του Αθανάσιου Θεοδωράκη(*)

-Η πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) είναι ένα από τα κρίσιμα θέματα της εποχής μας. Η κατακτήσεις πολλών δεκαετιών σε όλα τα επίπεδα βρίσκονται τώρα υπό αμφισβήτηση, αφού σε ολόκληρη την ήπειρο αναπτύσσονται νέες και αμφιλεγόμενες δυναμικές. Χρειαζόμαστε σίγουρα μια άλλη Ευρώπη, μια Ευρώπη που νοιάζεται για τις κοινωνίες, τους πολίτες, που νοιάζεται για τον άνθρωπο. Μια Ευρώπη που θα εκφράζει και θα προβάλει διεθνώς ένα νέο μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης, συνεργασίας και ευημερίας.

-Η ΕΕ πρέπει τώρα, και πριν είναι αργά, να επεξεργασθεί ένα νέο σχέδιο. Οι δημόσιες πολιτικές της, το πρόγραμμά της, οι δράσεις της, όλα πρέπει να αναθεωρηθούν. Οι ευρωεκλογές του Μαίου 2014 είναι μια σημαντική ευκαιρία επανεξέτασης των ευρωπαϊκών πολιτικών. Στόχος πρέπει να είναι η πρετοιμασία μιας νέας πορείας. Η βαθιά και πολύπλευρη κρίση που γνωρίζουμε οδηγεί στη διάλυση του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου, με τις πλέον πρόσφατες εκτιμήσεις να αναφέρουν πως το βιοτικό επίπεδο θα επανέλθει στα επίπεδα του 1960. Η προοπτική της μαζικής ανεργίας πλανάται σε όλες τις χώρες. Αυτή η εξέλιξη πρέπει να ανακοπεί. Η Ευρώπη πρέπει να διασφαλίζει μια αξιοπρεπή ζωή για όλους, να εγγυάται τα κοινωνικά δικαιώματα των πολιτών, την απρόσκοπτη πρόσβασή τους στα βασικά δημόσια αγαθά όπως είναι η τροφή, η στέγαση, η εκπαίδευση, η υγεία.

-Η κρίση αυτή είναι συστημική και έδειξε ότι η παντοδυναμία της οικονομίας δεν είναι λύση, αντίθετα είναι το πρόβλημα. Η μονοδιάστατη μέχρι σήμερα θεώρηση των πραγμάτων, η κυριαρχία της φιλελεύθερης πολιτικής και του άκρατου ανταγωνισμού έφερε τον γιγαντισμό των τραπεζών, τα δυσθεώρατα ελλείματα και το δημόσιο χρέος. Η Ευρώπη είχε βρει για δεκαετίες μια δική της ξεχωριστή πορεία, διαμόρφωσε το δικό της κοινωνικό μοντέλο και αποτελούσε παράδειγμα σύνθεσης και ισορροπίας. Αυτό το παράδειγμα βασίζονταν στον δημοκρατικό πολιτισμό και στη συνεργασία μεταξύ του δημοσίου, του ιδιωτικού και του κοινωνικού τομέα.

-Οι ευρωπαϊκές πολιτικές πρέπει να επικεντρωθούν σήμερα στην πραγματική οικονομία. Πρέπει να εστιάσουν στη δημιουργία θέσεων εργασίας για τους νέους, όπως επιμένει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η Ευρώπη δεν μπορεί να συνεχίσει αυτόν τον κατήφορο με τις επαναμβανόμενες οικονομικές φούσκες, τον εφιάλτη της κοινωνικής αποσύνθεσης και της μαζικής ανεργίας. Η ενίσχυση του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου, η στροφή στην ποιότητα, μέσα από την οικολογική μετάλλαξη της παραγωγής και την συστηματική προβολή των ευρωπαϊκών προϊόντων στην εσωτερική και διεθνή αγορά θα τονώσει την οικονομία και θα δημιουργήσει ελπίδα και ισόρροπη οκονομική ανάκαμψη. Η Ευρώπη πρέπει να αλλάξει μοντέλο και να εφαρμόσει το αξίωμα ότι η οικονομία πρέπει να υπηρετεί την κοινωνία και όχι το αντίθετο.

