Συνεταιριστική ασφάλιση: Ο «γίγαντας» των 566 δισ. ευρώ και η ελληνική Syndea

Μπορεί να βρίσκεται συχνά εκτός του προβολέα που συγκεντρώνουν οι μεγάλοι εισηγμένοι ασφαλιστικοί όμιλοι, όμως η συνεταιριστική και αλληλασφαλιστική αγορά αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους πυλώνες της ευρωπαϊκής ασφάλισης. Τα μεγέθη του European Mutual Market Share 2026, της κοινής έρευνας των ICMIF και AMICE, αποκαλύπτουν μια αγορά με ασφάλιστρα εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ, περιουσιακά στοιχεία άνω των 4 τρισ. ευρώ και εκατοντάδες εκατομμύρια ασφαλισμένους.

Το 2024 οι συνεταιριστικές και αλληλασφαλιστικές εταιρείες στις 34 ευρωπαϊκές αγορές που καλύπτει η έρευνα πραγματοποίησαν ασφάλιστρα-ρεκόρ 566 δισ. ευρώ, έναντι 527 δισ. ευρώ το 2023, καταλαμβάνοντας το 31,8% της συνολικής ευρωπαϊκής ασφαλιστικής αγοράς. Πρόκειται, δηλαδή, για σχεδόν ένα στα τρία ευρώ ασφαλίστρων που παράγονται στην Ευρώπη.

Η σημασία του συγκεκριμένου μοντέλου γίνεται ακόμη πιο εμφανής σε βάθος χρόνου. Την πενταετία 2019-2024 τα ασφάλιστρα των mutual και cooperative insurers αυξήθηκαν κατά 21,7%, έναντι 18,4% της συνολικής ευρωπαϊκής ασφαλιστικής αγοράς. Στις ασφαλίσεις ζωής η αύξηση έφθασε το 16%, ενώ στις γενικές ασφαλίσεις το 26,6%.

Δεν πρόκειται, όμως, μόνο για παραγωγή ασφαλίστρων. Ο ευρωπαϊκός συνεταιριστικός ασφαλιστικός τομέας διαχειρίζεται περιουσιακά στοιχεία 4,03 τρισ. ευρώ, απασχολεί 524.849 εργαζομένους και εξυπηρετεί περίπου 381 εκατομμύρια μέλη και ασφαλισμένους. Είναι μεγέθη που αποτυπώνουν όχι μόνο την οικονομική αλλά και την κοινωνική βαρύτητα ενός μοντέλου που στηρίζεται περισσότερο στη μακροχρόνια σχέση με τον ασφαλισμένο και λιγότερο στη βραχυπρόθεσμη απόδοση προς τον μέτοχο.

Ιδιαίτερα ισχυρή είναι η παρουσία των συνεταιριστικών σχημάτων στις Γενικές Ασφαλίσεις. Το 2024 τα ασφάλιστρα non-life των ευρωπαϊκών mutuals ανήλθαν σε 324 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 7,8%, με το μερίδιό τους να φθάνει το 40,1% της ευρωπαϊκής αγοράς γενικών ασφαλίσεων. Στις ασφαλίσεις ζωής τα ασφάλιστρα έφθασαν τα 242 δισ. ευρώ και το μερίδιο αγοράς το 24,9%.

Σε ορισμένες χώρες το συνεταιριστικό μοντέλο είναι ουσιαστικά κυρίαρχο. Στην Ολλανδία ελέγχει το 64,9% της ασφαλιστικής αγοράς, στη Φινλανδία το 58,1%, στη Γαλλία το 56,8%, στη Δανία το 52% και στη Γερμανία το 46,8%. Η εικόνα δείχνει ότι το mutual insurance δεν αποτελεί περιφερειακό ή συμπληρωματικό μοντέλο, αλλά βασικό κομμάτι της ευρωπαϊκής ασφαλιστικής αρχιτεκτονικής.

Η Ελλάδα στο 13,4%

Στην Ελλάδα, το μερίδιο της συνεταιριστικής και αλληλασφαλιστικής αγοράς παραμένει αρκετά χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, παρουσιάζει όμως ανοδική τάση. Σύμφωνα με τη μελέτη, το συνολικό μερίδιο διαμορφώθηκε το 2024 στο 13,4%, από 12,7% το 2023. Στις ασφαλίσεις ζωής ανήλθε στο 6,7% από 6%, ενώ στις γενικές ασφαλίσεις έφθασε το 19,2%, από 18,7%.

Η μεθοδολογία των ICMIF-AMICE χρησιμοποιεί, πάντως, ευρύτερο ορισμό από την αυστηρά νομική έννοια του συνεταιρισμού: περιλαμβάνει ασφαλιστικές εταιρείες και σχήματα που λειτουργούν με mutual ή cooperative αρχές και προς όφελος των ασφαλισμένων ή των οργανώσεων που τα ελέγχουν, ακόμη και όταν η νομική τους μορφή δεν χαρακτηρίζεται τυπικά ως συνεταιριστική.

Η αξία της Syndea

Στην Ελλάδα, χαρακτηριστικό παράδειγμα συνεταιριστικής ασφαλιστικής και μέλους της AMICE αποτελεί η Syndea – Συνεταιριστική Ασφαλιστική, η οποία διατηρεί έντονο ευρωπαϊκό αλλά και ελληνικό συνεταιριστικό αποτύπωμα στη μετοχική της σύνθεση.

Αξίζει να σημειωθεί ότι για πολλά χρόνια μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της AMICE ήταν ο διευθύνων σύμβουλος της Syndea, Δημήτρης Ζορμπάς, ενώ από το 2022 τον κ. Ζορμπά αντικατέστησε στο Δ.Σ. της AMICE ο Σπύρος Μπαρκούζος, Διευθυντής Διαχείρισης Κινδύνων της Syndea.

Σύμφωνα με τη Syndea, το 50,55% του μετοχικού της κεφαλαίου ανήκει σε ελληνικές συνεταιριστικές ενώσεις και τράπεζες, ενώ το υπόλοιπο 49,45% ανήκει σε ευρωπαϊκούς συνεταιριστικούς ασφαλιστικούς οργανισμούς.

Στους διεθνείς μετόχους περιλαμβάνονται τρεις από τους ισχυρότερους εκπροσώπους της ευρωπαϊκής συνεταιριστικής ασφάλισης: η Unipol Assicurazioni από την Ιταλία, η Macif από τη Γαλλία και η P&V από το Βέλγιο. Η συμμετοχή τους στη Syndea έχει ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο κεφαλαιακά, αλλά και ως πηγή τεχνογνωσίας και πρόσβασης στις εξελίξεις της ευρωπαϊκής mutual ασφαλιστικής αγοράς. Η οικονομική έκθεση της εταιρείας αναφέρει ότι ευρωπαϊκές συνεταιριστικές ασφαλιστικές οργανώσεις εισήλθαν στο κεφάλαιό της ήδη από το 1994, ενώ στη συνέχεια ακολούθησε η συμμετοχή των ελληνικών συνεταιριστικών τραπεζών.

Από την ελληνική πλευρά, κομβική παρουσία έχει η ΣΕΚΕ Α.Ε. – Συνεταιριστική Ένωση Καπνοπαραγωγών Ελλάδος, η οποία αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους μετόχους της Syndea. Στην τελευταία δημόσια Έκθεση Φερεγγυότητας, στην οποία δημοσιοποιούνται αναλυτικά οι ειδικές συμμετοχές άνω του 10%, η ΣΕΚΕ εμφανιζόταν με ποσοστό 19,45%, ενώ η Macif και η Unipol κατείχαν από 18,73% και η P&V 12%. Τα ποσοστά αυτά αφορούν την ημερομηνία αναφοράς της συγκεκριμένης έκθεσης και όχι κατ’ ανάγκη τη σημερινή ακριβή κατανομή.

Το 2025 η Syndea κατέγραψε ασφαλιστικά έσοδα 30,13 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 9,6%, ενώ τα έσοδα επενδύσεων αυξήθηκαν κατά 40,2%, στα 2,8 εκατ. ευρώ. Η εταιρεία επέστρεψε σε κερδοφορία, εμφανίζοντας κέρδη προ φόρων 532 χιλ. ευρώ, έναντι ζημιών 752 χιλ. ευρώ το 2024. Οι επενδύσεις και τα διαθέσιμά της αυξήθηκαν στα 69,18 εκατ. ευρώ, τα ίδια κεφάλαια στα 29,35 εκατ. ευρώ και το ενεργητικό στα 77,12 εκατ. ευρώ.

Παράλληλα, η διοίκηση σημειώνει ότι οι δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας βρίσκονται «κατά πολύ» πάνω από τα ελάχιστα όρια φερεγγυότητας, χωρίς τη χρήση μεταβατικών μέτρων.

Ωστόσο, η μεγάλη αξία της συνεταιριστικής ασφάλισης δεν βρίσκεται μόνο στο μέγεθος των κεφαλαίων που διαχειρίζεται. Βρίσκεται σε ένα διαφορετικό επιχειρηματικό μοντέλο, με μεγαλύτερη έμφαση στη μακροχρόνια σχέση με τον ασφαλισμένο, στην ανθεκτικότητα και στην επανεπένδυση της αξίας που δημιουργείται. Και σε μια εποχή αυξανόμενων φυσικών, γεωπολιτικών και κοινωνικών κινδύνων, το γεγονός ότι σχεδόν το ένα τρίτο της ευρωπαϊκής ασφαλιστικής αγοράς λειτουργεί πάνω σε αυτές τις αρχές αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Και όπως δηλώνει ο διευθύνων σύμβουλος της Syndea κ. Δημήτρης Ζορμπάς «οι αλληλασφαλιστικοί και συνεταιριστικοί φορείς αποτελούν πυλώνα σταθερότητας για την ευρωπαϊκή οικονομία».