Ηλίας Προβόπουλος: Το τέλος του Χίτλερ

Ηλίας Προβόπουλος, 30/4/2025

Στις 30 Απριλίου 1945, ο Αδόλφος Χίτλερ αυτοκτόνησε στο Führerbunker του στο Βερολίνο. Η Εύα Μπράουν, την οποία ο Χίτλερ είχε παντρευτεί την προηγούμενη μέρα, αυτοκτόνησε στη συνέχεια με κυάνιο. Σύμφωνα με τις γραπτές και προφορικές οδηγίες του ίδιου του Χίτλερ, εκείνο το απόγευμα τα λείψανά του βγήκαν έξω από τις σκάλες μέσω της εξόδου κινδύνου του καταφυγίου, περιχύθηκαν με βενζίνη και πυρπολήθηκαν στον κήπο της Καγκελαρίας του Ράιχ.

Αν και τα αρχεία στα σοβιετικά αρχεία δείχνουν ότι τα καμένα λείψανα του Χίτλερ και της Μπράουν ανακτήθηκαν και θάφτηκαν σε διάφορες τοποθεσίες μέχρι το 1946, και τελικά εκτάφηκαν ξανά και αποτεφρώθηκαν το 1970, αυτό αποδείχθηκε εξαιρετικά απίθανο, καθώς οι μάρτυρες ανέφεραν ότι δεν είχαν απομείνει λείψανα μετά την αποτέφρωση μόνο στάχτη. Η πρόταση ότι τα πτώματα εκτάφηκαν και θάφτηκαν εκ νέου θεωρείται μέρος μιας σοβιετικής εκστρατείας παραπληροφόρησης που διέταξε ο Ιωσήφ Στάλιν για να σπείρει σύγχυση σχετικά με τον θάνατο του Χίτλερ.

Οι σύγχρονοι ιστορικοί απορρίπτουν εναλλακτικές αναφορές για το θάνατο του ηγέτη των Ναζί ως μέρος της σοβιετικής προπαγάνδα. Η είδηση του θανάτου του Χίτλερ ανακοινώθηκε στη Γερμανία την 1η Μαΐου 1945, την επόμενη μέρα που συνέβη. Για πολιτικούς λόγους, η Σοβιετική Ένωση παρουσίασε πολλές διαφορετικές εκδοχές για τη μοίρα του Χίτλερ. Οι Σοβιετικοί διατήρησαν τον ισχυρισμό τους στα χρόνια αμέσως μετά τον πόλεμο ότι ο Χίτλερ δεν ήταν νεκρός, ότι είχε δραπετεύσει και ότι προστατευόταν από τους Δυτικούς Συμμάχους.

Ο Χίτλερ και η Μπράουν έζησαν μαζί ως σύζυγοι στο καταφύγιο για λιγότερο από 40 ώρες. Στη 1 π.μ. στις 30 Απριλίου, ο στρατηγός Βίλχελμ Κάιτελ είχε αναφέρει ότι όλες οι δυνάμεις στις οποίες βασιζόταν ο Χίτλερ για να σώσει το Βερολίνο είχαν περικυκλωθεί ή αναγκαστεί να μπουν σε άμυνα. Γύρω στις 2:30 π.μ., ο Χίτλερ εμφανίστηκε στο διάδρομο όπου περίπου 20 άτομα, κυρίως γυναίκες, ήταν συγκεντρωμένα για να τον αποχαιρετήσουν. Περπάτησε στη γραμμή και έσφιξε τα χέρια με καθέναν από αυτούς πριν αποσυρθεί στο διαμέρισμα του. Αργά το πρωί, με τους Σοβιετικούς να απέχουν λιγότερο από 500 μέτρα από το καταφύγιο, ο Χίτλερ είχε μια συνάντηση με τον στρατηγό Χέλμουτ Βάιντλινγκ, διοικητή των αμυντικών δυνάμεων του Βερολίνου. Είπε στον Χίτλερ ότι η φρουρά πιθανότατα θα ξέμεινε από πυρομαχικά εκείνη τη νύχτα και ότι οι μάχες στο Βερολίνο θα τελείωναν αναπόφευκτα μέσα στις επόμενες 24 ώρες. Ο Βάιντλινγκ ζήτησε από τον Χίτλερ άδεια να δραπετεύσει. Ο Χίτλερ δεν απάντησε και ο Βάιντλινγκ επέστρεψε στην έδρα του στο Μπέντλερ Μπλοκ . Γύρω στη 1 μ.μ. έλαβε την άδεια του Χίτλερ να προσπαθήσει να δραπετεύσει εκείνο το βράδυ. Ο Χίτλερ, δύο γραμματείς και ο προσωπικός του μάγειρας γευμάτισαν, μετά ο Χίτλερ και η Μπράουν αποχαιρέτησαν μέλη του προσωπικού του Führerbunker και αξιωματούχους, όπως ο Μπόρμαν, ο Γκέμπελς και η οικογένειά του, γραμματείς και αρκετοί στρατιωτικοί. Γύρω στις 14:30 μ.μ. ο Χίτλερ και η Εύα Μπράουν-Χίτλερ μπήκαν στο προσωπικό γραφείο του Χίτλερ.

