Την πεποίθηση ότι τα άτομα με αναπηρία αποτελούν τα πρώτα θύματα της οικονομικής κρίσης εξέφρασε από το βήμα του 3ου Συνεδρίου Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης του Economist το οποίο συνδιοργανώθηκε με την Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ) ο πρόεδρος της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία και του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Ατόμων με Αναπηρία, Ιωάννης Βαρδακαστάνης.
Αφού επισήμανε ότι σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στατιστικά στοιχεία της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (9 Ιουνίου 2011) τα άτομα με αναπηρία ανέρχονται στο 1 δις (αύξηση της τάξης του 5%), ο κ. Βαρδακαστάνης δήλωσε χαρακτηριστικά ότι η συγκεκριμένη πληθυσμιακή ομάδα «δεν ευθύνεται για την κρίση, αλλά είναι από τους πρώτους που πληρώνουν την κρίση», καθώς αντιμετωπίζει περισσότερη φτώχεια και κοινωνικό αποκλεισμό. «Τα άτομα με αναπηρία είναι τα πρώτα που απολύονται και τα τελευταία που προσλαμβάνονται», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος επέρριψε ευθύνες στην πολιτεία η οποία «δεν έχει σχέδιο» και υπολείπεται σε «πραγματική κοινωνική δικαιοσύνη». Σε αυτό το πλαίσιο, έφερε ως παράδειγμα την επιβάρυνση και των ατόμων με αναπηρία από τα έκτακτα φορολογικά μέτρα της κυβέρνησης, υπογραμμίζοντας ότι από το ειδικό τέλος για τα ακίνητα απαλλάσσονται μεν οι οικογένειες των ανήλικων ΑμεΑ αλλά όχι και εκείνες των ενήλικων ΑμεΑ.
Γενικότερα, χαρακτήρισε «υπανάπτυκτο και προσβλητικό» τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται τα άτομα με αναπηρία από την ελληνική πολιτεία, τονίζοντας την ανάγκη για τη λήψη μέτρων «από το δήμο και την περιφέρεια έως το σύνολο των υπουργείων» που θα προστατεύουν το εισόδημα και την απασχόληση και θα εξασφαλίζουν τις απαιτούμενες δομές κοινωνικές προστασίας και πρόνοιας, βάσει του ελληνικού Συντάγματος και των διεθνών συνθηκών.
Παράλληλα, εξέφρασε την άποψη ότι και ο ιδιωτικός τομέας παρουσιάζει αδυναμίες στα θέματα αναπηρίας, ζητώντας περισσότερη διαφάνεια και αντικειμενικότητα στα όποια σχετικά προγράμματα χρηματοδότησης.
Ο κ. Βαρδακαστάνης πρότεινε στο υπουργείο Εσωτερικών τη σύσταση ομάδας εργασίας, η οποία θα διαμορφώσει πρωτόκολλο συνεργασίας, έναν κώδικα καλής πρακτικής σε όλα τα επίπεδα. Απευθυνόμενος προς τους δήμους, ζήτησε να γίνει πιο συστηματική η συνεργασία με το αναπηρικό κίνημα.
Το αναπηρικό ζήτημα αποτυπώνει και το συνολικό πρόβλημα της χώρας, αναδεικνύοντας τα σοβαρά προβλήματα οργάνωσης, διαμήνυσε ο Υφυπουργός Εσωτερικών Πάρις Κουκουλόπουλος.
Διαπιστώνοντας ότι η σημερινή κρίση «κλονίζει βεβαιότητες 10ετιών», αξίωσε «ένα ελάχιστο επίπεδο συνεννόησης» στην ελληνική κοινωνία, αρχής γενομένης από τις πολιτικές δυνάμεις.
Ως κοινή παραδοχή, επισήμανε την άποψη ότι «στην Ελλάδα πριν το Μνημόνιο ούτε μπορούμε, ούτε πρέπει να γυρίσουμε» και πως «η προσπάθεια δημοσιονομικής προσαρμογής καθιστά την ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή ύψιστης προτεραιότητας στόχους».
