης αυξάνονται προοδευτικά σε χίλιες πεντακόσιες (1.500) ημέρες ασφάλισης με την προσθήκη εκατόν είκοσι (120) ημερών ασφάλισης για κάθε έτος ηλικίας πέραν του εικοστού πρώτου (21ου) μέχρι τη συμπλήρωση του τριακοστού πρώτου (31ου). Για τους ελεύθερους επαγγελματίες που καταβάλλουν εισφορές για κάθε μήνα ασφάλισης, κάθε μήνας ισοδυναμεί με 25 ημέρες ασφάλισης.

Η σύνταξη λόγω αναπηρίας από κοινή νόσο καταβάλλεται για όσο χρονικό διάστημα ισχύει η πιστοποίηση της αρμόδιας υγειονομικής επιτροπής του ΚΕ.Π.Α. Εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι καταστατικές διατάξεις που καθορίζουν τις προϋποθέσεις ασφαλιστικής μονιμοποίησης της συνεχούς συνταξιοδότησης λόγω αναπηρίας, όπως ισχύουν για τους ασφαλισμένους κάθε φορέα κοινωνικής ασφάλισης που εντάχθηκε στον e-ΕΦΚΑ, καθώς και οι διατάξεις της παρ. 3 του άρθρου 25 του Ν.2084/1992, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 8 του Ν. 3863/2010.

Εάν συνταξιούχος, που είχε πιστοποιηθεί με ποσοστό αναπηρίας εξήντα επτά τοις εκατό (67%) και άνω, πριν από τη λήξη ισχύος της πιστοποίησης υποβάλει νέα αίτηση για πιστοποίηση της αναπηρίας του προκειμένου να παραταθεί το διάστημα της συνταξιοδότησής του, η σύνταξη εξακολουθεί να καταβάλλεται και μετά τη λήξη ισχύος της πιστοποίησης και μέχρι την 15 έκδοση πιστοποίησης επί της νέας αίτησής του και πάντως για χρονικό διάστημα που δεν υπερβαίνει τους έξι (6) μήνες από τη λήξη της ισχύος της προηγούμενης πιστοποίησης, δηλαδή μέχρι έξι μήνες από την καταληκτική ημερομηνία του προηγούμενου διαστήματος συνταξιοδότησης.

Αν πιστοποιηθεί ότι φέρει μικρότερο ποσοστό αναπηρίας από το προηγούμενο και εξ αυτού του λόγου η σύνταξη λόγω αναπηρίας που δικαιούται ο ασφαλισμένος είναι μικρότερη από αυτήν που έλαβε στο χρονικό διάστημα μετά τη λήξη του προηγούμενου διαστήματος συνταξιοδότησής του, το αχρεωστήτως καταβληθέν ποσό σύνταξης εισπράττεται άτοκα, διά συμψηφισμού, που διενεργείται με μηνιαία παρακράτηση επί των συνταξιοδοτικών παροχών που λαμβάνει εφεξής ο δικαιούχος.

Η παρακράτηση δεν δύναται να υπερβεί το είκοσι τοις εκατό (20%) των παροχών που λαμβάνει ο ασφαλισμένος σε μηνιαία βάση. Αν ο ασφαλισμένος δεν δικαιούται σύνταξη λόγω αναπηρίας από κοινή νόσο βάσει του ποσοστού αναπηρίας που πιστοποιήθηκε με αφορμή την αίτηση για παράταση της συνταξιοδότησής του, τα ποσά σύνταξης που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως αναζητούνται σύμφωνα με τον Κώδικα Εισπράξεως Δημοσίων Εσόδων.

Γεώργιος Ι. Κουτσούκος

Δικηγόρος-Εργατολόγος-LL.M

Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου

Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών
Πιστοποιημένος επαγγελματίας e-ΕΦΚΑ (έκδοση συντάξεων)

Ο Δρ. Γεώργιος Ι. Κουτσούκος είναι Εργατολόγος-Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, με πολυετή εξειδίκευση στο χειρισμό θεμάτων Ασφαλιστικού/Συνταξιοδοτικού δικαίου, με έμφαση στη συμβουλευτική φυσικών προσώπων ως προς τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού τους δικαιώματος στα Ασφαλιστικά Ταμεία και τη διεκπεραίωση της συνταξιοδοτικής τους διαδικασίας, αλλά και στην καθοδήγηση Εταιρειών/ Επιχειρήσεων ως προς τη διαχείριση των Ασφαλιστικών θεμάτων του προσωπικού τους.                                                  

Αποφοίτησε από τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών το 2003. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου με τιμητική διάκριση στο Τμήμα Δημοσίου Δικαίου Νομικής Σχολής του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, καθώς και Διδάκτωρ της Κοινωνικής Ασφάλισης στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Συμμετέχει από το 2012 ως Εθνικός Εμπειρογνώμων  στο χρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Πρόγραμμα «FreSsCo», αναφορικά με την «Ελεύθερη κυκλοφορία των Εργαζομένων και το Συντονισμό των Συστημάτων Κοινωνικής Ασφάλισης», σε συνέχεια της ιδιότητάς του ως Ειδικού Ερευνητού στο χρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Πρόγραμμα «TRESS», αναφορικά με την «Εκπαίδευση και Δικτύωση στον Ευρωπαϊκό Συντονισμό των Κοινωνικοασφαλιστικών Συστημάτων» (2006-2011).

Διετέλεσε στο παρελθόν Ειδικός Ερευνητής–Συνεργάτης στο Ερευνητικό Πρόγραμμα της Κοινοτικής Πρωτοβουλίας «Equal» στην επεξεργασία του ζητήματος της Διαχείρισης της Ενεργού Γήρανσης (2005-2007) και έχει συμμετάσχει στο έργο της Συλλογής Εθνικής Νομολογίας στο πεδίο του Κοινωνικοασφαλιστικού Δικαίου για λογαριασμό του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Κοινωνικής Ασφάλισης (EISS) (τίτλος συλλογής: Social Security Cases in Europe: National Courts – 2006).

Αποτέλεσε ακόμη Ερευνητικό Μέλος του Εργαστηρίου Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Υγείας και Πρόνοιας του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΑΥΠ).

Eπιπροσθέτως, ορίστηκε Ερευνητής για λογαριασμό του Πανεπιστημίου της Γάνδης (2005), στα πλαίσια του προγράμματος «Special» για την ανάδειξη της ανεργίας ως κοινωνικού ζητήματος (Social Security in Europe -Yves Yorens -Prof. Law Faculty Ghent University, John Ditch Prof. Northumbria University).

Τέλος, συμμετέχει από το 2004 σε διευρυμένες Ομάδες Εργασίας για τις Συντάξεις, την Απαγόρευση των Διακρίσεων και το Μεταναστευτικό δίκαιο για λογαριασμό Διεθνών Δικτύων.

Έχει συγγράψει πληθώρα άρθρων, τα οποία έχουν δημοσιευθεί σε εφημερίδες, περιοδικά (ελληνικά και διεθνή) και στο διαδίκτυο, ενώ έχει παρουσία και σε τηλεοπτικές εκπομπές για την κάλυψη θεμάτων Ασφαλιστικού/Συνταξιοδοτικού και Εργατικού Δικαίου.

www.koutsoukoslaw.gr