(*) του Γιώργου Νικολάκου,
Από την δευτεροβάθμια εκπαίδευση διαμεσολαβητές μου, αλλά και από το πανεπιστήμιο, διδάχθηκα ως Έλληνας πολίτης ότι οι εξουσίες είναι τρείς η νομοθετική, η εκτελεστική και η δικαστική. Ως προς την νομοθετική εξουσία οι έλληνες πολίτες καλούνται από τα εκάστοτε πράγματα, να εκλέξουν τους αντιπροσώπους τους στην βουλή η οποία νομοθετεί με βάση τις προτάσεις της κυβέρνησης. Στην συνέχεια με υπουργικές αποφάσεις ή προεδρικά διατάγματα η εκάστοτε κυβέρνηση εφαρμόζει το συνταγματικό της καθήκον ως εκτελεστική εξουσία. Τέλος η ανεξάρτητη δικαστική εξουσία καλείται να προστατέψει με αποφάσεις της, την έννομη τάξη και τους προσφεύγοντες πολίτες, από τους κάθε λογής αντικρουόμενους νόμους ή δημοσιευμένες σε ΦΕΚ υπουργικές αποφάσεις , αλλά και από τις όποιες αυθαιρεσίες ή οδηγίες της εκάστοτε διοίκησης.
Η δικαστική εξουσία λοιπόν όπως πχ το Συμβούλιο της Επικρατείας η ολομέλεια του Αρείου Πάγου, το Ελεγκτικό Συμβούλιο και τα Διοικητικά δικαστήρια προστατεύουν κατά περίπτωση, την έννομη τάξη, καταργώντας τις όποιες υπουργικές ή άλλες αποφάσεις δεν συνάδουν με το ισχύον νομοθετικό καθεστώς.
Από χρόνια και για εθιμικούς λόγους ενημέρωσης της κοινής γνώμης και λογοδοσίας στον λαό, υπεισήρθε αυτοδίκαια στις δημοκρατικές κοινωνίες και η περίφημη «τετάρτη» εξουσία που είναι ο δημόσιος έλεγχος του τύπου που «ελέγχει κατά κάποιο τρόπο» όλες τις προηγούμενες μορφές εξουσίας.
Έτσι είναι τα πράγματα σε γενικές γραμμές διαμεσολαβητές μου και αν κάνω και κάποιο μικρό λάθος μην με «διαγράψετε», όπως τελευταίως αρέσκονται να πράττουν αβασάνιστα οι κάθε λογής μανδαρίνοι αλλά να ακολουθήσετε την σκέψη μου.
Έπεσα από τα σύννεφα, όταν η ΤτΕ εν μέσω ραστώνης των θερινών μας διακοπών, ανακοίνωσε τρείς έτοιμες πράξεις προς διαβούλευση που θα υπογραφούν από τον Διοικητή της κ Προβόπουλο και όχι τον αρμόδιο υπουργό ή τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Το ένα σχέδιο αφορά την εκπαίδευση των διαμεσολαβητών στην ασφάλιση, το δεύτερο τον κώδικα δεοντολογίας προς τους καταναλωτές και την αγορά γενικότερα, που συμπεριλαμβάνει και τον τρόπο είσπραξης ακύρωσης των ασφαλιστηρίων συμβολαίων και το τρίτο τον εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας των ασφαλιστικών εταιριών.
Κανείς σώφρων επαγγελματίας διαμεσολαβητές μου δεν θα είχε αντίρρηση να συζητήσει και τις τρείς σοβαρότατες αυτές περιπτώσεις με πνεύμα συνεργασίας, με τους εποπτικούς μας μηχανισμούς ώστε να βρεθεί μία λύση που να συνάδει με τις κοινοτικές οδηγίες το solvency II και την σχετική νομοθεσία σε συνάρτηση όμως με την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς που δεν βρίσκεται και στο καλύτερο οικονομικά σημείο της όπως και όλη η Ελλάδα. Πώς να συζητήσει όμως κανείς μαζί με τους υπευθύνους για όλα αυτά, όταν μπαίνουν από τους ίδιους παράλογες καταληκτικές ημερομηνίες διαβούλευσης έως το τέλος του Αυγούστου, δίνοντας την εντύπωση ότι αυτές οι προς διαβούλευση σοβαρότατες διοικητικές πράξεις, είναι καθαρά προσχηματικές ώστε να παραλειφθεί γνώμη της αγοράς;
Θα μπορούσα να σχολιάσω ένα προς ένα σημεία και των τριών διοικητικών πράξεων και να προτείνω, να αποδεχθώ ή και ακόμη να απορρίψω ως Έλληνας πολίτης και επαγγελματίας αρκετά από αυτά για διάφορους λόγους. Εν τούτοις θα σταθώ σε κάποια σημεία των δύο διοικητικών πράξεων που αφορούν τους διαμεσολαβούντες και «βγάζουν μάτι», ώστε να αντιληφθείτε ως αναγνώστες την προχειρότητα του σκεπτικού αυτών των υπό διαβούλευση πράξεων.
Σε ό,τι αφορά την διοικητική πράξη για την εκπαίδευση, η πρώτη σοβαρή παράλειψη είναι ότι λείπει παντελώς η αναφορά στην ύλη των εξετάσεων της βαθμίδας των συντονιστών που έχει κατοχυρωθεί βάσει νόμου.
Η δεύτερη παρατήρηση είναι ότι καθιερώνονται 3 βαθμίδες πιστοποίησης γνώσεων δηλ η Κατηγορία Α που είναι: οι υπάλληλοι διαμεσολάβησης, που από άγνοια εμπλέκονται και οι ασφαλιστικοί υπάλληλοι που δεν έχουν υποχρέωση πιστοποίησης (άρθρο 2), οι τραπεζικοί υπάλληλοι και, οι συνδεδεμένοι ή μη ασφαλιστικοί σύμβουλοι. Στην κατηγορία Β πιστοποιούνται οι πράκτορες και τέλος στην κατηγορία Γ οι Μεσίτες Ασφαλίσεων. Το νέο είναι ότι καθιερώνεται μία νέα τέταρτη κατηγορία Δ που αφορά την χρηματοοικονομική διαμεσολάβηση. Το παράλογο όμως είναι ότι με βάση τα προτεινόμενα άρθρα για να αποκτήσει κάποιος πιστοποίηση Δ (τετάρτης) βαθμίδας(χρηματοοικονομικά) πρέπει να περάσει υποχρεωτικά, δύο τουλάχιστον (β και γ) προηγούμενες βαθμίδες της επιτροπής κεφαλαιαγοράς και του Δ/τη της ΤτΕ 2/387/19-06-2006 . Δηλαδή εάν ένας ασφαλιστικός σύμβουλος θέλει πχ να προωθεί εξειδικευμένα χρηματοοικονομικά συνταξιοδοτικά ασφαλιστικά προϊόντα για λογαριασμό μίας ασφαλιστικής εταιρίας, πρέπει υποχρεωτικά να πιστοποιηθεί σε κατηγορίες και ύλη που είναι πρακτικά αδύνατον να περάσει επιτυχώς. Θα μπορούσε λοιπόν εδώ κάποιος «πονηρός» να ισχυριστεί ότι ευνοούνται οι τράπεζες ώστε να πωλούν μόνον αυτές χρηματοασφαλιστικά προϊόντα, αλλά δεν θα το σχολιάσω αφού το θέμα μπαίνει τυπικά προς διαβούλευση. Εάν όμως αυτό περάσει θα καταστήσει τις τράπεζες και τους χρηματιστές αποκλειστικούς διαθέτες τέτοιων προϊόντων εις βάρος των direct sales των ασφαλιστικών εταιριών. Το νέο επίσης είναι, ότι καθιερώνονται και προφορικές εξετάσεις στην βαθμίδα Γ και Δ αλλά την διενέργεια των εξετάσεων την κάνει μόνον μία τριμελής επιτροπή, που απαρτίζεται από δύο καθηγητές πανεπιστημίου και ένα εκπρόσωπο της τράπεζας.
Προφανώς κανείς δεν θα αμφισβητούσε τις επιστημονικές θεωρητικές τους γνώσεις των μελών της επιτροπής, αλλά ο τρόπος που εργάζονται πρακτικά οι επαγγελματίες και η εφαρμογή στην πράξη των ασφαλιστικών συμβάσεων είναι τελείως έξω από το επίπεδο ενασχόλησης της επιτροπής, ώστε να θέτουν και προφορικές ερωτήσεις σε επαγγελματίες ιδίως Β και Γ πιστοποίησης, που ήδη διαθέτουν επαγγελματική εμπειρία τουλάχιστον 4 χρόνων.
Θα σταθώ επί πλέον στην τεχνική επιτροπή και στην έλλειψη αναφοράς περαιτέρω κανόνων λειτουργίας της. Απουσιάζει από τα άρθρα η οικονομική λογοδοσία που οφείλει να δίνει η ΤτΕ, στους φορείς και στους πολίτες, όπως έκανε η προηγούμενη πολυμελής επιτροπή που παρέδωσε σχετικά πρακτικά και θετικό οικονομικό αποτέλεσμα περίπου 140.000€.
Προτείνω προς τούτο να δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα της ΤτΕ ο προϋπολογισμός, ο απολογισμός και η πλήρης ανάλυση των αμοιβών των μελών της και των εξόδων της υπό ίδρυση τεχνικής επιτροπής διότι σε μία τόσο κρίσιμη οικονομικά περίοδο για την Ελλάδα όλα πρέπει να τίθενται κάτω από κανόνες διαφάνειας.
Κατ’ αναλογία θεωρώ προσχηματική την επιτροπή αξιολόγησης που θα απαρτίζεται από τους φορείς της αγοράς αφού η γνώμη της είναι μόνον συμβουλευτική. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και μία καινούργια διάταξη που τίθεται για την ανά πενταετία επιμόρφωση των διαμεσολαβούντων (άρθρο 9), αλλά θεωρώ ότι είναι παράλογη, αυθαίρετη και ίσως αντισυνταγματική η διάταξη, που επιβάλει την διαγραφή από το μητρώο για όσους δεν έχουν αυτό το πιστοποιητικό επιμόρφωσης. Λογικό θα ήταν να τιμωρούνται με κάποιο διοικητικό πρόστιμο οι παραβάτες και όχι να διαγράφονται, άλλως τα επόμενα χρόνια θα έχουν πολύ δουλειά τα διοικητικά δικαστήρια με προσφεύγοντες διαμεσολαβητές. Θα κλείσω με το ακροτελεύτιο άρθρο 13 της ιδίας διοικητικής πράξης όπου καταργούνται ή τροποποιούνται άρθρα της Κ3-11087/27-11-2000 απόφασης υπουργού ανάπτυξης και θα ρωτήσω εάν ο Διοικητής της ΤτΕ έχει συνταγματικό δικαίωμα να καταργεί ΥΑ ή Προεδρικά διατάγματα, όπως το ΠΔ298 που καταργείται στην αντίστοιχη Διοικητική πράξη που αναφέρεται στον κώδικα δεοντολογίας των διαμεσολαβούντων που θα σχολιάσω διεξοδικά στο επόμενο φύλλο, Θα σημειώσω επίσης ότι η κατά τα άλλα ευαίσθητη ΤτΕ, παραλείπει να τροποποιήσει ανάλογη μη νόμιμη περίπτωση της ιδίας ΥΑ, που οδήγησε σε προσφυγή των διαμεσολαβούντων στο ΣτΕ, για την ακύρωση διάταξης, που εξαιρεί σκοπίμως από την πιστοποίηση διαμεσολάβησης υπαλλήλους ασφαλιστικών εταιριών που έχουν πρόσθετες αμοιβές από προμήθειες έως το ποσόν των 5.000€ .
Αναφορικά με τις προς εφαρμογή πράξεις του Διοικητή της ΤτΕ, τον χρόνο που τέθηκαν προς διαβούλευση, τον τρόπο ως προς τις σφικτές προθεσμίες για κατάθεση προτάσεων από τους φορείς και τις διατάξεις αυτών των πράξεων, που καταδεικνύουν το ύφος αλλά και το ήθος που συνδιαλέγεται με την αγορά μας η νέα διεύθυνση της εποπτική μας αρχής, θα συνεχίσουμε με την δεύτερη προς διαβούλευση πράξη, που αφορά τον «κανονισμό συμπεριφοράς των ασφαλιστικών διαμεσολαβητών» .