Οι Γερμανοί ήταν οι πρώτοι που αποκάλυψαν τον θάνατο του Χίτλερ. Την 1η Μαΐου, ο ραδιοφωνικός σταθμός Reichssender Hamburg διέκοψε την κανονική του εκπομπή για να ανακοινώσει ότι ο Χίτλερ πέθανε εκείνο το απόγευμα και παρουσίασε τον διάδοχό του, τον Πρόεδρο Κάρλ Ντόνιτζ. Ο Ντόνιτζ προέτρεψε τον γερμανικό λαό να θρηνήσει τον Φύρερ του, ο οποίος, όπως είπε, είχε πεθάνει ως ήρωας υπερασπιζόμενος την πρωτεύουσα του Ράιχ. Ελπίζοντας να σώσει τον στρατό και το έθνος διαπραγματεύοντας μια μερική παράδοση στους Βρετανούς και τους Αμερικανούς, ο Ντόνιτζ ενέκρινε μια πολεμική απόσυρση προς τα δυτικά. Η τακτική του ήταν κάπως επιτυχημένη: επέτρεψε σε περίπου 1,8 εκατομμύρια Γερμανούς στρατιώτες να αποφύγουν τη σύλληψη από τους Σοβιετικούς, αλλά είχε υψηλό κόστος σε ανθρώπινες ζωές, καθώς τα στρατεύματα συνέχισαν να πολεμούν μέχρι τις 8 Μαΐου.

Ο στρατηγός Χανς Κρεμπς συνάντησε τον Σοβιετικό στρατηγό Βασίλι Τσούικοφ λίγο πριν τις 4 το πρωί της 1ης Μαΐου, μεταδίδοντας την είδηση του θανάτου του Χίτλερ, ενώ προσπαθούσε να διαπραγματευτεί μια κατάπαυση του πυρός και να ανοίξει «ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις». Ο Στάλιν ενημερώθηκε για την αυτοκτονία του Χίτλερ γύρω στις 4:05 π.μ. ώρα Βερολίνου, δεκατρείς ώρες μετά το θάνατο του ηγέτη των Ναζί. Ο Στάλιν απαίτησε την άνευ όρων παράδοση, την οποία ο Κρεμπς δεν είχε εξουσιοδότηση να δώσει. Ο Στάλιν ήθελε επιβεβαίωση του θανάτου του Χίτλερ και διέταξε τη μονάδα SMERSH του Κόκκινου Στρατού να βρει το πτώμα. Τις πρώτες πρωινές ώρες της 2ας Μαΐου, οι Σοβιετικοί κατέλαβαν την Καγκελαρία του Ράιχ. Μέσα στο Führerbunker, ο στρατηγός Κρεμπς και ο στρατηγός Βίλχεμ Μπούργκντορφ αυτοκτόνησαν με αυτοπυροβολισμό στο κεφάλι.

Στις 4 Μαΐου, τα λείψανα του Χίτλερ, της Μπράουν και δύο σκυλιών (που πιστεύεται ότι ήταν η Μπλόντι και η κόρη της, Γουλφ) ανακαλύφθηκαν σε έναν κρατήρα από τον διοικητή του SMERSH, Ιβάν Κλιμένκο. Τα λείψανα εκτάφηκαν την επόμενη μέρα και παραδόθηκαν κρυφά στο τμήμα αντικατασκοπείας SMERSH του 3ου στρατού επίθεσης στο Μπαχ. Ο Στάλιν φοβόταν ότι ο Χίτλερ δεν ήταν πραγματικά νεκρός και περιόρισε την απελευθέρωση πληροφοριών στο κοινό. Στις 11 Μαΐου, το μέρος μιας κάτω γνάθου με οδοντιατρική εργασία αναγνωρίστηκε ότι άνηκε στον Χίτλερ. Η βοηθός οδοντιάτρου Κάτε Χέισερμαν και ο οδοντοτεχνίτης Φριτζ Έιτσμαν επιβεβαίωσαν τα οδοντικά υπολείμματα του Χίτλερ και της Μπράουν. Λεπτομέρειες της σοβιετικής αυτοψίας κυκλοφόρησαν το 1968 και χρησιμοποιήθηκαν από δύο οδοντολόγους του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες για να επιβεβαιώσουν τα λείψανα του Χίτλερ το 1972.

Στις αρχές Ιουνίου 1945, τα πτώματα του Χίτλερ, της Μπράουν, του Τζόζεφ και της Μάγκντα Γκέμπελς , των έξι παιδιών του Γκέμπελς , του Κρεμπς, της Μπλόντι και ενός άλλου σκύλου μεταφέρθηκαν από το Μπουτ στο Φίνοου, όπου ο φρουρός των SS που έθαψε τον Χίτλερ αναγνώρισε τα λείψανά τους. Τα πτώματα θάφτηκαν σε ένα δάσος στο Βρανδεμβούργο στις 3 Ιουνίου και τελικά εκτάφηκαν και μεταφέρθηκαν στις νέες εγκαταστάσεις της μονάδας SMERSH στο Μαγδεμβούργο, όπου θάφτηκαν σε πέντε ξύλινα κιβώτια στις 21 Φεβρουαρίου 1946. Μέχρι το 1970, η εγκατάσταση ήταν υπό τον έλεγχο της KGB και είχε προγραμματιστεί να επιστραφεί στην Ανατολική Γερμανία. Ανησυχώντας ότι ο τόπος ταφής του Χίτλερ θα γινόταν νεοναζιστικό ιερό , ο διευθυντής της KGB, Γιούρι Αντρόποφ, ενέκρινε μια επιχείρηση για την καταστροφή των λειψάνων, τα οποία θάφτηκαν εκεί το 1946. Μια ομάδα της KGB έλαβε επιστολές λεπτομέρειες για τον τόπο ταφής και, στις 4 Απριλίου του 1970, έγινε κρυφά η εκταφή των υπολειμμάτων 10 ή 11 σορών «σε προχωρημένη κατάσταση αποσύνθεσης». Τα υπολείμματα κάηκαν ολοσχερώς και συνθλίφτηκαν και η στάχτη πετάχτηκε στον ποταμό Μπιέντεριτζ, έναν παραπόταμο του κοντινού Έλβα.

Για πολιτικούς λόγους, η Σοβιετική Ένωση παρουσίασε διάφορες εκδοχές για την τύχη του Χίτλερ. Όταν ρωτήθηκε τον Ιούλιο του 1945 πώς πέθανε ο Χίτλερ, ο Στάλιν δηλώσε ότι ζούσε «στην Ισπανία ή την Αργεντινή». Τον Νοέμβριο του 1945, ο Ντικ Γουάιτ, επικεφαλής της αντικατασκοπείας στον βρετανικό τομέα του Βερολίνου, ζήτησε από τον πράκτορα Χιου Τρέβορ-Ρόπερ να ερευνήσει το θέμα για να αντικρούσει τους σοβιετικούς ισχυρισμούς. Η έκθεσή του δημοσιεύτηκε το 1947 με τίτλο "Οι Τελευταίες Μέρες του Χίτλερ". Στα χρόνια αμέσως μετά τον πόλεμο, οι Σοβιετικοί υποστήριξαν ότι ο Χίτλερ δεν ήταν νεκρός αλλά είχε δραπετεύσει και ότι προστατευόταν από πρώην δυτικούς συμμάχους.

Θεωρίες συνωμοσίας

Οι θεωρίες συνωμοσίας για το θάνατο του Αδόλφου Χίτλερ αμφισβητούν την αυτοκτονία στο Führerbunker στις 30 Απριλίου 1945. Οι περισσότεροι από αυτούς υποστηρίζουν ότι ο Χίτλερ και η σύζυγός του, Εύα Μπράουν, επέζησαν και διέφυγαν από το Βερολίνο , τη Γερμανία και την Ευρώπη. Αν και αυτές οι υποθέσεις έχουν λάβει κάποια έκθεση στη λαϊκή κουλτούρα, αυτές οι απόψεις θεωρούνται από ιστορικούς και επιστημονικούς ειδικούς ως αναπόδεικτες περιθωριακές θεωρίες.

Ο μύθος ότι ο Χίτλερ και η Εύα Μπράουν δεν αυτοκτόνησαν και δραπέτευσαν δημοσιοποιήθηκε από τον στρατάρχη Γκεόργκι Ζούκοφ σε συνέντευξη Τύπου στις 9 Ιουνίου 1945 με εντολή του Στάλιν. Όταν ρωτήθηκε στη Διάσκεψη του Πότσνταμ τον Ιούλιο του 1945 πώς πέθανε ο Χίτλερ, ο Στάλιν δήλωσε ότι ο ηγέτης των Ναζί ζούσε «στην Ισπανία ή την Αργεντινή». Τον Ιούλιο του 1945, οι βρετανικές εφημερίδες επανέλαβαν τα σχόλια ενός Σοβιετικού αξιωματικού ότι ένα απανθρακωμένο σώμα που ανακάλυψαν οι Σοβιετικοί ήταν «έναν πολύ φτωχό σωσία». Οι αμερικανικές εφημερίδες επανέλαβαν επίσης αμφίβολα αποσπάσματα, όπως αυτό του διοικητή της ρωσικής φρουράς στο Βερολίνο, σύμφωνα με τον οποίο ο Χίτλερ κρυβόταν «κάπου στην Ευρώπη». Αυτή η παραπληροφόρηση, που διαδόθηκε από την κυβέρνηση του Στάλιν, τροφοδότησε πολυάριθμες θεωρίες συνωμοσίας, παρά το επίσημο συμπέρασμα των δυτικών δυνάμεων και τη συναίνεση των ιστορικών ότι ο Χίτλερ, στην πραγματικότητα, αυτοκτόνησε στις 30 Απριλίου 1945, [38][96][97] και μάλιστα προκάλεσε μια μικρή αναζωπύρωση του ναζισμού κατά τη διάρκεια της συμμαχικής κατοχής της Γερμανίας.