Ελλάδα, Πορτογαλία, Ισπανία, Βρετανία… Αν κάτι έγινε εξαρχής κατανοητό όταν ξέσπασε το κακό στην Ευρώπη λόγω των οικονομικών δυσχερειών της Αθήνας ήταν ότι θα υπήρχε συνέχεια και μάλιστα μεγάλη.

Πριν καλά - καλά συμφωνήσει η Ευρώπη σε έναν τρόπο παροχής βοήθειας προς την Ελλάδα έσκασε το ανάλογο ζήτημα με τη Λισσαβόνα από τη στιγμή που η πρόσφατη υποτίμηση της πιστοληπτικής ικανότητας της Πορτογαλίας προκαλεί νέους κλυδωνισμούς στο ευρώ, όπως σημειώνει σχετικό άρθρο του περιοδικού der Spiegel. Σαφώς και δεν επρόκειτο για μια αναπάντεχη εξέλιξη αφού το έλλειμμα του προϋπολογισμού της χώρας ανήλθε το 2010 στο 8% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της, ποσοστό τριπλάσιο από αυτό που επιτρέπεται στις χώρες της ευρωζώνης οδηγώντας τον Ζακ Καιλού αναλυτή της Royal Bank of Scotland να εκτιμήσει ότι «το ευρώ έχασε τμήμα της αξιοπιστίας του… και η επικοινωνιακή κακοφωνία γύρω από τη διαδικασία των ευρωπαϊκών διαπραγματεύσεων συνεισέφερε σε αυτό το αποτέλεσμα». Η Πορτογαλία όπως ήταν αναμενόμενο έτρεξε να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στα οικονομικά της χώρας με το κοινοβούλιό της να εγκρίνει αργά το βράδυ της Πέμπτης το πρόγραμμα λιτότητας που υποστήριξε η κυβέρνηση μειοψηφίας σε μία προσπάθεια να διορθωθεί το κακό πριν λάβει διαστάσεις χιονοστιβάδας.

Συγκεκριμένα το κοινοβούλιο υπερψήφισε μία συμβιβαστική διακήρυξη υποστήριξης προς το πρόγραμμα σταθερότητας και ανάπτυξης που πρότεινε ο σοσιαλιστής πρωθυπουργός, Ζοζέ Σόκρατες, ενώ το κύριο κόμμα της αντιπολίτευσης οι Σοσιαλδημοκράτες απείχαν από την ψηφοφορία μετά από συμφωνία που είχαν κλείσει με την κυβέρνηση, η οποία αφενός ικανοποιούσε τμήμα των θέλω τους και αφετέρου έδινε το πράσινο φως για την έγκριση του προγράμματος λιτότητας. Το τελευταίο ωστόσο καταψηφίστηκε από το συντηρητικό και το αριστερό κόμμα.

Για να επιτευχθεί πάντως ο στόχος της σοσιαλιστικής κυβέρνησης του Ζοζέ Σόκρατες που δεν είναι άλλος από τη μείωση του ελλείμματος του προϋπολογισμού από το 9,3% επί του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος στο 2,8% μέχρι το 2013 αποφασίστηκε η αύξηση της φορολογίας, η μείωση των δημόσιων δαπανών και η ιδιωτικοποίηση των κρατικών εταιρειών. Αξίζει να σημειωθεί ότι η «ψήφος εμπιστοσύνης» για την εφαρμογή σκληρών μέτρων λιτότητας πραγματοποιήθηκε μία μόλις ημέρα αφότου η Fitch Ratings αναθεώρησε προς τα κάτω την πιστοληπτική κατάταξη της Πορτογαλίας κατά μία βαθμίδα στο ΑΑ-, ενώ υποβάθμισε και την προοπτική σε αρνητική, επικαλούμενη τα υψηλά επίπεδα χρέους.

Κι ενώ το χρέος της Πορτογαλίας έφτασε πέρυσι στα 126 δισ. ευρώ, δηλαδή ποσοστό 76,6% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της ο διεθνής οίκος χαρακτήρισε αξιόπιστο το πρόγραμμα λιτότητας της πορτογαλικής κυβέρνησης, σημειώνοντας ωστόσο ότι θα χρειαστεί να εφαρμοστούν από τον επόμενο χρόνο ουσιώδη μέτρα δημοσιονομικής σύγκλισης προκειμένου να δει η κυβέρνηση της χώρας φως στην άκρη του οικονομικού τούνελ. Πιο ανησυχητικό ωστόσο όλων είναι -φυσικά πέρα από τα εσωτερικά προβλήματα της Πορτογαλίας- το γεγονός ότι η υποτίμηση της πιστοληπτικής ικανότητας της Λισσαβόνας υπονοεί ότι πιθανότατα τα προβλήματα για το ευρώ επεκτείνονται. «Νομίζω ότι αυτή είναι η αρχή μιας μακράς διαδικασίας υποτίμησης μιας σειράς από κυβερνήσεις μέχρι να βάλουν το χρέος τους σε τάξη», όπως συμπεραίνει στο ίδιο άρθρο του γερμανικού περιοδικού ο Ρικ Μέκλερ πρόεδρος της επενδυτικής εταιρείας LibertyView Capital Management με έδρα τη Νέα Υόρκη.