Η διάταξη του άρθρου 388 ΠΚ αποτελεί συνέχεια της διάταξης του άρθρου 412 παρ.2 του Ποινικού Νόμου και κινείται στην κατεύθυνση της αντιμετώπισης πράξεων που αποσκοπούν στην απατηλή είσπραξη του ασφαλίσματος. Προστέθηκε κατά την δεύτερη αναθεώρηση του Σχεδίου του Ποινικού Κώδικα και λήφθηκε από ομόστοιχη διάταξη του Ιταλικού Ποινικού Κώδικα. Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του Ποινικού Κώδικα η διάταξη αυτή συνδέεται με την προστασία του θεσμού της ασφάλισης, ο οποίος συνιστά σημαντική προτεραιότητα για την εθνική οικονομία.

Η σημερινή διατύπωση του άρθρου είναι η ακόλουθη:

1. Όποιος με σκοπό να εισπράξει ο ίδιος ή κάποιος άλλος το ποσόν για το οποίο έχει ασφαλιστεί ένα αντικείμενο κινητό ή ακίνητο, επιφέρει την πραγμάτωση του κινδύνου για τον οποίο έχει γίνει η ασφάλιση τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών.
2. Στην ίδια ποινή υπόκειται όποιος για τον παραπάνω σκοπό προξενεί στον εαυτό του σωματική βλάβη ή επιτείνει τις συνέπειες σωματικής βλάβης που επήλθε από ατύχημα.

Σχετικά με τον χαρακτήρα του εγκλήματος στην θεωρία, αλλά και στην νομολογία υπάρχει απόλυτη ταύτιση σχετικά με το ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση επιχειρεί να αντιμετωπίσει τα προστάδια απάτης στον χώρο των ιδιωτικών ασφαλιστικών συμβάσεων, με αποτέλεσμα η εν λόγω διάταξη να συνιστά προπαρασκευαστική πράξη απάτης, σύμφωνα με τον Μυλωνόπουλο, είτε, κατά την ελαφρώς διαφορετική διατύπωση του Παπαδαμάκη, να αντικατοπτρίζει αναγωγή προπαρασκευαστικών πράξεων απάτης σε τελειωμένο έγκλημα. Σύμφωνα δε και με την νομολογία, ( ΣυμβΑΠ 1299/95 ), απάτη σχετικά με τις ασφάλειες αποτελεί ειδική περίπτωση εγκλήματος μη καλυπτόμενη από το έγκλημα της απάτης του άρθρου 386 Π.Κ, και συνακόλουθα ότι οι πράξεις αυτές που καμιά τους δεν αποτελεί συστατικό στοιχείο ή επιβαρυντική περίπτωση ή αναγκαίο μέσο ή συνέπεια της άλλης, διατηρούν την αυτοτέλειά τους, κάτι που έχει ιδιαίτερη σημασία στο θέμα της συρροής μεταξύ των δύο εγκλημάτων, όπως θα αναπτυχθεί αργότερα από τον καθηγητή τον κ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ-ΓΟΝΑΤΑ. Κοινό τόπο όμως αποτελεί η διαπίστωση ότι λόγω της επικινδυνότητος των συμπεριφορών που θέλει να αντιμετωπίσει ο νομοθέτης, καθίσταται αναγκαία η μετάθεση της ποινικής προστασίας προς τα εμπρός. Όμως η σκοπιμότητα ύπαρξης της διάταξης έχει αμφισβητηθεί από συγγραφείς όπως ο Θρ.Κονταξής ο οποίος μάλιστα προτείνει και την κατάργησή της διάταξης με επιχείρημα της απουσία της υλικότητας στο έννομο αγαθό που φέρεται να προστατεύει η διάταξη και το οποίο, όπως θα αναφέρω κατωτέρω, δεν είναι άλλο από την ασφαλιστική πίστη. Αλλά και παλιότεροι κορυφαίοι συγγραφείς, όπως ο Γάφος αμφισβήτησαν την αναγκαιότητα ύπαρξης της διάταξης με το επιχείρημα ότι στην περίπτωση κατά την οποία ο δράστης επιζητεί την πληρωμή του ποσού της ασφαλείας υπάρχει ήδη αξιόποινη απόπειρα απάτης, εάν δε δεν επιζητηθεί η πληρωμή η πράξη παραμένει ποινικά αδιάφορη. Σημειωτέον δε ότι κατά την υπ’ αρίθμ. 12 συνεδρίαση της γνωμοδοτικής επιτροπής του ΠΝ, της 8.1.1934, κορυφαίοι νομικοί της εποχής όπως οι Τζωρτζόπουλος, Ρωμανός και Μπουρόπουλος ψήφισαν κατά της εισαγωγής της διάταξης στο προγενέστερο ποινικό δίκαιο. Από συστηματικής απόψεως, το έγκλημα της απάτης περί τις ασφάλειες έχει τοποθετηθεί στο εικοστό τέταρτο κεφάλαιο του Ειδικού Μέρους του Ποινικού Κώδικα που ισχύει και το οποίο ρυθμίζει τα εγκλήματα κατά των περιουσιακών δικαιωμάτων, γεγονός που μας οδηγεί με μια πρώτη πρόχειρη προσέγγιση να ισχυριστούμε ότι το έννομο αγαθό που προστατεύει η συγκεκριμένη διάταξη είναι η περιουσία των ασφαλιστικών εταιριών. Βαθύτερη ανάλυση όμως της διάταξης, ανατρέπει την άποψη αυτή, καθώς κατά την εύστοχη διατύπωση του ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ-ΓΟΝΑΤΑ, το έγκλημα της απάτης περί της ασφάλειες παρ’ όλο που ανήκει στην ομάδα περιουσιακών εγκλημάτων, δεν φαίνεται να προσβάλλει το ίδιο ή μάλλον μόνο το αυτό έννομο αγαθό που προστατεύει η ποινική διάταξη που τιμωρεί το έγκλημα της απάτης, η όλη όμως προβληματική θα αναπτυχθεί από τον καθηγητή τον κ. Παπαγεωργίου-Γονατά στην εισήγησή του.

