Αναδημοσίευση από το περιοδικό Ασφαλιστικό ΝΑΙ που κυκλοφορεί (Τεύχος 212) - Γράμματα σε ασφαλιστικές εταιρείες & ασφαλιστές

Γράφει ο Ευάγγελος Γ. Σπύρου, εκδότης του «Ασφαλιστικού ΝΑΙ»

 Ελευθερία είναι «το ελεύθειν», δηλαδή το «πορεύεσθαι», το «έρχεται όπου ερά τις». Δηλαδή, το να μπορεί κάποιος να πηγαίνει όπου αγαπά. Η ελεύθερη κίνηση, η μετα κίνηση σε όλα. Και στις ιδέες! Η παρρησία, η ελευθερία λόγου, η παν+ρήσις είναι γνώρισμα ελευθερίας, είπε ο Δημόκριτος, και ελέγχει τους πάντες, διά μέσου των αιώνων.

 Η εθνική εορτή της 25ης Μαρτίου έρχεται να θυμίσει την έννοια της ελευθερίας και άλλες σχετικές έννοιες που αφορούν τη ζωή μας, όπως δουλεία, ανδρεία, δειλία, ήρωες, νίκες, ήττες, αγώνες, φόβοι, βάρβαροι, έθνος, άμυνα, σημαία, πόλεμος, ειρήνη, μάχες… Αφορούν και την καθημερινότητά μας, την εργασία μας, την οικογένειά μας. Και σε καιρούς ειρήνης δίνονται «μάχες» μεταξύ των ανθρώπων.

 Η ελευθερία για τους Έλληνες είναι ΥΨΙΣΤΟ αγαθό, επειδή από αυτήν εξαρτάται το πώς θα ζήσουν. Ο Αριστοτέλης έγραψε ότι «Ελεύθερος άνθρωπος, ο αυτού ένεκα και μη άλλου ζων» («Μετά τα Φυσικά»). Πριν τη Μάχη των Πλαταιών, οι Αθηναίοι απέναντι στους Πέρσες λένε τον παιάνα: «Παίδες Ελλήνων ίτε ελευθερούτε πατρίδα, ελευθερούτε δε παίδας, γυναίκας, θεών τε πατρώων έδη (βωμούς), θήκας (τάφους) τε προγόνων. Νυν υπέρ πάντων αγών» (Αισχύλου, «Πέρσαι»). Ο Αριστοτέλης έγραψε: «Η πόλις κοινωνία ελευθέρων εστίν». «Χαίρε, ω χαίρε ελευθεριά», λέει ο Εθνικός μας Ύμνος του Δ. Σολωμού.

 Ήττα είναι η απόδειξη ότι στη μάχη κάποιος ηττήθηκε, αποδείχθηκε κατώτερος, λιγότερος. Αντίθετα, η νίκη είναι το τέλος (σκοπός) της στρατηγικής. Νικώ σημαίνει ότι ικώ (φτάνω) με το νου στο σκοπό μου, που είναι η επικράτηση επί του αντιπάλου. Νικώ.

 Οι Έλληνες, έναντι εχθρών βαρβάρων, υπήρξαν πάντοτε ολιγότεροι αριθμητικά, αλλά διά του νου νικούσαν, έφταναν στην επικράτηση. Επειδή δεν αρκούσαν τα όπλα και η γενναιότητα. «Ούτε πλήθος εστί ούτε ισχύς η εν τω πολέμω τας νίκας ποιούσα», έγραψε ο Ξενοφών. Στον Μαραθώνα, 10.000 Έλληνες νίκησαν 100-200.000 βαρβάρους, όπως και η στρατηγική του Θεμιστοκλή στη Σαλαμίνα νίκησε «άπασαν Ασίαν»… Τα ίδια συνέβησαν και το 1821 και το 1940.

