Αναδημοσίευση από το περιοδικό Health Next Generation (Τεύχος 29) που κυκλοφορεί

Σάββας Χαραλαμπίδης, Γενικός διευθυντής Gilead Sciences Ελλάδας, Κύπρου & EDM, αντιπρόεδρος Δ.Σ. του Phrma Innovation Forum (PIF)

Συνέντευξη στον Άρη Μπερζοβίτη

Η Gilead Sciences, Inc. είναι μια βιοφαρμακευτική εταιρεία που έχει διακριθεί για τις καινοτομίες της εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες, έχοντας στόχο τη δημιουργία ενός πιο υγιούς κόσμου για όλους τους ανθρώπους. Από τα πρωτοπόρα αντι-ιικά φάρμακα μέχρι την αυξανόμενη επίδρασή της στην Ογκολογία, παρέχει καινοτόμες θεραπείες που προσφέρουν νέα ελπίδα σε εκείνους που πλήττονται από ασθένειες. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η εστίασή της επεκτείνεται πέρα από τα φάρμακα, αναλαμβάνοντας δράση για να βοηθήσει στην αντιμετώπιση των ανισοτήτων στην Υγεία και να καταρρίψει τα εμπόδια στην περίθαλψη.

Ο Σάββας Χαραλαμπίδης, γενικός διευθυντής Gilead Sciences Ελλάδας, Κύπρου & EDM και αντιπρόεδρος Δ.Σ. του Phrma Innovation Forum (PIF), μας εξηγεί μεταξύ άλλων στη συνέντευξη που ακολουθεί γιατί κάποια φάρμακα χαρακτηρίζονται καινοτόμα και πώς αυτά συμβάλλουν στη θεραπεία ή τη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής των ασθενών, καθώς και γενικότερα στο Σύστημα Υγείας και την εθνική οικονομία.

• Γιατί κάποια φάρμακα χαρακτηρίζονται ως καινοτόμα; Σε τι συνίσταται η καινοτομία τους;

Ως καινοτόμα χαρακτηρίζονται τα φάρμακα, τα οποία προσφέρουν θεραπευτικό όφελος σε σχέση με τις ήδη διαθέσιμες στους ασθενείς επιλογές. Το όφελος αυτό μπορεί να αφορά σε βελτιωμένη αποτελεσματικότητα, δηλαδή καλύτερα κλινικά αποτελέσματα, ή και βελτιωμένη ασφάλεια, δηλαδή λιγότερες ή καθόλου ανεπιθύμητες ενέργειες ή και εξοικονόμηση κρίσιμων υγειονομικών πόρων, λόγω του καλύτερου προφίλ ασφάλειας, το οποίο π.χ. μειώνει την ανάγκη νοσηλειών ή του τρόπου χορήγησης, π.χ. αυτοχορηγούμενα φάρμακα χωρίς την ανάγκη επίσκεψης στο νοσοκομείο. Όλα τα παραπάνω συγκριτικά πλεονεκτήματα αξιολογούνται από τους ρυθμιστικούς φορείς –στην περίπτωση της Ευρώπης, τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων–, ο οποίος εγκρίνει κεντρικά την κυκλοφορία του συνόλου των φαρμάκων, συμπεριλαμβανομένων των καινοτόμων.

• Ποια είναι η αξία της φαρμακευτικής καινοτομίας στους ασθενείς, στην κοινωνία, στην οικονομία και το σύστημα υγείας;  

Όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως, η καινοτομία έχει αυταπόδεικτα οφέλη πρώτα και κύρια για τους ασθενείς, δεδομένου ότι τους προσφέρει βελτιωμένες θεραπευτικές επιλογές, εκεί όπου πολλές φορές επιμένει μια ακάλυπτη ιατρική ανάγκη. Αντίστοιχα, βέβαια, για την κοινωνία και την οικονομία, όπου οι ασθενείς αυτοί «επιστρέφουν», πλήρως παραγωγικοί. Και φυσικά για το σύστημα υγείας, το οποίο εξοικονομεί κρίσιμους πόρους από άλλες περιοχές του, εκεί όπου η διαθεσιμότητα των πόρων μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε ζωή και θάνατο. Έτσι, άτομα με σπάνια ή αυτοάνοσα νοσήματα ζουν περισσότερα χρόνια από ποτέ και απολαμβάνουν ποιότητα ζωής αντίστοιχη με αυτήν του γενικού πληθυσμού. Ασθενείς με ηπατίτιδα C θεραπεύονται εντός τριμήνου, καθιστώντας την οριστική εξάλειψη του ιού σε παγκόσμια κλίμακα, έναν εφικτό στόχο δημόσιας υγείας. Τα άτομα που ζουν με HIV γηράσκουν όπως και ο υπόλοιπος πληθυσμός, χωρίς να μεταδίδουν τον ιό, ενώ η προφυλακτική θεραπεία εξελίσσεται ώστε να καταδεικνύει αποτελεσματικότητα άνω του 95% στην αποτροπή νέων λοιμώξεων στους πληθυσμούς υψηλού κινδύνου. Τέλος, η καινοτομία των θεραπειών για τον COVID-19, οι οποίες αναπτύχθηκαν και διατέθηκαν σε συνθήκες πρωτόγνωρης δυσκολίας και ασφυκτικής χρονικής πίεσης, σε μία από τις πιο δύσκολες καμπές της ανθρώπινης ιστορίας, κατέδειξε έμπρακτα και έναντι όλων ότι η επένδυση στη φαρμακευτική καινοτομία συνιστά ευθεία επένδυση στην υγεία και, τελικά, στην οικονομία.

• Ποια είναι η επόμενη γενιά των καινοτόμων φαρμάκων;

Η σε βάθος κατανόηση των μηχανισμών της ανθρώπινης βιολογίας έχει καταστήσει εφικτή την ανάπτυξη καινοτόμων και προηγμένων θεραπειών που αντιμετωπίζουν απειλητικές για τη ζωή νόσους με τρόπους που μέχρι σήμερα θεωρούνταν ανέφικτοι. Πλέον, διαθέτουμε τη γνώση αλλά και τα εργαλεία, ώστε να μετασχηματίσουμε τα ίδια τα κύτταρα και γονίδια του ανθρώπινου οργανισμού, προσφέροντας ελπίδα ίασης σε καταστάσεις υγείας, για τις οποίες οι ασθενείς δεν διέθεταν μέχρι σήμερα ίσως και καμία αποτελεσματική, οριστική θεραπεία. Οι θεραπείες αυτές σπάζουν όλα τα «καλούπια» των προσδοκιών και προσφέρουν κλινικά αποτελέσματα που υπερβαίνουν ιστορικά όρια επιβίωσης σε ιδιαίτερα περίπλοκες και απειλητικές για τη ζωή κακοήθειες ή καταστάσεις υγείας που δεν επέτρεπαν μια φυσιολογική ζωή στους ασθενείς. Η απόλυτη εξατομίκευση, σε συνδυασμό με την υψηλότατη βιοτεχνολογική καινοτομία, επιτρέπει πλέον την αντιμετώπιση του προβλήματος στη ρίζα του, γεγονός το οποίο διευρύνει τα όρια του εφικτού στην ιατρική επιστήμη.

• Ποιοι παράγοντες καθυστερούν την κυκλοφορία των καινοτόμων φαρμάκων στη χώρα μας; Θεωρείτε ότι στην Ελλάδα η καινοτομία διώκεται;

Δεν ξέρω αν ο όρος «διώκεται» είναι ο ορθός για να αποδώσει τη στάση της Πολιτείας απέναντι στην καινοτομία και θα ήθελα να είμαι δίκαιος. Στην πράξη, η καινοτομία δεν «διώκεται» ευθέως, με την έννοια ότι δεν καθίσταται αντικείμενο άμεσης και ευθείας προσβολής από το θεσμικό μας πλαίσιο.  Μπορώ να πω, όμως, με ασφάλεια ότι η συμβολή της και η δυναμική της υποεκτιμώνται. Το οποίο, φυσικά, στο τέλος, δημιουργεί την εντύπωση ότι η καινοτομία –τουλάχιστον– αδικείται.

Όταν τα μέτρα και οι πολιτικές που αφορούν στην καινοτομία είναι –στην καλύτερη των περιπτώσεων– αποσπασματικά, στερούνται –σίγουρα– φιλοδοξίας και στραγγαλίζονται ανάμεσα σε άλλα μέτρα στήριξης άλλων περιοχών της φαρμακευτικής πολιτικής, τότε σίγουρα δεν αφήνεται ο αναγκαίος εκείνος χώρος ώστε η καινοτομία να αναδείξει την πλήρη δυναμική της. Γιατί, αντιλαμβάνεστε, όταν το σχοινί είναι μονίμως τραβηγμένο, τα βήματα που μπορούν να γίνουν μπροστά είναι από ελάχιστα έως ανύπαρκτα. Και, πιστέψτε με, έτσι νιώθουμε όλοι όσοι εργαζόμαστε στη φαρμακευτική καινοτομία.

Από τη μία, ενθουσιαζόμαστε με την ευκαιρία να προσφέρουμε καλύτερες και πληρέστερες θεραπευτικές λύσεις σε όσο το δυνατόν περισσότερους ασθενείς τις έχουν ανάγκη και, από την άλλη, νιώθουμε ότι είμαστε δεμένοι χειροπόδαρα, με ένα κομπιουτεράκι στο χέρι να υπολογίζουμε πώς θα καταφέρουμε να καταστήσουμε τις θεραπείες μας διαθέσιμες και στην Ελλάδα. Διότι το ύψος των υποχρεωτικών επιστροφών, το οποίο αγγίζει το 75% στα καινοτόμα προϊόντα που χορηγούνται μέσα στα νοσοκομεία, και άρα αφορούν στις πιο κρίσιμες παθήσεις, σημαίνει ότι θα κληθούμε ως βιομηχανία να καλύψουμε το 75% της τελικής δαπάνης για τις θεραπείες αυτές. Να καλύψουμε δηλαδή το κόστος της θεραπείας τριών στους τέσσερις ασθενείς.

Αυτή η πραγματικότητα από μόνη της στραγγαλίζει κάθε προοπτική ανάπτυξης –των καινοτόμων θεραπειών, των καινοτόμων εταιρειών, των κλινικών μελετών, των ευρύτερων συνεργασιών μεταξύ των φορέων– και στην ουσία καταλήγει να «αντιμάχεται» την καινοτομία. Ακόμη και αν δεν τη διώκει…

• Σας έχει ικανοποιήσει η εξαγγελία  του πρωθυπουργού για τη δημιουργία Ταμείου Καινοτομίας;

Το Ταμείο Καινοτομίας συνιστά μια πολύ σημαντική πρωτοβουλία του υπουργείου Υγείας και της κυβέρνησης που επιδιώκει να καταστήσει άμεσα προσβάσιμες σε όλους τους ασθενείς τις προηγμένες θεραπείες (μεταξύ των οποίων κυτταρικές και γονιδιακές) και τις θεραπείες προτεραιότητας, όπως αυτές έχουν αναγνωριστεί από τους ευρωπαϊκούς ρυθμιστικούς φορείς. Με τη δέσμευση, ταυτόχρονα, να παρακολουθούνται συστηματικά οι κλινικές τους εκβάσεις, ώστε το κράτος, τελικά, να αποζημιώνει την πραγματική τους αξία και μόνον.

Υπό το πρίσμα αυτό, δεν νομίζω ότι μπορεί να βρεθεί έστω και ένας που να ισχυριστεί ότι το Ταμείο δεν είναι μια απολύτως ευπρόσδεκτη προσθήκη στη φαρμακευτική πολιτική της χώρας. Ιδίως στον βαθμό που επιταχύνει την πρόσβαση στην προηγμένη καινοτομία και ενισχύει τη δίκαιη χρηματοδότησή της στη βάση αποτελεσμάτων από την πραγματική κλινική πράξη. Ούτε έχει νόημα, κατά την άποψή μου, στη φάση αυτή να εστιάζουμε στο ύψος της προίκας του Ταμείου.

Ας ξεκινήσει με το καλό, ας δούμε ότι καλύπτει αποτελεσματικά την ανάγκη που κλήθηκε να διαχειριστεί και τότε βλέπουμε πόσοι ασθενείς μπορούν να εξυπηρετηθούν από το σύστημα υγείας και πόσα χρήματα απαιτούνται για την καθολική πρόσβαση στις θεραπείες που εντάσσονται σε αυτό. Για να φτάσουμε όμως εκεί, πρέπει πρώτα το Ταμείο να σταθεί στα πόδια του, να λειτουργήσει σε ένα πλαίσιο όσο το δυνατόν πιο απλό, που εξυπηρετεί τη γενεσιουργό του ανάγκη και τίποτε άλλο.

Ας μην καταστεί και το Ταμείο ένα ακόμη όχημα στην προσπάθεια να κλείσουν διάφορες τρύπες της φαρμακευτικής δαπάνης ή να εξυπηρετηθούν αντικρουόμενα συμφέροντα. Ας το αφήσουμε να κάνει αυτό για το οποίο δημιουργήθηκε. Και να κριθεί ανάλογα.

Διαβάστε παρακάτω την συνέντευξη από το περιοδικό Health Next Generation (Τεύχος 29) που κυκλοφορεί και σε ηλεκτρονική μορφή (πατήστε κάτω δεξιά για μεγέθυνση)

Ποιός είναι ο Σάββας Χαραλαμπίδης

Ο Σάββας Χαραλαμπίδης είναι ο γενικός διευθυντής τoυ ελληνικού υποκαταστήματος της Gilead Sciences, μιας πρωτοπόρου εταιρείας βιοτεχνολογίας –με έδρα στις ΗΠΑ–  που ερευνά και αναπτύσσει καινοτόμες θεραπείες σε τομείς που υπάρχουν σημαντικά θεραπευτικά κενά. Ηγείται μιας ομάδας ταλαντούχων ανθρώπων, αφοσιωμένων στη διασφάλιση απρόσκοπτης πρόσβασης των ασθενών στις καινοτόμες θεραπείες της Gilead. Επίσης είναι αντιπρόεδρος του Δ.Σ. του Pharma Innovation Forum  PIF.

Έχει περισσότερα από 20 χρόνια εμπειρίας στη φαρμακοβιομηχανία, σε θέσεις πωλήσεων και μάρκετινγκ, τόσο στην GSH όσο και στην Abbott Labs, σε διάφορες αγορές του κόσμου.

Σπούδασε Βιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και είναι κάτοχος μεταπτυχιακών διπλωμάτων στη Διοίκηση Επιχειρήσεων από την Ελληνική Εταιρεία Διοικήσεως Επιχειρήσεων (ΕΕΔΕ), καθώς και στη Διαχείριση Ψυχολογίας από το Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Ως ιδρυτικό μέλος του PIF, μέλος του Δ.Σ. και νυν αντιπρόεδρος, δεσμεύεται να θέσει την έρευνα και καινοτομία στο επίκεντρο μιας βιώσιμης φαρμακευτικής πολιτικής στην Ελλάδα, ανταποκρινόμενος στο διαχρονικό αίτημα των ασθενών για σταθερή πρόσβαση στις σύγχρονες θεραπείες.