• β. Μορφές τυποποίησης του εγκλήματος

Το έγκλημα της απάτης σχετικά με τις ασφάλειες, τυποποιείται στον ποινικό κώδικα υπό δύο μορφές που φαίνεται να περιγράφουν δύο ξεχωριστά εγκλήματα. Στην πρώτη παράγραφο του άρθρου 388, όπου η εγκληματική συμπεριφορά έχει ως αντικείμενο την πραγμάτωση του ασφαλιστικού κινδύνου από τον ασφαλισμένο ή και από τρίτο πρόσωπο και στην δεύτερη παράγραφο όπου η εγκληματική συμπεριφορά συνίσταται στην πρόκληση εκ μέρους του δράστη σωματικής βλάβης στο εαυτό του ή στην επίταση της σωματικής βλάβης που υπέστη αυτός από ατύχημα. Ο διαχωρισμός αυτός, που γίνεται από τον Μυλωνόπουλο κυρίως και έχει ως ενισχυτικό γεγονός την διατύπωση της διάταξης, εμφανίζει ως αδυναμία το γεγονός ότι και στην δεύτερη περίπτωση απαιτείται πραγμάτωση του ασφαλιστικού κινδύνου, υπό την μορφή πρόκλησης σωματικής βλάβης από τον ασφαλισμένο στον εαυτό του. Για τον λόγο αυτό, πιστεύω ότι είναι ορθότερος ο διαχωρισμός που κάνει ο Παπαδαμάκης, σε απάτη περί την ασφάλεια των αντικειμένων ( άρ. 388 παρ. 1 Π.Κ ) και σε απάτη περί την ασφάλεια του σώματος ( άρ. 388 παρ.2 Π.Κ ). Λόγω της ιδιομορφίας των δύο αυτών περιπτώσεων, επιβάλλεται η ξεχωριστή ανάλυση τουλάχιστον των αντικειμενικών υποστάσεων των δύο εγκληματικών συμπεριφορών, με κοινή προσέγγιση των άλλων στοιχείων, τα οποία δεν παρουσιάζουν ιδιαίτερες αποκλίσεις.