Θα τονίσω και πάλι, ότι επί της ουσίας η σχετική διεύθυνση της ΤτΕ αγνοεί τους φορείς και τα πραγματικά προβλήματα της αγοράς, αφού με την αλαζονική συμπεριφορά της και τις προθέσεις που επιδεικνύει, «γέρνει» εξόφθαλμα την πλάστιγγα προς τις τράπεζες που αντιμετωπίζουν τα γνωστά προβλήματα ρευστότητας και συρρίκνωσης των εργασιών τους λόγω της οικονομικής κρίσης, εις βάρος των παραδοσιακών δικτύων που είναι οι επαγγελματίες διαμεσολαβητές.
Θα ξεκινήσω από το προοίμιο της πράξης στην οποία προκειμένου να τεκμηριωθεί η απόφαση, γίνεται αναφορά μίας σειράς νόμων μεταξύ των οποίων και του Ν3229/04 και ειδικά του άρθρου 3. Σε αυτόν τον νόμο είχε εκχωρηθεί από τον Υπουργό Ανάπτυξης στην τότε ΕΠΕΙΑ, το δικαίωμα της άσκησης όλων των διοικητικών, ρυθμιστικών και εποπτικών αρμοδιοτήτων του καθορισμού της ύλης των εξετάσεων πιστοποίησης των διαμεσολαβούντων, καθώς και των κανονισμών επαγγελματικής συμπεριφοράς τους σε αντικατάσταση του προηγούμενου ΠΔ298/1986. Η ΤτΕ όμως παραδόξως δεν επικαλείται την τροποποίηση της ίδιας διάταξης του νόμου αυτού, που ψηφίστηκε με άλλο νεώτερο νόμο Ν3746(ΦΕΚ27Α) και ειδικά το άρθρο 71, όπου αναφέρεται ότι « Η αρμοδιότητα της πρότασης για την έκδοση διαταγμάτων ανήκει στον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών». Πρέπει να σημειωθεί επίσης, ότι με βάση τον νόμο αυτό στο υπουργείο Οικονομικών θα έπρεπε ήδη να υπάρχει στελεχωμένη αντίστοιχη διεύθυνση που σήμερα δεν υπάρχει, ενώ τα στελέχη της αντίστοιχης διεύθυνσης στο Υπουργείο Ανάπτυξης υπάρχουν, αλλά δεν έχουν πλέον αντικείμενο. Επομένως, εάν δεν κάνω λάθος, τίθεται σοβαρό θέμα αναρμοδιότητας της ΤτΕ στον καθορισμό τόσο σοβαρών ρυθμίσεων, που σαφώς ανήκουν στην ευθύνη της πολιτείας ως ρυθμίσεις αποκλειστικά δημοσίου συμφέροντος και όχι κανονιστικού περιεχομένου, όπως θέλει να τις εμφανίσει η αρμόδια διεύθυνση της ΤτΕ.
