Η πανδημία COVID-19 έχει προκαλέσει σοβαρές πιέσεις στα εθνικά συστήματα υγειονομικής περίθαλψης. Οι κυβερνήσεις ανταποκρίθηκαν χρηματοδοτώντας τη θεραπεία ασθενών με COVID-19, παρέχοντας πρόσθετη χρηματοδότηση για νοσοκομεία, προσλαμβάνοντας επιπλέον ιατρικό προσωπικό, αυξάνοντας βελτιώνοντας τη διενέργεια εξετάσεων και συμβάλλοντας στην ανάπτυξη εμβολίων. Μη ιατρικά μέτρα όπως η κοινωνική απόσταση, τα lockdown και το κλείσιμο επιχειρηματικών τομέων εφαρμόστηκαν επίσης για τον περιορισμό της εξάπλωσης του ιού, αν και οι εθνικές προσεγγίσεις διέφεραν.

Η COVID-19 επηρέασε σημαντικά την υγεία των ανθρώπων και την πρόσβασή τους σε παρόχους υγειονομικής περίθαλψης. Στο αποκορύφωμα της πανδημίας, όσοι προσβλήθηκαν από τον ιό υπέφεραν μερικές φορές λόγω των πιέσεων στους ιατρικούς πόρους. Και για όσους ανάρρωσαν, η επίδραση του «long COVID» και η αλληλεπίδρασή του με προϋπάρχουσες ασθένειες πρέπει ακόμη να αξιολογηθούν και να κατανοηθούν πλήρως.

Η πανδημία είχε επίσης σημαντικό αντίκτυπο στην ευρύτερη υγειονομική περίθαλψη. Καθυστερήσεις και ακυρώσεις μη επείγουσας υγειονομικής περίθαλψης παρατηρήθηκαν ευρέως, ειδικά κατά τη διάρκεια των περιορισμών.

Επιπλέον, η πανδημία είχε επιζήμια επίδραση στην ψυχική υγεία, με εμφανιζόμενες ενδείξεις υψηλότερων ποσοστών στρες, άγχους και κατάθλιψης.

Μια άλλη τάση ήταν η αυξανόμενη χρήση της ιατρικής τηλεπαρακολούθησης. Στη Γαλλία, για παράδειγμα, από τις αρχές του 2020 έως το τέλος Μαρτίου 2020, ο αριθμός των τηλεπαρακολουθήσεων αυξήθηκε 50 φορές σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2019. Στη Γερμανία, η εκτιμώμενη αύξηση ήταν 10 φορές κατά την ίδια περίοδο. Στη Νορβηγία, οι τηλεπαρακολουθήσεις αντιπροσώπευαν το 60% όλων των ιατρικών παρακολουθήσεων στα τέλη Μαρτίου 2020, από 5% στις αρχές του μήνα.

Σε συνεργασία με δημόσιους φορείς και εργατικό δυναμικό στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, οι ασφαλιστικές εταιρίες υγείας δεσμεύτηκαν να βοηθήσουν στην καταπολέμηση του COVID-19. Μεμονωμένες ασφαλιστικές προσέφεραν εισφορές σε κρατικά ταμεία, ως μια πράξη αλληλεγγύης. Στη Γαλλία, για παράδειγμα, οι ασφαλιστικές συνεισέφεραν 1,5 δισ. ευρώ στα εθνικά ταμεία κοινωνικής ασφάλισης. Τα γερμανικά ταμεία ασφάλισης υγείας συνεισέφεραν επίσης 5 δισ. ευρώ σε ένα κυβερνητικό πρόγραμμα που παρέχει χρηματοδότηση για νοσοκομεία. Οι ασφαλιστικές υγείας έχουν επίσης αυξήσει τον ψηφιακό χειρισμό των απαιτήσεων και των διαδικτυακών υπηρεσιών προς τους πελάτες τους.

Αποζημιώσεις

Το 2020 καταγράφηκε μικρή αύξηση της τάξης του 1,1% στις αποζημιώσεις (4,3% το 2019). Το χαμηλότερο ποσοστό του 2020 οφείλεται στο γεγονός ότι μεταξύ Μαρτίου και Μαΐου καθυστέρησε σημαντικός αριθμός μη επειγουσών ιατρικών περιστατικών. Αυτό αντισταθμίστηκε σε κάποιο βαθμό από μια αύξηση τους επόμενους μήνες. Επιπλέον, υπάρχουν ορισμένα στοιχεία που πρέπει να σημειωθούν: αναφέρθηκε αύξηση των αποζημιώσεων για υπηρεσίες ψυχικής υγείας σε ορισμένες χώρες και αυτή η τάση αναμένεται να συνεχιστεί. Οι αιτήσεις για τηλεπαρακολούθηση αυξήθηκαν σημαντικά τους πρώτους μήνες της πανδημίας, αλλά μειώθηκαν αργότερα καθώς άνοιξαν ξανά τα ιατρεία και η συσσώρευση αποζημιώσεων που καθυστέρησαν το 2020 αναμένεται να επηρεάσει τα επόμενα χρόνια, όπως επιβεβαιώθηκε ήδη από τα προκαταρκτικά στοιχεία του 2021 σε πολλές αγορές.

Τα τρία χρόνια πριν από το 2020, οι αποζημιώσεις υγείας αυξήθηκαν κατά 3,9% κατά μέσο όρο. Οι δαπάνες για την υγειονομική περίθαλψη τείνουν να είναι υψηλότερες στις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες, επομένως αυτό αντικατοπτρίζει τη γήρανση του πληθυσμού της Ευρώπης, αλλά και το γεγονός ότι υπάρχει αυξανόμενος αριθμός ατόμων που έχουν εγγραφεί σε ομαδικά ασφαλιστήρια.

Είναι σημαντικό ότι η αλλαγή στον όγκο των αποζημιώσεων το 2020 διέφερε σημαντικά από χώρα σε χώρα, αντανακλώντας τις διαφορές στα κυβερνητικά μέτρα για τον περιορισμό του ιού και τους διαφορετικούς ρόλους που διαδραματίζει η ιδιωτική ασφάλιση υγείας σε κάθε αγορά.

Οι αποζημιώσεις στον κλάδο υγείας τα έτη 2016-2020 (σε δισ. ευρώ):

Η Ολλανδία, η Γερμανία, η Γαλλία, η Ελβετία και η Ισπανία είναι οι πέντε μεγαλύτερες αγορές ιδιωτικής ασφάλισης υγείας, που αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 80% όλων των εγγεγραμμένων ασφαλίστρων. Στην Ολλανδία, όπου η υποχρεωτική ασφάλιση υγείας είναι εντελώς ιδιωτική, σημειώθηκε αύξηση 3,1% στις αποζημιώσεις, σημαντικά μειωμένη έναντι της αύξησης κατά 10,7% το 2019. Στη Γερμανία, οι αποζημιώσεις παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό σταθερές από έτος σε έτος (+0,2%), όπως και στην Ελβετία και την Ισπανία (πτώση 1% και 0,2% αντίστοιχα). Στη Γαλλία, οι αποζημιώσεις αυξήθηκαν κατά 6,5%, λόγω της συνεισφοράς των ασφαλιστικών εταιριών στα εθνικά ταμεία κοινωνικής ασφάλισης και την εφαρμογή της πολιτικής «100% Santé» το 2020, η οποία επιτρέπει στους ανθρώπους να επωφελούνται από υψηλότερες αποζημιώσεις για οφθαλμική, οδοντιατρική και ακουστική φροντίδα.

Αντίθετα, οι αποζημιώσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο μειώθηκαν σημαντικά (-17,8%) αλλά αυτό αναμένεται να αντισταθμιστεί από το 2021 και μετά. Ομοίως, οι αποζημιώσεις μειώθηκαν κατά 12,7% στο Λουξεμβούργο και κατά 10,7% στη Φινλανδία.

Σε ορισμένες από τις μικρότερες αγορές, σημειώθηκε σημαντική μείωση από έτος σε έτος, αν και αυτό δεν ήταν αρκετό για να αναιρέσει τη σημαντική ανάπτυξη που παρατηρήθηκε τα τελευταία χρόνια.

Στη Βουλγαρία οι αποζημιώσεις μειώθηκαν κατά 15,8%, αλλά παρέμειναν σχεδόν κατά 60% υψηλότερες από το 2016. Παρόμοια τάση σημειώθηκε στην Πολωνία (-6,4% το 2019, +62,6% το 2016), τη Σλοβακία (-7,5% το 2019, +100% το 2016) και τη Ρουμανία (-3,2% το 2019, +238,1% το 2016).

Οι ετήσιες μεταβολές των αποζημίωσεων στον κλάδο υγείας ανά χώρα το 2020:

Παραγωγή ασφαλίστρων

Προ της πανδημίας, η αυξανόμενη ζήτηση για ιδιωτική ασφάλιση υγείας και το αυξανόμενο κόστος υγειονομικής περίθαλψης είχαν οδηγήσει σε σταθερή αύξηση της παραγωγής ασφαλίστρων υγείας, με τον μέσο ρυθμό ανάπτυξης μεταξύ 2016 και 2019 να αγγίζει το 5,8%.

Το 2020, η ανάπτυξη του κλάδου συνεχίστηκε καθώς σημειώθηκε αύξηση 3,4%, η οποία εν μέρη οφείλεται και στην πανδημία. Πολλοί άνθρωποι έχουν συνειδητοποιήσει περισσότερο τους κινδύνους που διατρέχει η υγεία και αντιλαμβάνονται την αξία της πρόσθετης προστασίας που προσφέρει η ασφάλιση υγείας.

Η παραγωγή ασφαλίστρων κλάδου υγείας ετών 2016-2020 (σε δισ. ευρώ) και οι ετήσιες μεταβολές τους:

Τα δύο τρίτα των χωρών ανέφεραν ανάπτυξη το 2020. Οι πέντε μεγαλύτερες αγορές κατέγραψαν όλες αύξηση στην παραγωγή: η Ολλανδία 3,4%, η Γερμανία 4,4%, η Γαλλία 5,6%, η Ελβετία 2,8% και η Ισπανία 4,5%.
Η εικόνα ήταν μικτή για τις αγορές που είχαν αναπτυχθεί ταχύτερα πριν από το 2020, καθώς ορισμένες κατάφεραν να διατηρήσουν την υψηλή ανάπτυξη -Ρουμανία (+21,2%), Ελλάδα (+9,5%), Πορτογαλία (+8,2%) και Σλοβενία (+ 7,1%)- ενώ άλλες όπως η Πολωνία (-23,5%) και η Βουλγαρία (-21,3%) επλήγησαν σκληρά από τις δύσκολες συνθήκες. Η Ιταλία, επίσης, επηρεάστηκε αρνητικά, καθώς η ανάπτυξη σταμάτησε για πρώτη φορά σε πέντε χρόνια (-2,9%), αλλά τα ασφάλιστρα που εγγράφηκαν το 2020 εξακολουθούσαν να είναι σχεδόν 25% υψηλότερα σε σχέση με πέντε χρόνια νωρίτερα.

Οι πέντε μεγαλύτερες αγορές ασφάλισης υγείας το 2020:

Η εξέλιξη της παραγωγής ασφαλίστρων μπορεί επίσης να συνδεθεί με ρυθμιστικές αλλαγές, όπως η εισαγωγή κινήτρων στους εργοδότες να προσφέρουν ασφαλιστικά πακέτα. Αυτό συνέβη στη Νορβηγία, όπου η παραγωγή των ασφαλίστρων υγείας αυξήθηκε κατά 6,2% κυρίως λόγω της αύξησης των ομαδικών συμβολαίων ως συμπληρωματική κάλυψη που παρέχεται από τους εργοδότες.

Οι σημαντικές διαφορές στα εθνικά αποτελέσματα αντικατοπτρίζουν τις διαφορές μεταξύ των εθνικών αγορών υγείας, συμπεριλαμβανομένων των πολιτικών εξελίξεων και των επιπέδων ικανοποίησης από τις δημόσιες υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης. Κοιτάζοντας στο μέλλον, αυτοί οι παράγοντες θα συνεχίσουν να παίζουν ρόλο στην ανάπτυξη της ιδιωτικής αγοράς ασφάλισης υγείας, όπως και η εξέλιξη της πανδημίας, οι δημογραφικές αλλαγές και το μακροοικονομικό περιβάλλον. Δεδομένης της ισχυρής εθνικής συνιστώσας πολλών από αυτούς τους παράγοντες, οι εθνικές αγορές ασφάλισης υγείας αναμένεται να συνεχίσουν να αναπτύσσονται με διαφορετικές ταχύτητες.

Οι ετήσιες μεταβολές των ασφαλίστρων κλάδου υγείας ανά χώρα το 2020:

Ασφαλιστική πυκνότητα και ασφαλιστική διείσδυση

Κατά μέσο όρο, το κατά κεφαλήν ποσό που δαπανήθηκε για ιδιωτική ασφάλιση υγείας (ασφαλιστική πυκνότητα) στην Ευρώπη το 2020 ήταν 286 ευρώ ή 8 ευρώ περισσότερα από το 2019. Αναλυτικά, οι χώρες με τη μεγαλύτερη ασφαλιστική πυκνότητα είναι η Ολλανδία (3.111 ευρώ), η Ελβετία (1.249 ευρώ) και το Λουξεμβούργο (γύρω στα 790 ευρώ). Η Ελλάδα (γύρω στα 30 ευρώ) βρίσκεται αρκετά κάτω από το μέσο όρο (286 ευρώ), στην 24η θέση της κατάταξης (30 στο σύνολο), ελάχιστα πάνω από την Τουρκία, τη Βουλγαρία, την Ουγγαρία, τη Ρουμανία, την Πολωνία και την Εσθονία.

Το ποσοστό διείσδυσης της ασφάλισης υγείας ή τα ασφάλιστρα υγείας ως ποσοστό του ΑΕΠ, αυξήθηκε κατά 0,07 ποσοστιαίες μονάδες σε μέσο όρο 1,01%. Οι τεράστιες διαφορές μεταξύ των χωρών αντικατοπτρίζουν σε μεγάλο βαθμό τις διαφορές στα εθνικά συστήματα υγείας και τους διαφορετικούς ρόλους των ιδιωτικών ασφαλιστικών φορέων. Η ασφαλιστική διείσδυση της Ελλάδας βρίσκεται χαμηλότερα από το μέσο ευρωπαϊκό όρο, λίγο κάτω από 0,2%.

Διαβάστε εδώ αναλυτικά την έρευνα της Insurance Europe "European Insurance in Figures".