Ευρώπη και άκρα: Τα αίτια του φαινομένου, η δημοσκοπική άνοδος και το δημοκρατικό ανάχωμα

Αυτό που συμβαίνει τα τελευταία χρόνια σε πολλά κράτη της Ε.Ε, όπου κόμματα με ακροδεξιό ή βαθιά λαϊκιστικό στίγμα βρίσκονται προ των πυλών της εξουσίας θα φαινόταν αδιανόητο μόλις μια δεκαετία πριν. Γαλλία και Γερμανία, οι δύο ατμομηχανές της ενωμένης Ευρώπης στρίβουν το τιμόνι προς τα άκρα με το ενδεχόμενο μιας δυσάρεστης πολιτικής μεταβολής να είναι ισχυρό. Το φαινόμενο παρατηρείται και σε άλλες χώρες, ανάμεσα στις οποίες η Ολλανδία και η Αυστρία. Η τελευταία μάλιστα συνιστά ένα παράδειγμα, για το πως η ακροδεξιά έχει διεισδύσει βαθιά μέσα στις τοπικές κοινωνίες και πως οι παραδοσιακές πολιτικές δυνάμεις έχουν αποτύχει να αναχαιτίσουν αυτό το κύμα με τις πολιτικές και τις δράσεις τους. Υπενθυμίζεται ότι το Κόμμα της Ελευθερίας (FPÖ) αν και έκοψε πρώτο το νήμα στις εθνικές εκλογές το Σεπτέμβριο του 2024, εντούτοις τρεις πολιτικές παρατάξεις με ιδεολογικές διαφορές ανάμεσα τους (Λαϊκό Κόμμα, Σοσιαλδημοκράτες και NEOS) συνασπίστηκαν για να μην αφήσουν τη χώρα και την καγκελαρία στα χέρια του Χέρμπερτ Κικλ. Σήμερα όμως η εικόνα είναι πιο καθαρη τουλάχιστον σε δημοσκοπικό επίπεδο. Την ώρα που το κυβερνών κόμμα παλεύει να αγγίξει το 20%, το FPÖ προελαύνει, φτάνοντας σε κάποιες περιπτώσεις το 38% έως 39%. Πρακτικα η τάση αυτή αν συνεχιστεί, ενδέχεται να οδηγήσει και στο σχηματισμό αυτοδύναμης Κυβέρνησης του κόμματος της Ελευθερίας, μετά τις επόμενες εθνικές εκλογές.

Όμως τί προκάλεσε τη μεταστροφή της κοινωνίας πος τα άκρα, ακόμα και των νέων ψηφοφόρων κατά περίπτωση; Πολιτικοί αναλυτές στην Ευρώπη συνδέουν εν πολλοίς το κλίμα που έχει διαμορφωθεί με το μεταναστευτικό. Σε ένα βαθμό αυτό ισχύει, αλλά δεν φταίει αποκλειστικά η παρουσία μεταναστών και η αύξηση τους μετά την κρίση στη Συρία το 2015. Είναι γεγονός ότι ένας σημαντικός αριθμός εξ’ αυτών αδυνατεί να ενσωματωθεί στις τοπικές κοινωνίες, αρνείται να μάθει τη γλώσσα της χώρας που φιλοξενείται και δεν είναι τυπικός απέναντι στις υποχρεώσεις που έχει ως κάτοχος ασύλου. Ένα κομμάτι των Γερμανών αναφέρει σε μετρήσεις κοινής γνώμης ότι πολλοί μετανάστες δεν δείχνουν σεβασμό απέναντι τους και απέναντι στη χώρα που τους άνοιξε την πόρτα για μια καλύτερη ζωή. Αλλοι ερωτηθέντες, κυρίως στην περίπτωση της Αυστρίας, αρνούνται να συνυπάρξουν με μετανάστες που επηρεάζονται από τους κανόνες και τις ντιρεκτίβες του πολιτικού ισλάμ.

Η στροφή προς τα άκρα οφείλεται ωστόσο και σε άλλες παραμέτρους. Για παράδειγμα, το πρόβλημα του στεγαστικού, η άνοδος των τιμών σε βασικά προϊόντα και ο αυξημένος πληθωρισμός, αλλά η έλλειψη προοπτικής για τη νέα γενιά αποτελούν κάποιους από τους βασικούς παράγοντες της αριθμητικής έκρηξης των αντισυμβατικών κομμάτων. Ολα τα παραπάνω έχουν προκαλέσει ρήγμα στις σχέσεις εμπιστοσύνης μεταξύ πολιτικής και κοινωνίας, με αποτέλεσμα, όσοι αντιμετωπίζουν περισσότερες δυσκολίες στην καθημερινότητα τους να γίνονται πιο επικριτικοί απέναντι σε εκείνους που κυβερνούν επι δεκαετίες.

Η ακροδεξιά ατζέντα και η εξάπλωση της σε ολόκληρη την Ευρώπη δεν αντιμετωπίζεται με αφορισμούς και επικοινωνιακά τερτίπια. Χρειάζεται ένα ολιστικό σχέδιο, εμβάθυνση της επαφής των κέντρων πολιτικής με τους πολίτες, στοχευμένη εφαρμοσμένη πολιτική με απτά αποτελέσματα και προπάντων απόλυτη ενσυναίσθηση για τις πραγματικές ανάγκες της σύγχρονης ευρωπαϊκής κοινωνίας. Κρούσματα ελιτισμού, νεποτισμού ή αλαζονείας πρέπει να αποφεύγονται. Αντίθετα, η κοινή γνώμη δεν ζητά υπερβολές, αλλά στήριξη, ελπίδα και σιγουριά για ένα καλύτερο αύριο, χωρίς βέβαια τα λάθη και τα φαντάσματα του παρελθόντος....