Ξεκινώντας από τον σχολιασμό των κυρίως άρθρων της διοικητικής πράξης που αφορά τον κανονισμό συμπεριφοράς των διαμεσολαβούντων, παρατηρώ ότι στην τρίτη βιαστική πράξη που δόθηκε προς διαβούλευση και αφορά το πλαίσιο εσωτερικού ελέγχου των ασφαλιστικών εταιριών και ειδικά στο άρθρο 12, με τίτλο «δίκτυο πρόσκτησης εργασιών», επαναλαμβάνονται σχεδόν οι ίδιες δεσμευτικές διατάξεις από πλευράς ασφαλιστικών εταιριών. Ο τρόπος είναι τέτοιος , ώστε να διασταυρώνεται η επαγγελματική συμπεριφορά τόσο από πλευράς διαμεσολαβούντων, όσο και από πλευράς ασφαλιστικών εταιριών, αλλά και να αποτρέπονται «εμπορικές παρεκκλίσεις» που δεν συνάδουν με τις προθέσεις των εποπτικών αρχών. Αυτό όμως σαφώς προσκρούει στο δικαίωμα της ελευθερίας των εμπορικών συμβάσεων και στην σχετική νομοθεσία για τις συμβατικές ελευθερίες μεταξύ των συμβαλλομένων μερών δηλ της ασφαλιστικής εταιρίας και του διαμεσολαβούντος. Στην προκείμενη περίπτωση εάν πχ ρυθμιστεί όλη η αγορά ώστε να αποδίδονται τα ασφάλιστρα από τους διαμεσολαβούντες εντός 7 ημερών, όπως ο 400/70 άρθρο 33 ορίζει και η ΤτΕ επαναφέρει στα άρθρα της (άρθρο 5 παρ 2β & 7) αυτό θα αποβεί σε βάρος των υγιών ασφαλιστικών εταιριών. Προφανώς το άρθρο 33 του νόμου 400/70 δεν αποτελεί κανόνα αναγκαστικού, αλλά ενδοτικού δικαίου και γι αυτό εξάλλου τόσα χρόνια η αγορά δεν τον εφάρμοσε, αλλά προσαρμόστηκε στα λογικά δεδομένα απόδοσης ασφαλίστρων στις 60 έως 90 ημέρες σε συνδυασμό με τις ακυρώσεις ασφαλιστηρίων. Με την επαναφορά όμως αυτής της διάταξης και την μετατροπή της σε διάταξη αναγκαστικού δικαίου, μέσω αυτής της μη αυξημένης ισχύος απόφασης του Διοικητή της ΤτΕ, αφού αυτή δεν αποτελεί νόμο, θα εξομοιωθούν οι υγιείς με τις ανεπαρκείς ασφαλιστικές εταιρίες που έχουν ανάγκη από ρευστότητα. Θα αφαιρεθεί το έννομο δικαίωμα της υγιούς ασφαλιστικής εταιρίας, που διαθέτει τα απαραίτητα κεφάλαια να ασκήσει διαφορετική «χαλαρότερη» ίσως εμπορική πιστωτική πολιτική, προς όφελος των πελατών της, ώστε μέσω των συνεργατών της να αυξηθούν οι εργασίες της και να επωφεληθούν οι μέτοχοί της. Είναι σωστό υγιείς εταιρίες να ανταγωνίζονται επί ίσοις όροις κάποιες ασφαλιστικές εταιρίες, που διαθέτουν ασφαλιστήρια χωρίς αντίκρισμα, σε τιμές ανεπαρκείς και αποτελούν βραδυφλεγή βόμβα για την αγορά και το επικουρικό κεφάλαιο, με σοβαρά προβλήματα ρευστότητας, να παίρνουν το «φιλί ζωής» με αυτήν την πράξη; Επίσης έχουν σκεφθεί οι κύριοι που είχαν αυτήν την ιδέα, την μέση ακυρωσιμότητα των ασφαλιστηρίων που από 60-70 ημέρες θα πέσει στις 30, γιατί κανείς διαμεσολαβητής δεν θα κρατάει το ασφαλιστήριο στην ίδια εταιρία πάνω από 30 ημέρες; ¨Έχουν σκεφθεί μετά από όλα αυτά και σε συνδυασμό με την οικονομική κρίση τα ανασφάλιστα οχήματα, το επικουρικό και το κοινωνικό πρόβλημα που θα δημιουργηθεί; Επίσης πέραν των αποριών, μου προξενεί απέχθεια η λέξη «απαγορεύεται» στις διατάξεις της πράξης του άρθρου 6 που αφορά την σύγκρουση συμφερόντων, όπου «απαγορεύεται ο ασφαλιστικός διαμεσολαβητής να αναδέχεται οφειλές ασφαλίστρων πελατών του προς μια ή περισσότερες επιχειρήσεις» ή «Απαγορεύεται η παροχή εκπτώσεων ή ωφελημάτων που δεν ανταποκρίνονται στα ισχύοντα τιμολόγια….» Η αναφορά αυτής της λέξης και μάλιστα σε δημοκρατικές κοινωνίες όπως η δική μας, δεν είναι επιτρεπτή για μία αρχή που θέλει να συνεργαστεί σε σωστές βάσεις με τους φορείς της αγοράς και μάλιστα όταν η ελληνική γλώσσα έχει το πλουσιότερο λεξιλόγιο του κόσμου. Άκρως γραφειοκρατική επίσης είναι η διάταξη του άρθρου 6 παρ7, όπου ο διαμεσολαβητής οφείλει να ενημερώνει εγγράφως την ΤτΕ ανά τρίμηνο, για τις μεταφορές συμβολαίων που διενήργησε δίνοντας πλήθος αναλυτικών στοιχείων, για τους πελάτες που άλλαξαν ασφαλιστική εταιρία, απαιτώντας από τους διαμεσολαβούντες πράγματα που πολύ εύκολα μπορεί να πληροφορηθεί από την ΥΣΑΕ, σε στενότερη συνεργασία με την ΕΑΕΕ. Σε ότι αφορά το άρθρο 7 με θέμα την πληροφόρηση πελατών, σαφώς αυτοί δικαιούνται να γνωρίζουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους από τους διαμεσολαβητές. Η ΤτΕ όμως δεν καθορίζει ενιαία πρότυπα τέτοιων εντύπων, δίνοντας στους διαμεσολαβούντες την καυτή πατάτα της κατάρτισης των εντύπων αυτών, συμπεριλαμβανόμενης της πληροφόρησης για την αμοιβή που λαμβάνουν από την ασφαλιστική εταιρία ή οποιαδήποτε άλλη άμεση ή έμμεση παροχή. Απορίες επίσης προξενεί το άρθρο 8 που αφορά την ίση μεταχείριση πελατών, όπου ο διαμεσολαβητής καλείται να αιτιολογήσει την κατηγοριοποίηση των πελατών που έχουν διαφορετική τιμολογιακή ή άλλη μεταχείριση, λες και αποφασίζει αυτός και όχι η ασφαλιστική εταιρία που συμβάλλεται με τους πελάτες του. Αρνούμαι επίσης ως πολίτης και επαγγελματίας την επιπρόσθετη κύρωση της διαγραφής ως ποινή με την αφαίρεση της επαγγελματικής ιδιότητας του διαμεσολαβητή μετά από εισήγηση της ΤτΕ στο ΕΕΑ, που την θεωρώ υπέρβαση εξουσίας, διότι μόνον η πολιτεία μπορεί να επιβάλλει τέτοια εξοντωτική ποινή και μόνον για σοβαρούς λόγους (άρθρο 12). Τέλος είναι μάλλον μέθη εξουσίας η ακροτελεύτια αναφορά που ο Διοικητής καταργεί το ΠΔ298/86, αφού προεδρικά διατάγματα καταργεί μόνον ο ίδιος ο πρόεδρος της δημοκρατίας, εκτός εάν και αυτός έχει εκχωρήσει και την δική του εξουσία στην ΤτΕ και δεν το ξέρουμε.
Κλείνοντας θα σχολιάσω γενικά το πλαίσιο της εφαρμογής των διατάξεων της πράξης που σε συνδυασμό με το άρθρο 12 των συστημάτων εσωτερικού ελέγχου των ασφαλιστικών εταιριών, οικοδομείται ένας τεράστιος κοστοβόρος γραφειοκρατικός μηχανισμός, που δεν μπορώ να αντιληφθώ την σκοπιμότητά του. Δηλαδή όλα τα άλλα προβλήματα τα έλυσε η ΤτΕ και τώρα αποφάσισε να μας βάλει σε αυτό το πλήθος των εγγράφων που πρέπει να ανταλλάσσονται μεταξύ των συμβαλλομένων μερών? Δεν υπάρχουν απλούστεροι και πιο σύγχρονοι τρόποι? Δεν αρκούν για τις επιχειρήσεις μας οι συνεχείς αναφορές στο taxis και τους υπόλοιπους οργανισμούς για χίλια δύο πράγματα και αποκτήσαμε κι άλλον γραφειοκρατικό δερβέναγα στο κεφάλι μας σε εποχή οικονομικής ύφεσης;
(*) Ο κ. Γιώργος Νικολάκος είναι μέλος του ΔΣ του ΣΕΜΑ και διευθύνων σύμβουλος της Fasmagroup
Αναδημοσίευση από την εφημερίδα Next Deal, τεύχος 255, 24 Αυγούστου 2011 που κυκλοφορεί στα περίπτερα όλης της χώρας