• 2.    ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ

Άρθρο 388 παρ.1 Π.Κ

• α. Υποκείμενο τέλεσης

Υποκείμενο τέλεσης του εγκλήματος μπορεί να είναι οποιοσδήποτε άνθρωπος και όχι μόνον ο ιδιοκτήτης του ασφαλισμένου πράγματος, μπορεί όμως κάλλιστα να είναι και ο ίδιος ο ιδιοκτήτης. Μπορεί όμως να είναι και τρίτο πρόσωπο, οπότε αναφύονται περιπτώσεις συμμετοχής, οι οποίες αναλύονται κατωτέρω. Συνεπώς πρόκειται περί κοινού εγκλήματος, που μπορεί να τελεστεί από οποιοδήποτε πρόσωπο.

• β. αντικείμενο –στοιχεία του εγκλήματος

Αντικείμενο του εγκλήματος είναι η ασφαλιστική πίστη, σύμφωνα με την πάγια άποψη της νομολογίας και της θεωρίας, ενώ στο σημείο αυτό διαφοροποιείται εμφανώς ο Παπαδαμάκης, ο οποίος προτάσσει ως αντικείμενο του εγκλήματος την περιουσία της ασφαλιστικής εταιρίας που θα καταβάλλει το ασφαλιστικό ποσό και η οποία έχει αναλάβει την υποχρέωση της κάλυψης του κινδύνου για πράγματα. Στοιχεία του εγκλήματος είναι η ύπαρξη ασφαλιστικής σύμβασης για αντικείμενο και η πραγμάτωση του κινδύνου για το οποίο έχει γίνει η ασφάλιση. Αναφορικά με την ύπαρξη ασφαλιστικής σύμβασης, λεκτέα τα  ακόλουθα: Κατά την κρατούσα άποψη στην θεωρία και τη νομολογία, απαιτείται τυπικά έγκυρη σύμβαση ιδιωτικής ασφάλισης, αδιάφορα αν αυτή είναι άκυρη ή ακυρώσιμη για ουσιαστικά ελαττώματα ή αν ο ασφαλισμένος πληρώνει ή όχι τα ασφάλιστρα, αρκεί να είναι ισχυρή κατά τον χρόνο επέλευσης του ασφαλιστικού κινδύνου. Καλύπτεται κάθε ασφαλιστική σύμβαση, όπως πυρός, ναυαγίου, κλοπής, μεταφοράς κ. λ. π , ενώ στην κατηγορία αυτή δεν ανήκουν οι περιπτώσεις ασφάλειας ζωής και σωματικής ακεραιότητας, οι οποίες ρυθμίζονται από την δεύτερη παράγραφο. Εννοείται ότι περιλαμβάνεται μόνον η ιδιωτική ασφάλιση και όχι η κοινωνική, η οποία αφορά πρόσωπα και έχει ως αφετηρία την παροχή εργασίας. Τέλος, αφορά μόνον πράγματα κινητά ή ακίνητα, τα οποία ασφαλίζονται με τους ειδικότερους όρους που προβλέπονται από τον εμπορικό  νόμο για κάθε ασφαλιστική περίπτωση.
Με τον όρο πραγμάτωση του ασφαλιστικού κινδύνου εννοούμε την πρόκληση εκείνων των πραγματικών περιστατικών που αποτελούν κατά τους όρους της σύμβασης την προϋπόθεση για την καταβολή της ασφαλιστικής αποζημίωσης από τον ασφαλιστή. Η πρόκληση αυτή πραγματοποιείται σχεδόν πάντοτε με μία άλλη αξιόποινη πράξη και ουσιαστικά ο δράστης προκαλεί εκείνη ακριβώς την εξέλιξη της ασφαλιστικής σύμβασης που καταλήγει στην εκπλήρωση και εξάντληση των όρων καταβολής του ασφαλίσματος. Έτσι σύμφωνα με τον Παπαδαμάκη, η έννοια του κινδύνου δημιουργεί μια πραγματική κατάσταση που αφ’ ενός επηρεάζει δυσμενώς το ασφαλιστικό αντικείμενο αλλά ταυτόχρονα συνεπάγεται και την γένεση υποχρέωσης στην ασφαλιστική εταιρία να καταβάλλει το ασφάλισμα. Ως τέτοια πραγματικά περιστατικά που πραγματώνουν τον ασφαλιστικό κίνδυνο και δημιουργούν τους όρους για καταβολή της ασφαλιστικής αποζημίωσης είναι ο εμπρησμός του ασφαλισμένου αυτοκινήτου ή της επιχείρησης ή των εμπορευμάτων αυτής, η καταστροφή του ασφαλισμένου για απώλεια κοσμήματος, η βύθιση του πλοίου κλπ. Η πραγμάτωση άλλου κινδύνου εκτός από αυτόν που αφορά η ασφαλιστική σύμβαση δεν πληροί την αντικειμενική υπόσταση της πράξης, εκτός αν η απόκλιση του αντικειμενικού αιτιώδους συνδέσμου είναι επουσιώδης. Για παράδειγμα δεν πληρούται η αντικειμενική υπόσταση του εγκλήματος του άρθρου 388 παρ.1 ΠΚ στην περίπτωση που ο δράστης βάλει φωτιά σε αυτοκίνητο που είναι ασφαλισμένο μόνο για κλοπή και όχι έναντι κινδύνου πυρός, καθώς η κατάσταση που προκαλεί ο δράστης με την συμπεριφορά του δεν αποτελεί προϋπόθεση καταβολής της ασφαλιστικής αποζημίωσης. Διάφορη η περίπτωση κατά την οποία ο δράστης βάζει φωτιά στα ασφαλισμένα έναντι του πυρός πολύτιμα βιβλία του για να εισπράξει το ασφάλισμα και αυτά καταστρέφονται τελικά από τα επιβραδυντικά υγρά των πυροσβεστών, καθώς στην περίπτωση αυτή η απόκλιση του αιτιώδους συνδέσμου να είναι επουσιώδης, αφού ο δράστης ώθησε ουσιωδώς με την πράξη του την εξέλιξη του τελικώς επελθόντος αποτελέσματος ( τα παραδείγματα από τον Μυλωνόπουλο ). Δεν πραγματώνει όμως τον ασφαλιστικό κίνδυνο αυτός ο οποίος απλώς ισχυρίζεται ψευδώς στην ασφαλιστική εταιρία ότι ο κίνδυνος πραγματώθηκε, καθώς στην περίπτωση αυτή στοιχειοθετείται το έγκλημα της απάτης. Υπό το πρίσμα αυτό ελέγχονται ως εσφαλμένες οι υπ’ αριθμ. 915/2007 και 592/2002 αποφάσεις του ΑΠ, οι οποίες δέχθηκαν ότι στοιχειοθετείται το αδίκημα του άρθρου 388 στην περίπτωση κατά την οποία ο ασφαλισμένος παρέστησε ψευδώς στην ασφαλιστική εταιρία ότι είχαν καταστραφεί τα μεταφερόμενα εμπορεύματα λόγω πυρκαϊάς ενώ τα είχε αποκρύψει ο ίδιος, ή ότι είχε κλαπεί το ασφαλισμένο αντικείμενο, ενώ η κλοπή ήταν προϊόν σκηνοθεσίας του δράστου.
Το έγκλημα είναι τελειωμένο μόλις συντελεστεί η πράξη που οδηγεί στην πραγμάτωση του κινδύνου, ενώ δεν χρειάζεται ούτε προσπάθεια εξαπάτησης της ασφαλιστικής εταιρίας ούτε και επέλευση περιουσιακής βλάβης, κάτι που επαληθεύει και τον χαρακτήρα του εγκλήματος του άρθρου 388 παρ.1 ΠΚ, ως προπαρασκευαστική πράξη απάτης.

Άρθρο 388 παρ.2 Π.Κ

• α. Υποκείμενο τέλεσης

Υποκείμενο τέλεσης του εγκλήματος της απάτης περί την ασφάλεια του σώματος μπορεί να είναι στην πρώτη υποπερίπτωση της παραγράφου 2 του άρθρου 388 μόνον ο ασφαλισμένος που προκαλεί στον εαυτό του σωματική βλάβη, ενώ στην δεύτερη υποπερίπτωση της ανωτέρω παραγράφου, δηλαδή στην επίταση του ασφαλιστικού κινδύνου οποιοσδήποτε. Αυτή η διαφοροποίηση έχει ιδιαίτερη σημασία στην συμμετοχή, όπως θα αναφέρω παρακάτω. Εισάγεται δηλαδή ένα ιδιόρρυθμο εν μέρει ιδιαίτερο έγκλημα, που στην πρώτη μορφή του τυποποιεί ως εγκληματική ενέργεια την αυτοπροσβολή, η οποία συνήθως δεν τιμωρείται ποινικά με εξαίρεση την παρούσα περίπτωση και την περίπτωση του άρθρου 203 ΠΚ στο οποίο προβλέπεται το έγκλημα της τεχνητής πρόκλησης ανικανότητας για την αποφυγή εκπλήρωσης της στρατιωτικής υπηρεσίας.

• β. αντικείμενο –στοιχεία του εγκλήματος

Αναφορικά με το αντικείμενο του εγκλήματος λεκτέα τα όσα προαναφέρθηκαν για την παρ. 1 του άρθρου 388. Στοιχεία του εγκλήματος είναι η ύπαρξη ασφαλιστικής σύμβασης για την οποία ισχύουν τα προαναφερθέντα, με την υποσημείωση ότι εδώ μιλάμε γι ασφάλειες ζωής ή έναντι ανικανότητας λόγω τραυματισμού.  Πράξεις του κατ’ άρθρον 388 παρ. 2 εγκλήματος είναι η από μέρους του δράστη πρόκληση στον εαυτό του σωματικής βλάβης ή η επίταση των συνεπειών σωματικής βλάβης που επήλθε από ατύχημα. Ως πρόκληση σωματικής βλάβης κατά μία άποψη ( Παπαδαμάκης ) θεωρείται κάθε ενέργεια ή παράλειψη του δράστη που προξενεί στον εαυτό του οποιαδήποτε βλάβη στην μορφική και λειτουργική ακεραιότητα του σώματός του και έτσι θέτει στο προσκήνιο τον κίνδυνο για τον οποίο υφίσταται υποχρέωση ασφαλιστικής αποζημίωσης. Κατά την άποψη του Μυλωνόπουλου, η οποία κατά την προσωπική μου άποψη είναι και ορθότερη, δεν αρκεί η πρόκληση οποιασδήποτε σωματικής βλάβης, αλλά μόνον αυτής που γεννά κατά την ασφαλιστική σύμβαση υποχρέωση του ασφαλιστή προς αποζημίωση. Σε περίπτωση που ο δράστης προκαλέσει στον εαυτό του βλάβη μικρότερης βαρύτητας από την συμβατικά καλυπτόμενη, τότε υπάρχει απόπειρα. Ως επίταση των συνεπειών της βλάβης που ήδη επήλθε από ατύχημα αναφέρεται η περίπτωση κατά την οποία ο δράστης με την συμπεριφορά του είτε θεμελιώνει το πρώτον, είτε επαυξάνει την υποχρέωση του ασφαλιστή. Η πρώτη περίπτωση συμβαίνει όταν ο δράστης δεν δικαιούται εκ της συμβάσεως αποζημίωση εξ’ αιτίας της μικρής έκτασης της βλάβης, οπότε η επίταση διευρύνει την βλάβη, ενώ η δεύτερη περίπτωση λαμβάνει χώρα όταν ο δράστης δικαιούται μεν αποζημίωση εκ της συμβάσεως, αλλά με τις ενέργειές του επιτείνει την υπάρχουσα σωματική βλάβη ώστε να αυξήσει το ποσόν της ασφαλιστικής αποζημίωσης. Το έγκλημα είναι τελειωμένο όταν ο δράστης τελέσει την αυτοπροσβολή του ή όταν γίνει φανερή η επίταση των συνεπειών της σωματικής βλάβης που προκλήθηκε από το ατύχημα, ενώ δεν χρειάζεται ούτε προσπάθεια εξαπάτησης της ασφαλιστικής εταιρίας ούτε και επέλευση περιουσιακής βλάβης, ως προελέχθη.
Το έγκλημα του άρθρου 388 παρ.2 ΠΚ, τελείται και όταν ο δράστης αποπειράται να αυτοκτονήσει με σκοπό να εισπράξει το ασφάλισμα ο κατονομαζόμενος στην σύμβαση δικαιούχος, καθώς η σωματική βλάβη είναι προστάδιο της θανάτωσης. Διχογνωμία υπάρχει για το αν το έγκλημα του αρ 388 παρ.2 μπορεί να τελεστεί δια παραλείψεως. Η κρατούσα άποψη αποδέχεται την καταφατική εκδοχή, ενώ ο Παπαδαμάκης θεωρεί υπερβολική την αναγνώριση ιδιαίτερης νομικής υποχρέωσης στον τραυματισμένο να μην αφήσει την κατάσταση της υγείας του να χειροτερέψει. Θεωρώ ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί η δια παραλείψεως τέλεση του εγκλήματος, αν ο τραυματισθείς έχει ως σκοπό του την είσπραξη της αποζημιώσεως, με δεδομένο ότι στο σύνολό τους οι ασφαλιστικές συμβάσεις υποχρεώνουν ουσιαστικά σε προστασία της σωματικής ακεραιότητας του ασφαλισμένου, υποχρεώνοντάς τον λ.χ σε αποφυγή επικίνδυνων ενεργειών ή δραστηριοτήτων.

