Δυνατότητα πτώχευσης, χωρίς να χαθεί η προστασία πρώτης κατοικίας, που έχει κερδηθεί με απόφαση δικαστηρίου, παρέχει το νέο πτωχευτικό πλαίσιο, μετά από τροποποίηση στην οποία προχώρησε το υπουργείο Οικονομικών.

Σε αντίθεση με το προσχέδιο, που είχε τεθεί σε διαβούλευση, στο νομοσχέδιο για τον Κώδικα Διευθέτησης Οφειλών και Παροχής Δεύτερης Ευκαιρίας απαλείφθηκε η αναφορά ότι στην πτωχευτική περιουσία περιλαμβάνεται κάθε ακίνητο ιδιοκτησίας του οφειλέτη, το οποίο έτυχε προστασίας, με απόφαση δικαστηρίου.

Η απάλειψη της αναφοράς συνεπάγεται ότι οι τράπεζες και οι λοιποί πιστωτές δεν μπορούν να κινήσουν, σε περίπτωση πτώχευσης, διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης για ακίνητο με τα παραπάνω χαρακτηριστικά. Προϋπόθεση, βέβαια, αποτελεί ο οφειλέτης να τηρεί τη ρύθμιση, που έχει προσδιορίσει η δικαστική απόφαση, βάσει του νόμου Κατσέλη (ν.3860/2010).

Η τροποποίηση κρίθηκε αναγκαία, σύμφωνα με νομικούς, καθώς με την αναφορά του προσχεδίου αναιρούνταν δικαστικές αποφάσεις, δημιουργώντας έδαφος για προσφυγές εναντίον της συνταγματικότητας του νόμου. Μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου δημιουργούνται δύο κατηγορίες:

Α) Όσοι πρόλαβαν και έλαβαν με δικαστική απόφαση προστασία για την πρώτη κατοικία, η οποία τους ακολουθεί ακόμη και αν πτωχεύσουν.

Β) Αυτοί των οποίων οι αιτήσεις δεν έχουν εκδικαστεί. Για τη συγκεκριμένη κατηγορία, η κυβέρνηση προωθεί τη δημιουργία ηλεκτρονικής πλατφόρμας, στην οποία θα «φορτωθούν» όλες οι εκκρεμούσες αιτήσεις του νόμου Κατσέλη, αφού επικαιροποιηθούν τα στοιχεία τους. Επομένως, θα περάσουν από έλεγχο επιλεξιμότητας. Για το σκοπό αυτό η πλατφόρμα θα είναι διασυνδεδεμένη με τις βάσεις δεδομένων του συστήματος Taxis.

Όσες αιτήσεις παραμείνουν, θα εκδικαστούν, κατά προτεραιότητα, σύμφωνα με τις κυβερνητικές προθέσεις, εντός του 2021, ώστε, σε συνδυασμό με την εισαγωγή του νέου πτωχευτικού πλαισίου, να κλείσουν οι εκκρεμότητες που δημιούργησε ο νόμος Κατσέλη. Σημειώνεται ότι η εκκαθάριση των αιτήσεων του νόμου Κατσέλη αποτελεί προαπαιτούμενο από τους Θεσμούς.

Ταυτόχρονα, με τις νομοτεχνικές βελτιώσεις που κατέθεσε το υπουργείο Οικονομικών, διευκρινίζεται ρητά ότι εξαιρείται από την πτωχευτική περιουσία ποσό 12πλάσιο του ακατάσχετου λογαριασμού. Δηλαδή οι εύλογες δαπάνες διαβίωσης,  = μέσω της παραπάνω προσθήκης, ανεβαίνουν στις 15.000 ευρώ ετησίως για μονοπρόσωπα νοικοκυριά.

Επίσης, διευρύνθηκε έτι περαιτέρω η περίμετρος όσων μπορούν, πτωχεύοντας, να λάβουν απαλλαγή από τα χρέη τους, καθώς δεν μπήκε εξαίρεση για όσους έχουν καταδικαστεί ή εκκρεμεί καταδίκη για δόλιες συμπεριφορές όπως έκδοση πλαστών, εικονικών, τιμολογίων, τριγωνικές συναλλαγές και άλλα. Με τις νομοτεχνικές βελτιώσεις απαλείφεται οιαδήποτε αναφορά στη δόλια χρεοκοπία καθώς δεν υφίσταται πλέον σχετικό αδίκημα.

Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά του νόμου

1ον. Εισάγεται, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, προληπτικός μηχανισμός για την έγκαιρη προειδοποίηση του πολίτη στο πλαίσιο πρόληψης, έτσι ώστε αυτός να μην οδηγηθεί σε διαδικασίες αφερεγγυότητας.

2ον. Ενσωματώνονται όλα τα επιμέρους εργαλεία ρύθμισης οφειλών που υπάρχουν σήμερα, σε ένα ενιαίο πλαίσιο και μια ενιαία διαδικασία.

3ον. Οι οφειλέτες που αποδεδειγμένα βρίσκονται σε οικονομική δυσκολία ή αδυναμία, έχουν τη δυνατότητα να κάνουν ένα νέο ξεκίνημα, με δύο τρόπους:

Είτε θα ρυθμίζουν όλες τις οφειλές τους, είτε θα αποκτούν μία «2η ευκαιρία» μέσω της απαλλαγής από τα χρέη τους, εντός συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος, ύστερα από τη ρευστοποίηση όλων των περιουσιακών τους στοιχείων.

Η «2η ευκαιρία» διασφαλίζει ότι τα χρέη της μιας γενιάς δεν θα μεταφέρονται στην επόμενη, διαιωνίζοντας το πρόβλημα της υπερχρέωσης.

4ον. Εισάγεται ένα ολοκληρωμένο και αυτοματοποιημένο πλαίσιο αντιμετώπισης της αφερεγγυότητας, μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών, τόσο για τα φυσικά όσο και για τα νομικά πρόσωπα.

Διεξάγεται μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας και παρέχει τη δυνατότητα για την αναδιάρθρωση των οφειλών, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας «κουρέματος» της οφειλής.

Η παροχή ρύθμισης αποφασίζεται από την πλειοψηφία των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, και στην περίπτωση που ακολουθηθεί η πρόταση ρύθμισης που προέκυψε από υπολογιστικό εργαλείο, είναι υποχρεωτική η εφαρμογή της από το Δημόσιο και τους ασφαλιστικούς φορείς.

Η διαδικασία διαρκεί για μέγιστο χρονικό διάστημα 2 μηνών, εντός των οποίων προβλέπεται αναστολή της αναγκαστικής ρευστοποίησης των εξασφαλιστικών στοιχείων του οφειλέτη.

Προσφέρεται μάλιστα η δυνατότητα αποπληρωμής των οφειλών σε έως 240 δόσεις προς τράπεζες και λοιπούς χρηματοδοτικούς φορείς, Δημόσιο και φορείς κοινωνικής ασφάλισης.

5ον. Θεσπίζονται μόνιμες πρόνοιες κοινωνικής πολιτικής για δανειολήπτες που ανήκουν σε ευάλωτες κοινωνικά ομάδες, όπως επιδότηση δανείων πρώτης κατοικίας ώστε να αποφεύγονται πλειστηριασμοί, καθώς και σύσταση ενός Φορέα Απόκτησης Ακινήτων, ώστε να αποφεύγονται εξώσεις.

Ειδικότερα, κατά το στάδιο του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών, παρέχεται κρατική επιδότηση των δανείων 1ης κατοικίας για 5 έτη.

Δηλαδή κάτι αντίστοιχο με το πρόγραμμα «Γέφυρα», αλλά που αφορά μόνο ευάλωτα νοικοκυριά που εξυπηρετούν ή ρυθμίζουν τις οφειλές τους.

Επίσης, στο στάδιο των μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης, παρέχεται ουσιαστική στήριξη, μέσω της δημιουργίας ενός ιδιωτικού φορέα για την απόκτηση των ακινήτων, που θα επιλεγεί από το κράτος, μέσω διαγωνιστικής διαδικασίας.

Ο εν λόγω φορέας θα αποκτά το ακίνητο που συνιστά την πρώτη κατοικία ευάλωτων οικονομικά ομάδων.

Στόχος είναι να διασφαλιστεί η παραμονή τους σε αυτό, κατόπιν της καταβολής μισθώματος, το οποίο θα επιδοτείται από το κράτος.

Επίσης, προσφέρει τη δυνατότητα επαναγοράς του ακινήτου από τον οφειλέτη, εντός 12 ετών, εφόσον ο ίδιος το επιθυμεί.

Είναι σημαντικό στο σημείο αυτό να τονιστεί ότι αυτή η κρατική στήριξη αποτελεί πλέον ένα μόνιμο πρόγραμμα κοινωνικής πρόνοιας, με ουσιαστική και έμπρακτη προστασία της πρώτης κατοικίας, και όχι ένα έκτακτο πρόγραμμα, όπως γινόταν εδώ και 10 χρόνια στη χώρα μας.

Χωρίς προθεσμίες λήξης και χωρίς έκτακτα βοηθήματα που μεταχρονολογούν το πρόβλημα, και τελικά δεν το επιλύουν.

6ον. Στο πλαίσιο αντιμετώπισης οφειλών και με σκοπό να αποφύγουν την πτώχευση, οι επιχειρήσεις δύνανται να προσφύγουν στη διαδικασία της εξυγίανσης, της οποίας το πλαίσιο εκσυγχρονίζεται, κατ’ εφαρμογή της Οδηγίας 1023/2019.

7ον. Σε περίπτωση που δεν είναι δυνατή η επίτευξη προληπτικής αναδιάρθρωσης οφειλών, τότε προβλέπεται η δυνατότητα πτώχευσης, τόσο των φυσικών όσο και των νομικών προσώπων, με ταυτόχρονη απαλλαγή από τα υπόλοιπα των οφειλών τους, σε 1-3 έτη.

8ον. Η πτώχευση συνοδεύεται απαρέγκλιτα από την απαλλαγή οφειλών, η οποία υλοποιείται γρήγορα:

• Μέσα σε 1 έτος, εάν οι οφειλέτες απωλέσουν την περιουσία τους, εκτός αν προβληθούν ενστάσεις για δόλια πτώχευση ή απόκρυψη στοιχείων από τους πιστωτές.
• Ή μέσα σε 3 έτη, εάν δεν έχουν περιουσία, οπότε και θα πρέπει να καταβάλουν το υπόλοιπο του εισοδήματός τους που περισσεύει μετά την κάλυψη των εύλογων δαπανών διαβίωσης.

9ον. Δεν θα δίδεται απαλλαγή από τα χρέη σε στρατηγικούς κακοπληρωτές, ενώ θα διενεργούνται ειδικοί έλεγχοι και διασταυρώσεις, τόσο για την περίοδο πριν από την πτώχευση όσο και στη συνέχεια, εφόσον επιτευχθεί ρύθμιση, και καθ’ όλη τη διάρκεια της ρύθμισης.

10ον. Απαλλάσσονται τα μέλη διοίκησης των νομικών προσώπων που πτωχεύουν.

11ον. Παρέχονται σαφείς και συγκεκριμένες δικλίδες για την αποτροπή του ηθικού κινδύνου καταστρατήγησης και καταχρήσεων.