• Δεν θα δουν ελάφρυνση οι δανειολήπτες. Αποφεύγουν, όμως, περαιτέρω αύξηση δόσης
• Το μεγαλύτερο βάρος έχει ήδη αναληφθεί. Αναλυτικά παραδείγματα.

«Πάγωμα» του ύψους της δόσης στα επίπεδα αυτής που κατέβαλλαν/καταβάλλουν τον τρέχοντα μήνα (Απρίλιο) παρέχει στους δανειολήπτες με στεγαστικά δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου η πρόθεση των συστημικών τραπεζών να μη μετακυλίσουν οποιαδήποτε νέα αύξηση στα επιτόκια Euribor/Libor.

Κατά την πρόσφατη συνάντησή τους με τον υπουργό Οικονομικών, Χρ. Σταϊκούρα, οι διοικήσεις των τραπεζών γνωστοποίησαν την πρόθεσή τους να υιοθετήσουν, στο πλαίσιο της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, «πάγωμα» για ένα χρόνο των επιτοκίων στα επίπεδα που βρισκόταν Euribor/Libor στις 31 Μαρτίου.

Στα επίπεδα, δηλαδή, βάσει των οποίων προσδιορίστηκε η δόση Απριλίου για όσους διαθέτουν στεγαστικά δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου. Πρόκειται για οριζόντιο μέτρο, το οποίο αφορά σε όλους τους δανειολήπτες και δεν συναρτάται από εισοδηματικά περιουσιακά στοιχεία.

Αναμφίβολα, αποτελεί θετική εξέλιξη κυρίως υπό την οπτική του οικογενειακού προγραμματισμού. Και αυτό διότι το συντριπτικό μέρος της επιβάρυνσης δόσης έχει ήδη επέλθει, μετά τις διαδοχικές αυξήσεις επιτοκίων της ΕΚΤ από τον Ιούλιο του 2022 ως τον περασμένο Μάρτιο.

Ένα ενήμερο στεγαστικό δάνειο με κυμαινόμενο επιτόκιο και περιθώριο 2% πάνω στο Euribor 3μήνου, που είχε ανεξόφλητο κεφάλαιο 100.000 ευρώ τον Ιούλιο 2022 (σ.σ.: πριν αρχίσει η άνοδος των επιτοκίων), πλήρωνε μηνιαία δόση 512 ευρώ. Στο τέλος Μαρτίου 2023, το Euribor ήταν 3,038% και το βασικό επιτόκιο ΕΚΤ 3,50%.

Στις περισσότερες συμβάσεις δανείων, ως βάση υπολογισμού του επιτοκίου για τον επόμενο μήνα λαμβάνεται το μεγαλύτερο, μεταξύ του Euribor και του βασικού της ΕΚΤ, στο τέλος του προηγούμενου μήνα. Επομένως, η δόση του Απριλίου υπολογίστηκε με επιτόκιο 3,50% + 2% + 0,12% (Εισφορά Ν. 128) = 5,62%.

Με ακριβή υπολογισμό της εξέλιξης του υπολειπόμενου κεφαλαίου στο χρονικό διάστημα που έχει μεσολαβήσει από τον Ιούλιο με τις ενδιάμεσες αυξήσεις επιτοκίων, το υπολειπόμενο κεφάλαιο στο τέλος Μαρτίου έχει γίνει 97.418 ευρώ. Η δόση του μήνα Απριλίου είναι 691 ευρώ. Υψηλότερη κατά 179 ευρώ ή 35%, σε σχέση με τα επίπεδα που είχε τον Ιούλιο του 2022.

Βάσει όσων διέρρευσαν και δεν διαψεύστηκαν, οι τράπεζες προτίθενται να «παγώσουν» για έναν χρόνο τις δόσεις στεγαστικών κυμαινόμενου επιτοκίου στα επίπεδα του Απριλίου. Έτσι, θα προστατευτεί ο δανειολήπτης από τυχόν μελλοντικές αυξήσεις επιτοκίων από την ΕΚΤ, αλλά δεν θα δει ελάφρυνση της δόσης.

Το δυνητικό όφελος από μελλοντική αύξηση επιτοκίων είναι επίσης μικρό, καθώς η γεωμετρική αύξηση έχει ήδη συντελεστεί. Αν, για παράδειγμα, η ΕΚΤ αυξήσει το βασικό επιτόκιο μέσα στον Απρίλιο στο 4% κατά 0,5%), η δόση του Μαΐου για το προαναφερθέν δάνειο θα διαμορφωνόταν σε 719 ευρώ.

Δηλαδή, 28 ευρώ πάνω από τη δόση Απριλίου. Αντίστοιχα, με επιτόκια ΕΚΤ 4,5% και 5,%, η δόση θα ήταν 747 και 776 ευρώ. Δηλαδή, αυξημένη κατά 56 και 85 ευρώ αντίστοιχα, σε σχέση με τη δόση Απριλίου.

Κλειδώνουν υπερκέρδη οι τράπεζες

Για τις τράπεζες η κίνηση έχει πολλαπλά οφέλη. Πέραν του επικοινωνιακού (σ.σ.: συμπεριλαμβάνει και τη διατήρηση καλών σχέσεων με την κυβέρνηση), το «πάγωμα» των επιτοκίων ήταν απαραίτητο για να αποφευχθεί η δημιουργία νέας γενιάς «κόκκινων» δανείων και να αμβλυνθεί η κυβερνητική πίεση για αύξηση στα επιτόκια καταθέσεων.

Χάρη στην ως τώρα αύξηση των επιτοκίων και στη δυσανάλογη αύξηση στα επιτόκια καταθέσεων οι τράπεζες πέτυχαν να διευρύνουν αισθητά το καθαρό επιτοκιακό περιθώριο και επομένως θα εμφανίσουν κατά τη διάρκεια της φετινής χρήσης ισχυρά κέρδη.

Από τα μέχρι στιγμής στοιχεία δεν προκύπτει μαζική στροφή καταθετών σε προθεσμιακές καταθέσεις, παρά τις αυξήσεις στα επιτόκια καταθέσεων, που ανακοίνωσαν τον Φεβρουάριο. Ενδεικτικό είναι ότι σε μια από τις συστημικές τράπεζες το μερίδιο των προθεσμιακών, επί του συνόλου των καταθέσεων, από 18% τον Δεκέμβριο ανέβηκε μόλις στο 20% τέλος Μαρτίου.

Η κάθε μία από τις συστημικές τράπεζες έχει προϋπολογίσει για τη φετινή χρονιά κόστος κτήσης καταθέσεων μεταξύ 230 με 280 εκατ. ευρώ, με το μερίδιο των προθεσμιακών να ανέρχεται ως το 35% της «πίτας» των καταθέσεων. Όπως προαναφέρθηκε, το μερίδιο των προθεσμιακών κινείται σε αισθητά χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με το budget, με αποτέλεσμα να μην έχει ανέβει αισθητά το κόστος κτήσης καταθέσεων.

Αν δεν υπάρξει άρδην ανατροπή της παραπάνω κατάστασης, το καθαρό επιτοκιακό περιθώριο θα καταγράψει περαιτέρω διεύρυνση, σύμφωνα με αναλυτές, κατά τη διάρκεια της φετινής χρονιάς σε σχέση με το τελευταίο τρίμηνο του 2022. Η άνοδός του θα είναι μεγαλύτερη κατά τη διάρκεια του πρώτου τριμήνου, καθώς, όπως προαναφέρθηκε, δεν υπήρξε σοβαρή μετατόπιση καταθετών σε προθεσμιακές καταθέσεις, ενώ οι αυξήσεις επιτοκίων από ΕΚΤ «πέρασαν» σε όλα τα δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου.

