Η Κολίν Σλέμερ ήταν δεκαεννέα ετών όταν βασανίστηκε και δολοφονήθηκε, το 1995. Η Κρίστα Γκέιλ Πάικ, που καταδικάστηκε σε θάνατο για το έγκλημα, ήταν τότε δεκαοκτώ. Τρεις δεκαετίες αργότερα, το βράδυ της 30ής Σεπτεμβρίου 2026, η πολιτεία του Τενεσί στις ΗΠΑ αποφάσισε να την εκτελέσει. Της χορηγήθηκαν δύο δόσεις πεντοβαρβιτάλης. Η Πάικ παρέμεινε ζωντανή και μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο.
Σύμφωνα με την ενημέρωση των δικηγόρων της την 1η Οκτωβρίου, δεχόταν ιατρική φροντίδα για να κρατηθεί στη ζωή. Η πρόγνωσή της παρέμενε άγνωστη. Ο κυβερνήτης του Τεννεσί ανέστειλε τις εκτελέσεις για το υπόλοιπο του έτους και διέταξε ανεξάρτητη έρευνα. Δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί τι ακριβώς προκάλεσε την αποτυχία της εκτέλεσης
Μέσα σε λίγες ώρες, η ίδια κρατούμενη πέρασε από μια διαδικασία σχεδιασμένη να επιφέρει τον θάνατό της σε μια προσπάθεια διάσωσης. Η αντίφαση προκαλεί ανατριχίλα. Η υποχρέωση των γιατρών να την περιθάλψουν, όμως, είναι αυτονόητη. Το ερώτημα αφορά την πολιτεία και τα όρια της εξουσίας της πάνω στη ζωή ενός ανθρώπου.
Σε μια ελληνική διαδικτυακή συζήτηση για την υπόθεση συναντούσε κανείς σχεδόν όλες τις συγκρουόμενες αντιδράσεις. Την αγωνία για τα θύματα και την προστασία της κοινωνίας. Την απόρριψη της θανατικής ποινής. Την απαίτηση για ισόβια χωρίς αποφυλάκιση. Αλλά και προτάσεις για αποτελεσματικότερες μεθόδους θανάτωσης, μαζί με χαρακτηρισμούς όπως «παράσιτα» και «σαπίλα».
Αυτές οι λέξεις χρειάζονται προσοχή. Όταν ένας άνθρωπος περιγράφεται ως απόβλητο, η εξόντωσή του αρχίζει να παρουσιάζεται ως πράξη καθαριότητας. Η συζήτηση απομακρύνεται από την ευθύνη, την ποινή και την ασφάλεια και φτάνει στην άρνηση της ίδιας της ανθρώπινης ιδιότητας του καταδικασμένου.
Το έγκλημα της Πάικ ήταν αποτρόπαιο. Η ηλικία της δεν το αναιρεί. Ούτε μπορούμε να γνωρίζουμε, επειδή πέρασαν τριάντα χρόνια, αν έχει μεταμεληθεί πραγματικά ή πόσο έχει αλλάξει. Η αντίθεση στη θανατική ποινή, ωστόσο, δεν χρειάζεται να στηρίζεται στην παρουσίαση ενός καταδικασμένου ως συμπαθούς ή αθώου. Δοκιμάζεται ακριβώς απέναντι στον ένοχο που μας προκαλεί τη μεγαλύτερη αποστροφή.
Ο γονιός ενός δολοφονημένου παιδιού μπορεί να επιθυμεί τον θάνατο του δράστη. Κανείς απ’ έξω δεν δικαιούται να του υποδείξει πώς θα πενθήσει ή να απαιτήσει τη συγχώρεσή του. Η πολιτεία έχει διαφορετική ευθύνη: να αποδώσει δικαιοσύνη με κανόνες που αντέχουν ακόμη και στην πιο μεγάλη οργή. Να προστατεύσει τους ανθρώπους από τη βία και να λογοδοτεί για τη δική της.
Ακούγεται συχνά ότι η απειλή της εκτέλεσης αποτρέπει τις δολοφονίες. Η βεβαιότητα αυτή δεν δικαιολογείται από τα ερευνητικά δεδομένα. Η αξιολόγηση του αμερικανικού Εθνικού Συμβουλίου Ερευνών, το 2012, έκρινε ότι οι διαθέσιμες μελέτες δεν επέτρεπαν ασφαλές συμπέρασμα για το αν η θανατική ποινή μειώνει, αυξάνει ή δεν επηρεάζει τις ανθρωποκτονίες. Δεν μπορούμε, επομένως, να παρουσιάζουμε την αποτροπή ως αποδεδειγμένο όφελος.
Η μη αναστρεψιμότητα παραμένει επίσης καθοριστική. Καμία δικαστική διαδικασία δεν προσφέρει εγγύηση αλάθητου. Μια άδικη φυλάκιση αφήνει πληγές που δεν επουλώνονται πλήρως, αλλά η απελευθέρωση παραμένει δυνατή. Μετά την εκτέλεση, η αναγνώριση του λάθους φτάνει μόνο στον τάφο.
Υπάρχει και το επιχείρημα του κόστους: γιατί να πληρώνουμε για τη συντήρηση ανθρώπων που διέπραξαν φρικτά εγκλήματα; Η λειτουργία της δικαιοσύνης, όμως, συνεπάγεται δημόσια δαπάνη. Αν δεχτούμε ότι η θανάτωση αποτελεί λύση εξοικονόμησης, εισάγουμε ένα επικίνδυνο κριτήριο: πόσο αξίζει να μας κοστίζει η διατήρηση μιας ανθρώπινης ζωής;
Η υπόθεση της Πάικ θέτει ακόμη ένα ερώτημα. Τι θα σήμαινε να οδηγηθεί ξανά σε εκτέλεση ένας άνθρωπος που επέζησε από αυτή τη διαδικασία; Πρόκειται για ηθικό ερώτημα· δεν αποτελεί πληροφορία ότι έχει αποφασιστεί νέα απόπειρα.
Η Κολίν Σλέμερ δικαιούται να βρίσκεται στο κέντρο της μνήμης μας. Η οικογένειά της δικαιούται στήριξη και δικαιοσύνη. Η κοινωνία δικαιούται προστασία. Όλα αυτά απαιτούν σοβαρές απαντήσεις, πέρα από την κραυγή «να τους καθαρίζουν».
Το μέτρο μιας δίκαιης κοινωνίας φαίνεται και στην τιμωρία που επιβάλλει. Στην ικανότητά της να αντιμετωπίζει το πιο φρικτό έγκλημα χωρίς να παραδίδει στην οργή την απόφαση για το ποιος δικαιούται να παραμένει άνθρωπος.
Η Κρίστα Γκέιλ Πάικ σε παλαιότερη φωτογραφία από το δικαστήριο. Καταδικασμένη σε θάνατο για τη δολοφονία της 19χρονης Κολίν Σλέμερ, επέζησε από την απόπειρα εκτέλεσής της στο Τενεσί, στις 30 Σεπτεμβρίου 2026. Η υπόθεσή της επαναφέρει το ερώτημα των ορίων της κρατικής τιμωρίας και της θανατικής ποινής.