• 3.    ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ

Το έγκλημα της απάτης περί τις ασφάλειες είναι πλημμέλημα και τιμωρείται μόνον αν τελείται με πρόθεση ( δόλο ), ενώ και για τις δύο μορφές αρκεί ο ενδεχόμενος δόλος, δηλαδή ο δράστης στην μεν πρώτη περίπτωση του άρθρου 388 πρέπει να προβλέπει ότι με την συμπεριφορά του τουλάχιστον ενδέχεται να πραγματωθεί ο κίνδυνος για τον οποίο έχει γίνει η ασφάλιση και να αποδέχεται τούτο καθώς και να γνωρίζει τα πραγματικά γεγονότα που θεμελιώνουν την ασφαλιστική σύμβαση, ενώ στην δεύτερη περίπτωση του άρθρου 388 ο δράστης πρέπει να γνωρίζει ότι έχει συνάψει σύμβαση ασφάλειας έναντι κινδύνου του σώματός του και να θέλει να προκαλέσει βλάβη στο σώμα του ή να επιτείνει μια ήδη υπάρχουσα από ατύχημα βλάβη. Επιπλέον όμως και στις δύο περιπτώσεις απαιτείται σκοπός του δράστη να εισπράξει αυτός ή άλλος το ποσόν της ασφάλισης. Πρόκειται λοιπόν για έγκλημα υπερχειλούς υποκειμενικής υπόστασης, ενώ κατ’ άλλη διατύπωση για έγκλημα σκοπού. Αν επομένως ο δράστης δεν επιδιώκει το αποτέλεσμα αυτό, το έγκλημα δεν στοιχειοθετείται. Η άγνοια οποιουδήποτε στοιχείου της αντικειμενικής υπόστασης συνιστά πραγματική πλάνη αποκλείουσα τον δόλο, ενώ εσφαλμένη αντίληψη του δράστη για τους συγκεκριμένους όρους που διέπουν την σύμβαση ασφάλισης συνιστά νομική πλάνη που υπό προϋποθέσεις δύναται να άρει τον καταλογισμό.

• 4.    ΑΠΟΠΕΙΡΑ-ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ

Όπως προελέχθη, το έγκλημα είναι τελειωμένο με την πραγμάτωση του ασφαλιστικού κινδύνου προκειμένου για απάτη περί την ασφάλεια αντικειμένου και με την επέλευση της σωματικής βλάβης ή την επίταση των συνεπειών υπάρχουσας βλάβης στην περίπτωση της απάτης περί την ασφάλεια του σώματος. Δεν απαιτείται και η δήλωση των περιστατικών αυτών στον ασφαλιστή, ούτε η απόπειρα παραπλάνησης αυτού, ή η πραγμάτωση της περιουσιακής βλάβης του ασφαλιστή και η είσπραξη του ασφαλίσματος. Κατά την κρατούσα άποψη απόπειρα τέλεσης του εγκλήματος είναι δυνατή, όπως πχ στην περίπτωση που ο δράστης επιχειρεί να βάλει φωτιά στο κατάστημά του πλην όμως ο αναπτήρας του δεν λειτουργεί. Κατ’ αντίθετη άποψη ( Παπαδαμάκης ), η δυνατότητα απόπειρας στην ασφαλιστική απάτη θα πρέπει να αποκλειστεί λόγω του γεγονότος ότι με την ειδική τυποποίηση της προπαρασκευαστικής πράξης του συγκεκριμένου εγκλήματος εξαντλείται η κατά το άρθρο 42 ΠΚ δυνατότητα επέκτασης του αξιοποίνου και στις μη ολοκληρωμένες μορφές του εγκλήματος.
Στην περίπτωση της παραγράφου 1 του άρθρου 388 δυνατή κάθε μορφής συμμετοχή, ακόμη και η συναυτουργία, όταν ένας ενεργεί για λογαριασμό πλειόνων ( ΑΠ 603/2003  ). Ηθική αυτουργία υπάρχει στην περίπτωση που ο ιδιοκτήτης ασφαλισμένου πράγματος προκαλέσει την απόφαση σε τρίτο να πραγματώσει τον κίνδυνο, οπότε, ο τελευταίος θα ευθύνεται ως αυτουργός απάτης περί τις ασφάλειες. Εάν ο τρίτος αγνοεί την σκοπούμενη απάτη, τότε κατά την κρατούσα άποψη στην θεωρία και την νομολογία πρόκειται για έμμεση αυτουργία. Αν όμως ο τρίτος δρα χάριν του ασφαλισμένου εν γνώσει, αυτουργός είναι ο ασφαλισμένος και ο τρίτος άμεσος συνεργός. Κατά τον Παπαδαμάκη    δεν μεταβάλλεται η ευθύνη του ιδιοκτήτη και στην περίπτωση που ο τρίτος αγνοεί την σκοπούμενη απάτη, άποψη όμως που δεν είναι ιδιαίτερα πειστική. Στο πλαίσιο της παρ. 2 και με δεδομένο ότι εισάγεται ένα ιδιόρρυθμο ιδιαίτερο έγκλημα, τουλάχιστον στην πρώτη υποπερίπτωση, αυτουργός είναι μόνον εκείνος που προκαλεί στον εαυτό του την σωματική βλάβη, ενώ τυχόν συμμετοχή θα κριθεί υπό το πρίσμα του άρθρου 49 ΠΚ. Αν τρίτος προκαλέσει την σωματική βλάβη, τότε ο συμμέτοχος και υποστάς αυτήν θα τιμωρηθεί κανονικά ως έμμεσος αυτουργός, ενώ ο δράστης ως αναγκαίος (άμεσος) συνεργός. Στην περίπτωση της αυτοπροσβολής, αποκλείεται η συναυτουργία.

• 5.    ΠΟΙΝΙΚΗ ΚΥΡΩΣΗ-ΕΜΠΡΑΚΤΗ ΜΕΤΑΝΟΙΑ

Η πράξη τιμωρείται ως πλημμέλημα σε ποινή φυλάκισης από 6 μήνες έως πέντε έτη. Η ποινική δίωξη ασκείται αυτεπάγγελτα. Σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 406 Α ΠΚ, δεν κινείται ποινική δίωξη και η υπόθεση τίθεται στο αρχείο με αιτιολογημένη πράξη του Εισαγγελέα Πλημ/κών εάν ο δράστης ικανοποιήσεις εντελώς τον ζημιωθέντα μέχρι την άσκηση ποινικής δίωξης καταβάλλοντας αποδεδειγμένα ή κατά δήλωση του παθόντος το κεφάλαιο και τους τόκους, ενώ σύμφωνα με το άρθρο 406 παρ. 3 …..

*Ομιλία κ.Ορνεράκη από την Νομική Ημερίδα με θέμα "Μορφές απάτης στην Ιδιωτική Ασφάλιση και οι συνέπειες για το Κοινωνικό Σύνολο" που διοργάνωσαν η 'Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων, η Ένωση Εισαγγελέων Ελλάδος, η ΕΑΕΕ και το Γραφείο Διεθνούς Ασφάλισης