Αναγνωρίζοντας ότι αποδεδειγμένα σε περίοδο κρίσης τα άτομα με αναπηρία κινδυνεύουν πολλαπλάσια από τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό, και αφού επιβεβαίωσε σοβαρά προβλήματα οικονομικής φύσης κατά την άσκηση πολιτικής σε αυτή τη συγκυρία, δήλωσε ότι καταβάλλεται προσπάθεια για την αξιολόγηση των υφιστάμενων δομών, την ψηφιοποίηση των επιδομάτων πρόνοιας για τον εξορθολογισμό και την εξοικονόμηση πόρων, τη διασφάλιση επάρκειας σε οργανωμένες τεχνικές υπηρεσίες για κάθε δήμο και τη διαρκή βελτίωση και τον έλεγχο του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου σε στενή συνεργασία με το αναπηρικό κίνημα και την τοπική αυτοδιοίκηση.
Για μεγάλο χάσμα ανάμεσα στην ελληνική και την ευρωπαϊκή πραγματικότητα, αναφορικά με τα ζητήματα αναπηρίας, έκανε λόγο ο δήμαρχος Αθηναίων Γιώργος Καμίνης. Μιλώντας για μία πολιτική η οποία «περιορίστηκε στην παροχή επιδομάτων» και «δημιούργησε μια εξάρτηση η οποία εγκλώβιζε το άτομο με αναπηρία», ανέδειξε ως στόχο μία ανοικτή και προσβάσιμη σε όλους κοινωνία.
Ο ίδιος χαρακτήρισε δύσκολη την προσβασιμότητα στην Αθήνα («στενοί δρόμοι, εμπόδια παντού στα πεζοδρόμια») και συμπέρανε ότι χωρίς τη διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων θα είχαν γίνει ακόμη λιγότερα για τις μετακινήσεις των ΑμεΑ στην πρωτεύουσα. Ενδεικτικά, ανέφερε πως ούτε στο δημαρχιακό Μέγαρο υπάρχουν σχετικές ειδικές δομές.
«Ο δήμος θα κάνει ό,τι μπορεί για να διαμορφώνει πολιτικές που δεν θα αφήνουν πίσω τους ανθρώπους με ανάγκη», διαμήνυσε, τονίζοντας ότι «σε κάθε πολιτική πρέπει να εντάσσεται η οπτική των ΑμεΑ».
Τη δυναμική συμμετοχή και των ιδιωτικών επιχειρήσεων στο εγχείρημα της ένταξης ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας αξίωσε από το βήμα του Economist ο Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Γιώργος Κουτρουμάνης, τονίζοντας χαρακτηριστικά: «Είναι ώρα ευθύνης για όλους».
Ο υπουργός Εργασίας μίλησε για την ανάγκη επανασχεδιασμού των ασκούμενων πολιτικών και αναμόρφωσης του κοινωνικού κράτους ως προτεραιότητας.
Αναφερόμενος στα δεδομένα προηγούμενων ετών, ο κ. Κουτρουμάνης έκανε λόγο για κοινωνικές δαπάνες, που ήταν δυσανάλογες με την αποτελεσματικότητά τους, για κατεξοχήν επιδοματική πολιτική, η οποία δεν επέτρεψε να αναπτυχθούν πρακτικές για την ένταξη των ΑμεΑ στην αγορά εργασίας, καθώς και για πελατειακές σχέσεις με τους δικαιούχους των παροχών, με αποτέλεσμα την άνιση κατανομή των πόρων.
Ο υπουργός Εργασίας αναφέρθηκε σε πρωτοβουλίες της κυβέρνησης, όπως το εθνικό μητρώο αναπήρων, το κέντρο πιστοποίησης αναπηρίας με ενιαίους κανόνες και τη θέσπιση νέων κανόνων για την αγορά εργασίας, με έμφαση στην αλλαγή κουλτούρας των επιχειρήσεων, υπό τη σημείωση ότι έως σήμερα η αγορά εργασίας είναι «κλειστή» για τα άτομα με αναπηρία.
Ο ίδιος στάθηκε στα προγράμματα ανάσχεσης της ανεργίας, ύψους 3,9 δις ευρώ, στα οποία εντάσσονται και δράσεις για ΑμεΑ.
Την πρόθεση να δημιουργηθεί πιλοτικός τουριστικός προορισμός, εύκολα προσβάσιμος σε άτομα με αναπηρία, εξέφρασε από την πλευρά της η Γενική Γραμματέας Τουρισμού Κωνσταντίνα Μπέη, η οποία επικαλέστηκε στοιχεία που καταδεικνύουν σοβαρή έλλειψη εμπιστοσύνης των ΑμεΑ απέναντι στους ελληνικούς τουριστικούς προορισμούς.
Η ίδια στάθηκε σε εκτιμήσεις οι οποίες κάνουν λόγο για σχετικά χαμηλό κόστος δημιουργίας αντίστοιχων τουριστικών υποδομών.
Σημείωσε δε πως οι Έλληνες πολίτες με αναπηρία προτιμούν προορισμούς εκτός επικράτειας, στους οποίους διαμένουν κατά μέσο όρο 15 ημέρες και δαπανούν κατά περίπου 15% περισσότερο από το μέσο τουρίστα.
Στην επίλυση του δημοσιονομικού προβλήματος, την επίτευξη ανάπτυξης παράλληλα με τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και στην αυτοματοποίηση των διαδικασιών ως τα τρία διαδοχικά βήματα - στόχους της ελληνικής κυβέρνησης, αναφέρθηκε επίσης ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνιών Σωκράτης Κάτσικας.
Ο εκπρόσωπος του αρμόδιου Υπουργείου έκανε λόγο για δεδομένη υστέρηση της χώρας αλλά και διαφαινόμενη βελτίωση στον τομέα της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, σημειώνοντας ότι περίπου το 50% των Ευρωπαίων πολιτών επωφελείται ελάχιστα έως και καθόλου από τις ψηφιακές τεχνολογίες, λόγω έλλειψης υποδομών, εξαιτίας ψηφιακού αναλφαβητισμού κ.ά.
Ο ίδιος ανέδειξε ως στόχους την εδραίωση της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, την αναμόρφωση της δημόσιας διοίκησης, την απλοποίηση των διαδικασιών, την ψηφιακή σύγκλιση, την παροχή φιλικών υπηρεσιών προς τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, την αύξηση της απόδοσης και την κατοχύρωση διαφάνειας.
Τα στερεότυπα απέναντι στα άτομα με αναπηρία παραμένουν ισχυρά στην ελληνική κοινωνία, οδηγώντας τη συγκεκριμένη πληθυσμιακή ομάδα στο περιθώριο, παρατήρησε και ο Πρόεδρος του Ελληνικού Δικτύου για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη Νίκος Αναλυτής, ο οποίος μίλησε χαρακτηριστικά για «συλλογική κοινωνική αναπηρία».
Ειδικότερα ως προς τον τομέα των επιχειρήσεων, χαρακτήρισε το σεβασμό της διαφορετικότητας ως «βασική έκφραση υπεύθυνης διαχείρισης προσωπικού». Κατά την εισήγησή του, αναφέρθηκε στα αποτελέσματα έρευνας της Metron Analysis σε δείγμα 150 επιχειρήσεων που απασχολούν περισσότερα από 50 άτομα, για να καταδείξει ότι μόνο το 20% διαθέτει στις τάξεις του άτομα με κάποιο είδος αναπηρίας. Διαπιστώνεται, άλλωστε, και απουσία των απαραίτητων δομών, καθώς ανάμεσα σε άλλα μόλις το 21% των επιχειρήσεων του δείγματος διέθετε ειδικά διαμορφωμένες για ΑμεΑ τουαλέτες.
Δεδομένου ότι στην Ελλάδα μετά βίας το 5% του συνόλου των επιχειρήσεων (οι 4.500 από τις 850.000) απασχολεί περισσότερους από 50 εργαζόμενους, ιδιαίτερη σημασία αποκτά το εύρημα πως όσο μικρότερος είναι ο αριθμός των εργαζομένων σε μια επιχείρηση, τόσο μειώνεται ο αριθμός των απασχολούμενων ΑμεΑ.
Ο κ. Αναλυτής τάχθηκε υπέρ της υιοθέτησης επιχειρηματικών πρακτικών, οι οποίες βελτιώνουν το ηθικό, τη δημιουργικότητα και τις διαπροσωπικές σχέσεις στο χώρο εργασίας. Ο ίδιος, υπό το πρίσμα ότι η ένταξη των ατόμων με αναπηρία συνδέεται άρρηκτα με το σύστημα αξιών που διέπουν μια κοινωνία, παρότρυνε τις ελληνικές επιχειρήσεις να εφοδιάσουν τα ΑμεΑ μέσω της εθελοντικής προσφοράς εργαζομένων τους.
*Ομιλίες από το συνέδριο του Economist υπάρχουν στην ακόλουθη ιστοσελίδα: www.economistconferences.com/csr-disability