 Ανδρείοι είναι αυτοί που διαθέτουν χαρακτηριστικά ανδρός και «το θέλειν μένειν εν τη τάξει (στρατιωτική παράταξη)». Οι ανδρείοι ετιμώντο ως θεοί. Ορκίζοντο σ’ αυτούς, όπως στους θεούς. Οι δειλοί είναι αυτοί που εφοβούντο τη στρατιωτική παράταξη. Δειλός, από το ρήμα δέω = φοβάμαι και ίλη = παράταξη. Το δέω από το δέω = δένω, δεμένος από φόβο. Ανδρεία είναι να προτιμάς να πεθάνεις καλώς, παρά να ζήσεις αισχρώς (Πηγή: «Ο εν τη λέξει λόγος», εκδ. Γεωργιάδη).

 Η σημαία είναι σήμα, σύμβολο φυλής και έθνους. Η ψυχή του έθνους. Η εγκατάλειψή της είναι προδοσία. Η απώλεια είναι ντροπή. Στον στρατιωτικό όρκο ορκίζονται πίστη και αφοσίωση οι στρατιωτικοί. Ο Έλλην φρουρός της σημαίας στην Ακρόπολη Κουκίδης, όταν ανέβηκαν οι Γερμανοί να υψώσουν γερμανική σημαία, υπέστειλε την ελληνική σημαία στις 6/4/1941, τυλίχθηκε μ’ αυτήν και πήδηξε από τον Ιερό Βράχο στο κενό, πιστός στον όρκο να μην εγκαταλείψει τη σημαία, όπως έγραψαν στις 9/6/1941 η αγγλική εφημερίδα «Daily Mail» και το περιοδικό «Le Figaro», στο τεύχος Αυγούστου 2004.

 Τα όπλα της πατρίδος είναι ιερά και οι αρχαίοι οπλίτες έδιναν όρκο να μην τα παραδώσουν, επειδή ήταν παραδοχή ΗΤΤΑΣ. Έδιναν υπόσχεση, που άρχιζε: «Ου καταισχυνώ όπλα τα ιερά».

 Δούλοι είναι οι «δεμένοι», από το ρήμα δέω = δένω. Είναι το αντίθετο του ελευθέρου. Ο δούλος δεν δύναται να ελεύθει όπου ερά. Δεν μπορεί να μετακινηθεί όπου αγαπά. Ο δούλος δουλεύει και ο ελεύθερος εργάζεται.

 Ανδράποδο ήταν ο δούλος που αιχμαλωτίστηκε στον πόλεμο και, επειδή ηττήθηκε, φάνηκε κατώτερος, ο νικητής έθεσε το πόδι του επί του πεσμένου κάτω αντιπάλου, σε ένδειξη νίκης και κυριαρχίας.

 Βάρβαρος είναι λέξη που με αυτήν δήλωναν οι Έλληνες, που ομιλούσαν υπέροχη μουσική γλώσσα, τους ξένους, που είχαν βαριά προφορά και ακαλλώπιστον χαρακτήρα, και φαίνονταν σαν να λένε ακατάληπτους ήχους, σαν βαβούρα, με μη μουσικό τρόπο και μη λογικό. Το βάρβαρος αφορούσε τη φωνή όχι το έθνος, αφορούσε τη γλώσσα. Αργότερα επεκτάθηκε στο να θεωρείται, όπως είπε ο Αριστοτέλης, «βάρβαρον και δούλον τ’ αυτό φύσει» και ότι «είναι φυσικόν οι Έλληνες να άρχουν των βαρβάρων, όχι το αντίθετο». Δυστυχώς, οι Νεοέλληνες ξέχασαν τα λόγια των φιλοσόφων προγόνων τους.

 Ειρήνη είναι κατάπαυση εχθροπραξιών και σύνδεση με λόγια. Όταν σταματούσαν οι πόλεμοι, οι αντίπαλοι κάρφωναν τα δόρατα στη γη και το μπηγμένο στη γη δόρυ εσήμαινε ειρήνη. Η λέξη προέρχεται από το ρήμα ερώ, που σημαίνει: 1) λέγω και 2) συνδέω (ειρμός). Η συνομιλία με λόγια συνδέει. Το δόρυ που έμπηγε κάποιος στη γη έλεγε τέλος, αρκεί, παξ (αρκεί). Εξ αυτού η λέξη Pax = Ειρήνη. Έλα να κουβεντιάσουμε.

 Η δειλία ή ανδρεία προδιαγράφουν το πώς θα ζήσει κάποιος, ως ελεύθερος ή δούλος. Οι διαχρονικά ελεύθεροι λαοί ή άνθρωποι, όταν απειληθεί η ελευθερία τους, λένε αυτό που έγραψε ο Ηρόδοτος ότι είπαν οι Αθηναίοι στον Πέρση Μαρδόνιο, στις Πλαταιές: «Ελευθερίας γλιχόμενοι, αμυνόμεθα ούτως όπως αν δυνάμεθα» (= «επιθυμούντες σφοδρώς την ελευθερίαν, θα αμυνθούμε με κάθε τρόπο»). Οι Έλληνες προτιμούσαν «τεθνάναι καλώς ή ζην αισχρώς». Επέλεγαν να ζήσουν με ελευθερία λόγου και πράξεων, με παρρησία, με παν+ρήσι, παρά να υποδουλωθούν, χάνοντας την ελευθερία και μάλιστα από βάρβαρους, μη πολιτισμένους.

 Δεν έχουμε πολέμους σήμερα με Τούρκους, Γερμανούς, Ιταλούς κατακτητές, έχουμε όμως άλλου είδους, εν δυνάμει πιθανούς κατακτητές, που πιθανόν να μας αφαιρέσουν την παρρησία: τους πολιτικούς, τους ηγέτες εκκλησιών, τους διευθύνοντες συμβούλους εταιρειών, τα αφεντικά της ιεραρχίας στην εταιρεία, στην ομάδα, στην οικογένεια, στους συλλόγους, στα κόμματα, αλλά και εσωτερικά του εαυτού μας «αφεντικά», τα πάθη μας, που μας σκλαβώνουν, όπως ο εγωισμός, η φιλαυτία, ο θυμός, η συκοφαντία, η λαιμαργία, διάφορα περίεργα «χόμπι», ελαττώματα όπως το κάπνισμα, η χαρτοπαιξία, το αλκοόλ, εξαρτήσεις, αναβολικά, ναρκωτικές ουσίες και λοιπές παρανομίες, σχετικές με πλούτο, αδικαι ολόγητος πλουτισμός, κλοπές πνευματικές και υλικές, αδικίες...Μάχες και πόλεμοι υπήρχαν, υπάρχουν και θα υπάρχουν, ώστε οι άνθρωποι να διεκδικούν την ελευθερία τους και να υποστηρίζουν ότι «παν πλήθος και πας πλούτος αρετή υπείκει» (Πλάτων, Μενέξενος), γνώρισμα του Ελληνικού Έθνους, όπου η λέξη έθνος έχει μέσα της ήθος και έθος (συνήθεια) υψηλής νοήσεως (έθος και νόηση = έθνος). Προσοχή σε ό,τι μας αφαιρεί την ελευθερία λόγου, την παρρησία.

 Σήμερα, στο 2025, οι καθημερινές επιλογές μας μας κατατάσσουν συχνά, αναλόγως, στην πλευρά των δούλων ή των ελεύθερων. Η προτροπή των μητέρων μας ήταν «Ή ταν ή επί τας». Ισχύει και σήμερα σε κάθε πράξη μας. Διαφορετικά αξίζει να θυμηθούμε τα λόγια του Ρήγα Φεραίου, που έλεγε «Καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή παρά 40 χρόνια σκλαβιά και φυλακή».

Ευάγγελος Γ. Σπύρου

Διαβάστε παρακάτω το άρθρο του εκδότη από το περιοδικό Ασφαλιστικό ΝΑΙ που κυκλοφορεί (Τεύχος 212) και σε ηλεκτρονική μορφή (πατήστε κάτω δεξιά για μεγέθυνση)

Η περικεφαλαία του Μιλτιάδη, ανάθημα στον Δία της Ολυμπίας. Φέρει την επιγραφή «ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΑΝΕΘΗΚΕΝ».