Με το που γεννιούνται τα παιδιά σήμερα μπαίνουν σε έναν αγώνα ταχύτητας ωρίμανσης. Οι γονείς «αγωνιούν» να τα μάθουν να διαβάζουν όσο γίνεται νωρίτερα και καμαρώνουν όταν τα παιδιά τους μπορούν και αφομοιώνουν τρόπους ομιλίας, τραγούδια και βιβλία ενηλίκων. Επίσης, δραστηριότητες γεμίζουν το πρόγραμμα των παιδιών πολλές εκ των οποίων δεν αποτελούν καν δική τους επιλογή: σχολείο, σπίτι, ξένες γλώσσες (για τη συντριπτική πλειοψηφία των παιδιών 96,5% σύμφωνα με έρευνες), εκμάθηση ηλεκτρονικού υπολογιστή, μπαλέτο, κολύμβηση, πιάνο, χορός… Ο ελεύθερος χρόνος για παιχνίδι περιορίζεται δραματικά, η ξεγνοιασιά και η ανεμελιά ξεθωριάζουν.

Σεβασμός στην παιδική ηλικία
Στην παιδική ηλικία, ο άνθρωπος έχει δυο πρωταρχικά μέσα για να αναπτυχθεί: το παιχνίδι και τη μίμηση. Το παιδί δεν μπορεί να ταυτιστεί με τους μεγαλύτερους, να πάρει μέρος στις δραστηριότητές τους, αλλά ούτε να αναπτύξει ελεύθερα δική του δράση μέσα στην κοινωνία των μεγάλων. Έτσι βρίσκει διέξοδο να αναπαρασταίνει και να μιμείται στα παιχνίδια του τους ενήλικες, τη συμπεριφορά τους, τις ασχολίες τους, τις μεταξύ τους σχέσεις… Πολλά παιχνίδια όπως «ο μπακάλης», «οι κλέφτες και οι αστυνόμοι», «ο γιατρός», «το κυνηγητό»… είναι μίμηση και εικόνες από τη ζωή των μεγάλων. Τα παιδιά επίσης χρειάζονται ερεθίσματα: αντικείμενα για να αγγίξουν, να γευθούν, να μυρίσουν, να εξερευνήσουν, να περιεργαστούν, να παρατηρήσουν… Τα υλικά παιχνίδια προσφέρουν αυτά τα ερεθίσματα, αλλά όσο γοητευτικά και αν είναι , «τα σημαντικότερα παιχνίδια δεν μπορούν να κατασκευαστούν, είναι χώμα, σαλιγκάρια, σκουλήκια, άμμος, λουλούδια, γρασίδι…».

Τι μπορούμε να κάνουμε…
Μάθετε στα παιδιά να αναπτύσσουν τις αισθήσεις τους μέσα από ομαδικά παιχνίδια και όχι μόνο μέσα από ηλεκτρονικά, να συνειδητοποιήσουν την πραγματική αίσθηση του χώρου, χρόνου, ήχου, χρώματος…
Μια απλή βόλτα σε ένα πάρκο μπορεί να μεταμορφωθεί σε αλλεπάλληλα επεισόδια παιχνιδιού εξάσκησης: το παιδί περπατά πάνω στο χαμηλό τοίχο, μετά «πρέπει» να περάσει με ένα πήδημα κάθε χαρακιά του πεζοδρομίου επειδή αλλιώς «χάνει», μετά ξαπλώνει στο παγκάκι, κατεβαίνει πηδώντας, τρέχει μπροστά. Μπορεί στο δρόμο να βρει σημεία παγωμένα για να γλιστρήσει ή ρεύματα αέρα για να τρέξει κόντρα στον άνεμο ή λακκούβες με νερό να τις πηδήξει…
Στους παιδότοπους επίσης, τα ζωηρά παιχνίδια των παιδιών όπου κυνηγιούνται, πηδούν, σκαρφαλώνουν, κάνουν τούμπες, στρίβουν σαν τη σβούρα μέχρι να χάσουν την ισορροπία τους κλπ δεν είναι μόνο πηγή διασκέδασης και γνώσης για τα παιδιά, αλλά ους επιτρέπουν επίσης να εκφράσουν τη μοναδικότητά τους, να αποκτήσουν σιγουριά, θάρρος, αυτοέλεγχο…

Αντί επιλόγου…
Εκείνο που θυμάμαι από τα παιδικά μου χρόνια και λέω σ’ όλους γύρω μου για τις σημερινές μέρες είναι πόσο τυχεροί ήμασταν τα παλαιότερα χρόνια, όπου παίζαμε ανέμελα έξω στο ύπαιθρο, συμμετέχοντας σε ομαδικά παιχνίδια αυθόρμητα.
Χαράξτε λοιπόν με κιμωλία σε ένα δρόμο το πλαίσιο για να παίξουν «κουτσό», να μάθουν τους απλούς κανόνες αυτού του παιχνιδιού και να γεμίσουν ζωτικότητα. Ας παίξουν «λάστιχο», «κρυφτό», «βαρελάκια», «αμπάριζα», «στρατιωτάκια ακούνητα», «τυφλόμυγα»… Οι γονείς που αναγκάζουν τα παιδιά να ζουν κάτω από τη σκιά τους ή όπως εκείνοι επιθυμούν χωρίς να τα αφήνουν να παίζουν, δεν καταλαβαίνουν ότι το παιδί μέσα στο ομαδικό παιχνίδι ζει με τον καλύτερο τρόπο την παιδική του ηλικία, εκεί μέσα από τη δράση και τις συγκινήσεις, διαμορφώνει το χαρακτήρα του και ωριμάζει πνευματικά και συναισθηματικά.

*Πηνελόπη Κεπενού, Ψυχολόγος

**Τα θέματα για το παιδί είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας της εφημερίδας «Παιδικός Σταθμός για Γονείς» και των ανθρώπων του νηπιακού κέντρου «Μανταρίνι».