«Κορυφώνει» το καθαρό επιτοκιακό περιθώριο

Το πάγωμα των επιτοκίων για τα στεγαστικά και η πίεση των επιχειρήσεων για μείωση του περιθωρίου δανεισμού, ως αντιστάθμισμα στην άνοδο του Euribor, ενδέχεται να οδηγήσει στην κορύφωση του καθαρού επιτοκιακού περιθωρίου κατά τη διάρκεια του τρέχοντος τριμήνου.

Τα μοντέλα που έχουν δουλέψει εσωτερικά οι τράπεζες δείχνουν ότι κάθε αύξηση πάνω από τα επίπεδα του 3,5% για το βασικό επιτόκιο ΕΚΤ καλό είναι να απορροφηθεί εξ ολοκλήρου από τις τράπεζες και να μην περάσει στις επιχειρήσεις.

Μπορεί η Ελλάδα να μη διαθέτει τυπικά επενδυτική βαθμίδα, αλλά στην πράξη πληροί όλα τα κριτήρια και η απόκτησή της έχει ανασταλεί λόγω πολιτικής αβεβαιότητας. Δεν υπάρχει, ως εκ τούτου, λόγος να διατηρούν οι τράπεζες το spread εταιρικών χορηγήσεων στα επίπεδα του 2% με 2,5%, όταν δίπλα μας (σ.σ.: τράπεζες ευρωπεριφέρειας) έχει προσαρμοστεί στα επίπεδα του 1,5%.

Το colpo grosso με τα επιτόκια καταθέσεων

Η αγορά θα μετρήσει πλέον το πόσο θα αποδώσει το δώρο των τραπεζών προς την κυβέρνηση (σ.σ.: «πάγωμα» των επιτοκίων στα στεγαστικά δάνεια) στην άμβλυνση της πίεσης για αύξηση των επιτοκίων καταθέσεων.

Η κυβέρνηση πίεσε ως τις αρχές Φεβρουαρίου αισθητά τις τράπεζες να αυξήσουν τα καταθετικά επιτόκια, χωρίς αισθητά αποτελέσματα, όπως προαναφέρθηκε. Αν στην κορύφωση της προεκλογικής περιόδου το θέμα δεν τεθεί εκ νέου, ο κίνδυνος άνωθεν πίεσης θα μειωθεί σημαντικά.

Ανοικτός βέβαια παραμένει ο κίνδυνος αγοράς, καθώς επιχειρήσεις και μεγάλα ιδιωτικά πορτοφόλια είτε μεταστρέφονται σε money market ή τράπεζες του εξωτερικού είτε αποπληρώνουν δάνεια με ρευστότητα που διατηρούσαν σε καταθέσεις. Αν η παραπάνω τάση αποκτήσει μαζικότερα χαρακτηριστικά, ενδέχεται να οδηγήσει κάποιες τράπεζες στην προσφορά δελεαστικότερων επιτοκίων καταθέσεων προκειμένου να αντλήσουν ρευστότητα.

Το πάγωμα των επιτοκίων στα στεγαστικά κυμαινόμενου επιτοκίου, με αντάλλαγμα, μεταξύ άλλων, την άμβλυνση της πολιτικής πίεσης για αύξηση των επιτοκίων καταθέσεων πλήττει περισσότερο την Εθνική, η οποία έχει την πιο διευρυμένη καταθετική βάση και το χαμηλότερο μερίδιο προθεσμιακών στην πίτα των καταθέσεων, και δευτερευόντως την Πειραιώς. Οι δύο προαναφερθείσες τράπεζες έχουν και το συγκριτικό πλεονέκτημα πλεονάζουσας ρευστότητας (σ.σ.: χωρίς να συνυπολογίζεται η εναπομείνασα ρευστότητα από TLTROs).

Πειραιώς και Alpha διαθέτουν τα μικρότερα ανοίγματα σε στεγαστικά δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου. Η Πειραιώς με 6,5 δισ. και η Alpha με 5,8 δισ. ευρώ. Eurobank με 7,6 δισ. ευρώ και ΕΤΕ με 7,2 δισ. ευρώ έχουν τη μεγαλύτερη έκθεση.

Αναδημοσίευση από την εφημερίδα Nextdeal - Τεύχος 516: