Καθώς περνούν οι δεκαετίες όλο και απομακρυνόμαστε από το 1821 αλλά το «κρασί» του μας μεθάει ακόμη και εμπνέει την κοινωνία μας πράγμα που φαίνεται ποικιλοτρόπως αυτές τις ημέρες και με αποκορύφωμα την αυριανή επέτειο της παλιγγενεσίας. Παντού γίνονται εκδηλώσεις, σε σχολεία, σε συλλόγους, παρελάσεις, τελετές δοξολογίες. Παντού όπου υπάρχουν Έλληνες τιμάται η μεγάλη ημέρα και οι άνθρωποι που ελευθέρωσαν την Ελλάδα.

Είναι γεγονός, το 1821 σαν ιδέα και σαν πρότυπο διατρέχει την Ελλάδα σε κάθε σκηνή της πορείας της τα τελευταία 200 χρόνια και σε τούτο, από την εποχή που έπαψαν οι πρωταγωνιστές τις αφηγήσεις για την συμμετοχή τους σε αυτό, την σκυτάλη παρέλαβαν οι ιστορικοί, οι εικαστικοί καλλιτέχνες, οι μουσικοί. Παράλληλα, αυτό που κράτησε αναμμένη την φλόγα του ήταν το δημοτικό τραγούδι που όχι μόνο διέσωσε αλλά και δημιούργησε μοναδικά έργα πάνω σε αυτό και τους ήρωες της μεγάλης επανάστασης των Ελλήνων.

Κάτι άλλο όμως που διατήρησε την εικόνα των ηρώων και σκηνών από το ’21 ήταν τα λαϊκά έντυπα και τα τετράδια του σχολείου. Μια τέτοια σειρά εντύπων των αρχών του περασμένου αιώνα τα εξώφυλλα των οποίων κοσμούσαν χρωμολιθογραφίες έχει συγκεντρώσει ο συμπατριώτης μας, από τον Μάραθο της Ευρυτανίας που είναι και η γενέτειρα του Κατσαντώνη, Γιάννης Μάκκας και μας τις δείχνει με υπερηφάνεια. Αυτός ο άνθρωπος αφιέρωσε τα περισσότερα πρωϊνά των Κυριακάδων του στο Μοναστηράκι και στα παλιατζίδικα και συγκέντρωσε, με ακριβό αντίτιμο βέβαια, έναν θησαυρό από περιοδικά και βιβλία που στόλιζαν εικόνες από το ’21 και μορφές των ηρώων του.

Αναφέρω τον Γιάννη Μάκκα γιατί σιμά – κοντά στην επέτειο με τις αναρτήσεις του στο διαδίκτυο μας θυμίζει εκείνη την εποχή και σε ορισμένους που πρόλαβαν αυτές τις εκδόσεις προκαλεί και συγκίνηση. Ιδιαίτερη δε συγκίνηση προκαλεί σε όσους από την ωριμότητα κάνουν νοερές επισκέψεις στην παιδική ηλικία και ιδίως την σχολική και σε εκείνα τα τετράδια που φιλοξένησαν τις πρώτες λέξεις γραμμένες με μολύβι. Τα χρόνια που ακολούθησαν τα τετράδια και τα βιβλία άλλαξαν όψη και θεματολογία στα εξώφυλλά τους, έγιναν πιο πολυτελή, κάποια μάλιστα προκλητικά και εσχάτως σχεδόν αντικαταστάθηκαν από τις φωτοτυπίες και τις οθόνες ποικίλων συσκευών και φιλοξενούν πια άλλου είδους ήρωες και εικόνες που προάγει πια η αγορά. Οι ήρωες του ’21 δεν έχουν πια θέση στην καθημερινότητα των μαθητών παρά μόνο μια φορά το χρόνο.

Τότε βλέπουμε πως όλα σχεδόν τα τετράδια που χρησιμοποιούσαμε στο σχολείο είχαν (εκτός από θρησκευτικές σκηνές) θέματα από το ΄21. Έτσι βλέπαμε κάθε μέρα τις μορφές του Κολοκοτρώνη, του Διάκου, του Παπαφλέσσα, της Μαυρογένους που ήταν πιο δημοφιλείς και ένα σωρό άλλους και ήταν σαν να μας καλούν να μην τους ξεχάσουμε και να ακολουθούμε το παράδειγμά τους. Από εκείνα, τα φτηνά τετράδια που τα παίρναμε από τα μπακάλικα των χωριών μας, ελάχιστα έχουν διασωθεί και σε αυτό ο Γιάννης Μάκκας αξίζει κάθε έπαινο για τον κόπο του και τις συγκινήσεις που μας προσφέρει.  

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΑΤΛΑΝΤΙΣ Ν. ΥΟΡΚΗΣ 1911

Οι γνωστές χρωμολιθόγραφες εικόνες από την Ελληνική Επανάσταση, Ελλήνων λαϊκών ζωγράφων, στο περιοδικό ΑΤΛΑΝΤΙΣ 1911, έκδοση στη Νέα Υόρκη,σε χαρτί πολυτελείας ,

Φανταστικά τα χρώματα, η εκτύπωση και πλούσιο το περιεχόμενο γεμάτο αγάπη για την Ελλάδα !!!

ΧΡΩΜΟΛΙΘΟΓΡΑΦΙΑ

Η Σουλιωτοπούλα, που τραυματίσθηκε στη μάχη  από εχθρικό βόλι, σε πανέμορφο χρωμολιθόγραφο εξώφυλλο παιδικού τετραδίου ιχνογραφίας του 1949.