-Επιβάλλεται σήμερα περισσότερο από ποτέ άλλοτε η κοινοτική αλληλεγγύη, με ισχυρό ομοσπονδιακό προϋπολογισμό και στοχευμένες αναδιανεμητικές πολιτικές υπέρ των αδύνατων οικονομιών. Η οικονομική κρίση έδειξε οτι η ΕΕ ήταν απροετοίμαστη και ότι στην ίδια την ευρωζώνη τα ελλείμματα των νοτίων χωρών μεταφράστηκαν σε πλεονάσματα των βορείων μέσα από μαζικές εισαγωγές και δάνεια για την χρηματοδότηση της κατανάλωσης. Το ευρώ πρέπει να υποστηριχθεί από ένα νέο, ισχυρό πολιτικό πλαίσιο και να γίνει μέσο ευημερίας και ανάπτυξης.

-Είναι φανερό ότι η Ευρώπη πρέπει να ανακόψει το σημερινό ξέφρενο μοντέλο της παγκοσμιοποίησης που ελέγχεται από κερδοσκοπικά κεφάλαια και ανεξέλεγκτες τράπεζες και που βασίζεται στον άνισο ανταγωνισμό. Γι αυτό είναι πλέον απαραίτητο να τεθούν κανόνες λειτουργίας του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η ΕΕ πρέπει να επεξεργασθεί και να προτείνει στον υπόλοιπο κόσμο νέες ρήτρες κοινωνικών, περιβαλλοντικών και πολιτικών δικαιωμάτων, εφαρμόζοντας πρώτα η ίδια στο εσωτερικό της νέες ποιοτικές πολιτικές υπέρ της απασχόλησης των νέων, υπέρ της δημιουργίας μικρών επιχειρήσεων και υπέρ της κοινωνικής συνοχής. Χρειάζεται ρύθμιση και όχι επιπλέον απορρύθμιση.

-Οι ευρωεκλογές του 2014 είναι μια σημαντική ευκαιρία αλλαγής πολιτικής και προβολής ενός νέου ευρωπαϊκού οράματος. Δεν πρέπει να υποκύψουμε στη λογική της καταστροφής, της απόριψης της ευρωπαϊκής ενοποίησης και της ανάδειξης ακραίων και μισαλλόδοξων δυνάμεων. Είναι επιτακτικό τα ευρωπαϊκά όργανα να λειτουργήσουν με στόχους, με όραμα,με ανθρωπιά, κοντά στον ευρωπαίο πολίτη και χωρίς γραφειοκρατική νοοτροπία.

-Η αποδοχή της οικονομίας ως μοναδικής παραμέτρου στη ζωή μας και η κυριαρχία του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού οδήγησε την ΕΕ σε αδιέξοδο. Η πολιτική πρέπει να ξαναβρεί την αρχική της αποστολή, να θέσει στόχους και κανόνες, να αναλάβει δράση τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι πολίτες τώρα έχουν τον λόγο, για μια ιστορική ανατροπή που θα δώσει στην ΕΕ ένα νέο ρόλο. Χρειαζόμαστε μια δυναμική και δημιουργική πολιτική για μια άλλη Ευρώπη, μια Ευρώπη που θα κάνει στροφή στον άνθρωπο, στροφή στον πολίτη.

-Προτείνουμε την άμεση σύσταση μιας Ομάδας Εργασίας υπό τον Πρόεδρο Ζακ Ντελόρ, η οποία θα πρέπει να διατυπώσει το νέο ευρωπαϊκό σχέδιο πριν το τέλος Μαρτίου 2014. Η ελληνική Προεδρία έχει το ιστορικό βάρος να προωθήσει την επεξεργασία μιας νέας ευρωπαϊκής πολιτικής, να στηρίξει τη δημιουργία αυτής της Ομάδας Εργασίας και να ξεκινήσει έτσι τις διαδικασίες που θα οδηγήσουν στη διατύπωση μιας άλλης Ευρώπης. Μιας Ευρώπης που θα στηρίζεται στις αρχές της ισοτιμίας και της αλληλεγγύης, που θα εμπνέεται από μια ομοσπονδιακή λογική και που θα προωθεί τόσο την απαραίτητη κοινωνική συνοχή και βιώσιμη ευημερία, όσο και την οικονομική και την πολιτική ενοποίηση.

(*)Ο Αθανάσιος Θεοδωράκης είναι πολιτικός επιστήμονας

Από metarithmisi.gr