Οι κάμερες στο ταμπλό γίνονται το νέο «μαύρο κουτί» των οχημάτων. Για τον ασφαλιστή φέρνουν ευκαιρίες, όπως επίσης νομικές και τεχνολογικές παγίδες.

Τα τελευταία χρόνια, οι κάμερες καταγραφής διαδρομής έχουν περάσει από την «ειδική κατηγορία» στην κανονικότητα. Ιδιώτες, επαγγελματίες, στόλοι οχημάτων, ταξί τοποθετούν κάμερες στο ταμπλό για έναν βασικό λόγο: να έχουν αντικειμενική εικόνα του τι συνέβη σε ένα συμβάν. Η στιγμή της σύγκρουσης, η συμπεριφορά των εμπλεκομένων, η σήμανση, οι συνθήκες του δρόμου – όλα καταγράφονται σε βίντεο και ήχο.

Για τις ασφαλιστικές, αυτό σημαίνει ότι η ζημιά δεν «περνά» πια μόνο από την κλασική διαδρομή μαρτυριών και φωτογραφιών. Υπάρχει ένα νέο, ιδιαίτερα ισχυρό αποδεικτικό μέσο: το υλικό της κάμερας. Ταυτόχρονα, όμως, η χρήση του ανοίγει συζητήσεις για προσωπικά δεδομένα, νομιμότητα, ακεραιότητα των αποδείξεων και κυβερνοκίνδυνο.

Πώς αλλάζει η διαχείριση αποζημιώσεων

Στην πράξη, το υλικό από τις κάμερες στο ταμπλό μπορεί να ξεκαθαρίσει υποθέσεις που παλαιότερα «σέρνονταν» ακόμα και σε πολύχρονα δικαστήρια. Η πορεία των οχημάτων, τα φανάρια, το αν ένας οδηγός παραβίασε STOP ή έκανε αναστροφή εκεί που δεν επιτρέπεται, μπορούν να φανερωθούν μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα βίντεο.

Σε αγορές του εξωτερικού, οι ασφαλιστικές όχι μόνο δέχονται αυτό το υλικό, αλλά σε πολλές περιπτώσεις το ζητούν ως συμπληρωματικό στοιχείο. Η αξιοποίηση βίντεο έχει βοηθήσει στη γρηγορότερη διεκπεραίωση φακέλων, στη μείωση των αμφισβητήσεων και φυσικά στην εξάλειψη της ασφαλιστικής απάτης. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές εταιρείες στόλων ενθαρρύνουν τους οδηγούς τους να χρησιμοποιούν κάμερες για λόγους ασφάλειας και διαφάνειας.

Όμως η χρήση καμερών απαιτεί νομιμότητα στη λήψη, σωστή φύλαξη, σεβασμός στα προσωπικά δεδομένα και διαδικασίες που διασφαλίζουν ότι το υλικό δεν έχει αλλοιωθεί.

Κάμερες και προσωπικά δεδομένα: πού ξεκινά το GDPR

Μόλις μια κάμερα καταγράφει πινακίδες, πρόσωπα, πεζούς ή άλλους οδηγούς, δεν μιλάμε μόνο για «εικόνα». Μιλάμε για προσωπικά δεδομένα. Στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, αυτό σημαίνει ότι η χρήση κάμερας μπορεί να εμπίπτει στον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR), ειδικά όταν δεν μιλάμε απλώς για «οικογενειακή χρήση», αλλά για συστηματική καταγραφή σε δημόσιο χώρο ή σε επαγγελματικά οχήματα.

Ο οδηγός ή η εταιρεία που χρησιμοποιεί την κάμερα μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνος επεξεργασίας δεδομένων και να έχει υποχρεώσεις: να ενημερώνει ότι γίνεται καταγραφή, να τηρεί εύλογο χρόνο διατήρησης, να προστατεύει το υλικό από μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση και να το χρησιμοποιεί μόνο για συγκεκριμένους σκοπούς, όπως η τεκμηρίωση ενός ατυχήματος ή η προστασία του οχήματος.

Για τον ασφαλιστή αυτό σημαίνει δύο πράγματα. Πρώτον, δεν μπορεί να αντιμετωπίζει το βίντεο ως «ένα αρχείο ακόμα», αλλά ως προσωπικό δεδομένο τρίτων. Δεύτερον, χρειάζεται να γνωρίζει τις βασικές αρχές του GDPR, ώστε να μη βρεθεί εκτεθειμένος αξιοποιώντας υλικό που έχει συλλεχθεί ή χρησιμοποιηθεί με τρόπο που παραβιάζει την ιδιωτικότητα.

Πότε το βίντεο βοηθά και πότε γίνεται πρόβλημα

Η κάμερα μπορεί να ξεκαθαρίσει την ευθύνη σε ένα ατύχημα, αλλά μπορεί και να δημιουργήσει επιπλέον ζητήματα όταν η λήψη είναι αμφιλεγόμενη. Χρήση του υλικού για σκοπούς πέρα από την αποζημίωση ή δημοσίευσή του στα κοινωνικά δίκτυα, μπορούν να αποτελέσουν παράγοντες παραβίασης της ιδιωτικότητας.

Επιπλέον, η ακεραιότητα του βίντεο είναι κρίσιμη. Αν υπάρχει υποψία ότι το αρχείο έχει υποστεί μοντάζ, περικοπές ή ψηφιακή επεξεργασία, η αποδεικτική του αξία μειώνεται σημαντικά. Οι ασφαλιστικές καλούνται σταδιακά να αποκτήσουν διαδικασίες ελέγχου γνησιότητας υλικού – από τα metadata και τον χρόνο λήψης μέχρι την αλυσίδα φύλαξης του αρχείου από τη στιγμή του ατυχήματος έως την ανάλυση από τον πραγματογνώμονα.

Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και των deepfakes κάνει θεωρητικά εφικτή την παραγωγή «πειραγμένων» βίντεο. Ακόμα κι αν αυτό σήμερα δεν αποτελεί μαζικό φαινόμενο στην αγορά αυτοκινήτου, είναι θέμα χρόνου να γίνει και για αυτό ο κλάδος πρέπει να είναι ένα βήμα μπροστά.

Η dashcam ως πιθανός κυβερνοκίνδυνος

Οι σύγχρονες dashcams δεν είναι απλώς κάμερες. Πολλές συνδέονται μέσω Wi-Fi ή Bluetooth με smartphones, αποθηκεύουν βίντεο σε cloud, συγχρονίζουν δεδομένα τοποθεσίας και προσφέρουν απομακρυσμένη πρόσβαση. Αυτό σημαίνει ότι, θεωρητικά, μπορούν να αποτελέσουν σημείο παραβίασης ενός οχήματος ή μιας επιχείρησης στόλου.

Ένα μη ασφαλές app, ένας αδύναμος κωδικός, μια πλατφόρμα cloud χωρίς σωστή ρύθμιση, μπορεί να οδηγήσει σε διαρροή βίντεο, σε παρακολούθηση διαδρομών ή σε έκθεση του ιδιοκτήτη σε κινδύνους κλοπής και στοχοποίησης. Κάτι που ειδικά για επαγγελματικά οχήματα θέτει ζήτημα ασφάλειας και επιχειρησιακού ρίσκου.

Ο ασφαλιστής που μιλά για ασφάλεια αυτοκινήτου οφείλει πλέον να εντάσσει και την ψηφιακή διάσταση στην κουβέντα: όχι μόνο κλειδαριές και συναγερμούς, αλλά και ασφάλεια των συστημάτων που καταγράφουν και μεταδίδουν δεδομένα.

Η dashcam είναι εργαλείο ισχύος αν χρησιμοποιηθεί σωστά

Οι κάμερες στο ταμπλό αλλάζουν το παιχνίδι της ασφαλιστικής αποζημίωσης. Προσφέρουν διαφάνεια, αποθαρρύνουν την απάτη, βοηθούν τους οδηγούς να αποδείξουν τι πραγματικά συνέβη και μπορούν να κάνουν τις αποζημιώσεις πιο γρήγορες και πιο δίκαιες. Ταυτόχρονα, όμως, φέρνουν στο προσκήνιο ζητήματα προσωπικών δεδομένων, ακεραιότητας αποδείξεων και κυβερνοασφάλειας.

Και για όλα αυτά ο ασφαλιστής πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικός.