Την 13 Νοεμβρίου πραγματοποιείται ο 34ος Αυθεντικός Μαραθώνιος της Αθήνας ο οποίος τελείται υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας, κ. Προκόπη Παυλόπουλου.

Ο Μαραθώνιος είναι αφιερωμένος στο Βαλκανιονίκη και αγωνιστή υπέρ της ειρήνης Γρηγόρη Λαμπράκη και συμπίπτει με τη συμπλήρωση 120 χρόνων από την πρώτη σύγχρονη διοργάνωση Μαραθωνίου στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 1896, αλλά και την συμπλήρωση 70 χρόνων από το 1946, τη χρονιά που ο κορυφαίος Έλληνας δρομέας Στέλιος Κυριακίδης νίκησε στον Μαραθώνιο της Βοστώνης.

Οι 50.000 αθλητές από 105 χώρες θα τρέξουν στην αυθεντική διαδρομή με αφετηρία τον Μαραθώνα.

Στην είσοδο του Τύμβου είναι και το άγαλμα του Μιλτιάδη δωρεά της οικογενείας Ευάγγελου Γ. Σπύρου. Προτείνουμε να επισκεφθείτε το χώρο και να φωτογραφείτε με το άγαλμα του Μιλτιάδη να μας τις στείλετε στο [email protected] και εμείς θα τις δημοσιεύσουμε!

Για την ιστορία παραθέτουμε αποσπάσματα από την περιγραφή της μάχης του Μαραθώνα από τον αρχαίο Έλληνα ιστορικό Ηρόδοτο.

ΗΡΟΔΟΤΟΣ ΚΑΙ ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ

Ο ΗΡΟΔΟΤΟΣ ΠΕΡΙΕΓΡΑΨΕ ΤΗΝ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΜΑΡΑΘΩΝΑ ΚΑΙ ΣΤΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΙΛΤΙΑΔΗ ΣΤΟ 7o ΒΙΒΛΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ, ΜΕ ΤΙΤΛΟ «ΕΡΑΤΩ», ΠΑΡΑΘΕΤΟΥΜΕ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ:

[103] Ήγον δε σφεας στρατηγοί δέκα, των ο δέκατος ην Μιλτιάδης, του τον πατέρα Κίμωνα τον Στησαγόρεω κατέλαβε φυγείς εξ Αθηνέων Πεισίστρατον τον Ιπποκράτεος. Και αυτώ φεύγοντι Ολυμπιάδα ανελέσθαι τεθρίππω συνέβη, και ταύτην μεν την νίκην ανελόμενόν μιν τωυτό εξενείκασθαι τω ομομητρίω αδελφεώ Μιλτιάδη. Μετά δε τη υστέρη Ολυμπιάδι τήσι αυτήσι ίπποισι νικών παραδιδοί Πεισιστράτω ανακηρυχθήναι, και την νίκην παρείς τούτω κατήλθε επί τα εωυτού υπόσπονδος. Και μιν ανελόμενον τήσι αυτήσι ίπποισι άλλην Ολυμπιάδα κατέλαβε αποθανείν υπό των Πεισίστρατου παίδων, ουκέτι περιεόντος αυτού Πεισίστρατου κτείνουσι δε ουτοί μιν κατά το πρυτανήιον νυκτός υπείσαντες άνδρας. Τέθαπται δε Κίμων προ τους άστεος, πέρην της διά Κοίλης καλεομένης οδού καταντίον δ’ αυτού αι ίπποι τετάφαται αύται αι τρεις Ολυμπιάδας ανελόμεναι. Εποίησαν δε και άλλαι ίπποι ήδη τωυτό τούτο Ευαγόρεω Λάκωνος, πλέω δε τουτέων ουδαμαί. Ο μεν δή πρεσβύτερος των παίδων τω Κίμωνι Στησαγόρης ην τηνικαύτα παρά τω πάτρω Μιλτιάδη τρεφόμενος εν τη Χερσονήσω, ο δε νεόωτερος παρ’ αυτώ Κίμωνι εν Αθήνησι, ούνομα έχων από του οικιστέω της Χερσονήσου Μιλτιάδεω Μιλτιάδης.

[104] Ούτος δη ων τότε ο Μιλτιάδης ήκων εκ της Χερσονήσου και εκπεφευγώς διπλόον θάνατον εστρατήγεε Αθηναίων άμα μεν γαρ οι Φοίνικες αυτόν οι επιδιώξαντες μέχρι Ίμβρου περί πολλού εποιεύντο λαβείν τε και αναγαγείν παρά βασιλέα, άμα δε εκφυγότνα τε τούτους και απικόμενον ες την εωυτού δοκέοντά τε είναι εν σωτηρίη ήδη, το ενθευτέν μιν οι εχθροί υποδεξάμενοι και υπό δικαστήριον αυτόν αγαγόντες εδίωξαν τυραννίδος της εν Χερσονήσω. Αποφυγών δε και τούτους στρατηγός ούτω Αθηναίων απεδέχθη, αιρεθείς υπό του δήμου.

[105] Και πρώτα μεν εόντες έτι εν τω άστεϊ οι στρατηγοί αποπέμπουσι ες Σπάρτην κήρυκα Φιλιππίδην, Αθηναίον μεν άνδρα, άλλως δε ημεροδρόμην τε και τούτο μελετώντα. Τω δή, ως αυτός τε έλεγε Φιλιππίδης και Αθηναίοισι απήγγελε, περί το Παρθένιον όρος το υπέρ Τεγέης ο Πάν περιπίπτει βώσαντα δε το ούνομα του Φιλιππίδεω τον Πάνα Αθηναίοισι κελεύσαι απαγγείλαι δι’ ό τι εωυτού ουδεμίαν επιμελείην ποιεύνται, εόντος ευνόου Αθηναίοισι και πολλαχή γενομένου σφι ήδη χρησίμου, τα δ’ έτι και εσομένου. Και ταύτα μεν Αθηναίοι, καταστάντων σφι εύ ήδη των πρηγμάτων, πιστεύσαντες είναι αληθέα ιδρύσαντο υπό τη Ακροπόλι Πανός ιρόν, και αυτόν από ταύτης της αγγελίης θυσίησί τε επετείοισι και λαμπάδι ιλάσκονται.

[106] Τότε δε πεμφθείς υπό των στρατηγών ο Φιλιππίδης ούτος, ότε περ οι έφη και τον Πάνα φανήναι, δευτεραίος, εκ του Αθηναίων άστεος ην εν Σπάρτη, απικόμενος δε επί τους άρχοντας έλεγε «Ώ Λακεδαιμόνιοι, Αθηναίοι υμέων δέονται σφίσι βοηθήσαι και μη περιιδείν πόλιν αρχαιοτάτην εν τοίσι Έλλησι δουλοσύνη περιπεσούσαν προς ανδρών βαρβάρων και γαρ νυν Ερέτριά τε ηνδραπόδισται και πόλι λογίμω η Ελλάς γέγονε ασθενεστέρη.» Ο μεν δη σφι τα εντεταλμένα απήγγελλε, τοίσι δε έαδε μεν βοηθέειν Αθηναίοισι, αδύνατα δε σφι ην το παραυτίκα ποιέειν ταύτα ου βουλομένοισι λύειν τον νόμον ην γαρ ισταμένου του μηνός εινάτη, εινάτη δε ουκ εξελεύσεσθαι έφασαν μη ου πλήρεος εόντος του κύκλου.

[107] Ούτοι μεν νυν την πανσέληνον έμενον, τοίσι δε βαρβάροισι κατηγέετο Ιππίης ο Πεισιστράτου ες τον Μαραθώνα, της παροιχομένης νυκτός όψιν ιδών εν τω ύπνω τοήνδε εδόκεε ο Ιππίης τη μητρί τη εωυτού συνευνηθήναι. Συνεβάλετο ων εκ του ονείρου κατελθών ες τας Αθήνας και ανασωσάμενος την αρχήν τελευτήσειν εν τη εωυτού γηραιός. Εκ μεν δη της όψιος συνεβάλετο ταύτα, τότε δε κατηγεόμενος τούτο μεν τα ανδράποδα τα εξ Ερετρίης απέβησε ες την νήσον την Στυρέων, καλεομένην δε Αιγιλίην, τούτο δε κατάγομένας ες τον Μαραθώνα τας νέας όρμιζε ούτος, εκβάντας τε ες γην τους βαρβάρους διέτασσε. Και οι ταύτα διέποντι επήλθε πταρείν τε και βήξαι μεζόνως ή ως εώθεε οία δε οι πρεσβυτέρω εόντι των οδόντων οι πλέονες εσείοντο τούτων ων ένα των οδόντων οι πλέονες εσείοντο τούτων ων ένα των οδόντων εκβάλλει υπό βίης βήξας. Εκπεσόντος δε ες την ψάμμον αυτού εποιέετο σπουδήν πολλήν εξευρείν ως δε ουκ εφαίνετό οι ο οδών αναστενάξας είπε προς τους παραστάτας «Η γη ήδε ουκ ημετέρη εστί ουδέ μιν δυνησόμεθα υποχειρίην ποιήσασθαι οκόσον δε τι μοι μέρος μετήν, ο οδών μετέχει.»

[108] Ιππίης μεν δή ταύτη την όψιν συνεβάλετο εξεληλυθέναι. Αθηναίοισι δε τεταγμένοισι εν τε μένει Ηρακλέος επήλθον βοηθέοντες Πλαταιέες πανδημεί και γαρ και εδεδώκεσαν σφέας αυτούς τοίσι Αθηναίοισι οι Πλαταιέες, και πόνους υπέρ αυτών οι Αθηναίοι συχνούς ήδη αναραιρέατο. Έδοσαν δε ώδε. Πιεζόμενοι υπό Θηβαίων οι Πλαταιέες εδίδοσαν πρώτα παρατυχούσι Κλεομένεΐ τε τω Αναξανδρίδεω και Λακεδαιμονίοισι σφέας αυτούς. Οι δε ου δεκόμενοι έλεγόν σφι τάδε «Ημείς μεν εκαστέρω τε οικέομεν και υμίν τοιήδε τις γίνοιτ’ αν επικουρίη ψυχρή φθαίητε γαρ αν πολλάκις εξανδραποδισθέντες ή τινα πυθέσθαι ημέων. Συμβουλεύομεν δε υμίν δούναι υμέας αυτούς Αθηναίοισι, πλησιοχώροισί τε ανδράσι και τιμωρέειν εούσι οι κακοίσι.» Ταύτα συνεβούλεουν οι Λακεδαιμόνιοι ου κατά ευνοίην ούτω των Πλαταιέων ως βουλόμενοι τους Αθηναίους έχειν πόνους συνεστεώτας Βοιωτοίσι. Λακεδαιμόνιοι μεν νυν Πλαταιεύσι ταύτα συνεβούλευσαν, οι δε ουκ ηπίστησαν, αλλ’ Αθηναίων ιρά ποιεύντων τοίσι Δυώδεκα Θεοίσι ικέται ιζόμενοι επί τον βωμόν εδίδοσαν σφέας αυτούς. Θηβαίοι δε πυθόμενοι ταύτα εστράτευον επί τούς Πλαταιέας Αθηναίοι δε σφι εβοήθεον. Μελλόντων δε συνάπτειν μάχην Κορίνθιοι ου περιείδον, παρατυχόντες δε και καταλλάξαντες επιτρεψάντων αμφοτέρων ούρισαν την χώρην επί τοίσδε, εάν Θηβαίους Βοιωτών τους μη βουλομένους ες Βοιωτούς τελέειν. Κορίνθιοι μεν δη τούτα γνόντες απαλλάσσοντο, Αθηναίοισι δε απιούσι επεθήκαντο Βοιωτοί, επιθέμενοι δε εσσώθησαν τη μάχη. Υπερβάντες δε οι Αθηναίοι τους οι Κορίνθιοι έθηκαν Πλαταιεύσι είναι ούρους, τούτους υπερβάντες τον Ασωπόν αυτόν εποιήσαντο ούρον Θηβαίοισι πρός Πλαταιέας είναι και Υσιάς. Έδοσαν μεν δη οι Πλαταιέες σφέας αυτούς Αθηναίοισι τρόπω τω ειρημένω, ήκον δε τότε ες Μαραθώνα βοηθέοντες.

[109] Τοίσι δε Αθηναίων στρατηγοίσι εγίνοντο δίχα αι γνώμαι, των μεν ουκ εώντων συμβαλείν ολίγους γαρ είναι στρατιή τη Μήδων συμβαλείν, των δε και Μιλτιάδεω κελευόντων. Ως δε δίχα τε εγίνοντο και ενίκα η χείρων των γνωμέων, ενθαύτα, ην γαρ ενδέκατος ψηφιδοφόρος ο τω κυάμω λαχών Αθηναίων πολεμαρχέειν το παλαιόν γαρ Αθηναίοι ομόψηφον τόν πολέμαρχον εποιεύντο τοίσι στρατηγοίσι, ην δε τότε πολέμαρχος Καλλίμαχος Αφιδναίος, πρός τούτον ελθών Μιλτιάδης έλεγε τάδε «Εν σοι νυν, Καλλίμαχέ, εστι ή καταδουλώσαι Αθήνας ή ελευθέρας ποιήσαντα μνημόσυνον λιπέσθαι ες τον άπαντα ανθρώπων βίον οίον ουδέ Αρμόδιός τε και Αριστογείτων λείπουσι. Νυν γαρ δη, εξ ου εγένοντο Αθηναίοι, ες κίνδυνον ήκουσι μέγιστον, και ην μεν γε υποκύψωσι τοίσι Μήδοισι, δέδοκται τα πείσονται παραδεδομένοι Ιππίη ην δε περιγένηται αύτη η πόλις, οίη τε εστι πρώτη των Ελληνίδων πολίων γενέσθαι. Κως ων δη ταύτα οία τε εστι γενέσθαι, και κως ες σε τοι τούτων ανήκει των πρηγμάτων το κύρος έχειν, νύν έρχομαι φράσων. Ημέων των στρατηγών εόντων δέκα δίχα γίνονται αι γνώμαι, των μεν κελευόντων συμβαλείν, των δε ου συμβαλείν. Ήν μεν νυν μη συμβάλωμεν, έλπομαί τινα στάσιν μεγάλην διασείσειν εμπεσούσαν τα Αθηναίων φρονήματα ώστε μηδίσαι ην δε συμβάλωμεν πρίν τι και σαθρόν Αθηναίων μετεξετέροισι εγγενέσθαι, θεών τα ίσα νεμόντων οίοί τε ειμεν περιγενέσθαι τη συμβολή. Ταύτα ων πάντα ες σε νυν τείνει και ες σέο ήρτηται ην γαρ συ γνώμη τη εμή προσθή, έστι τοι πατρίς τε ελευθέρη και πόλις πρώτη των εν τη Ελλάδι ην δε <την> των αποσπευδόντων την συμβολήν έλη, υπάρξει τοι των εγώ κατέλεξα αγαθών τά εναντία.»

[110] Ταύτα λέγων ο Μιλτιάδης προσκτάται τον Καλλίμαχον προσγενομένης δε του πολεμάρχου της γνώμης εκεκύρωτο συμβάλλειν. Μετά δε οι στρατηγοί των η γνώμη έφερε συμβάλλειν, ως εκάστου αυτών εγίνετο πρυτανηίη της ημέρης, Μιλτιάδη παρεδίδοσαν ο δε δεκόμενος ούτι κω συμβολήν εποιέετο πριν γε δη αυτού πρυτανηίη εγένετο.

[111] Ως δε ες εκείνον περιήλθε, ενθαύτα δη ετάσσοντο ώδε οι Αθηναίοι ως συμβαλέοντες του μεν δεξιού κέρεος ηγέετο ο πολέμαρχος Καλλίμαχος ο γαρ νόμος τότε είχε ούτω τοίσι Αθηναίοισι, τον πολέμαρχον έχειν κέρας το δεξιόν. Ηγεομένου δε τούτου εξεδέκοντο ως αριθμέοντο αι φυλαί, εχόμεναι αλληλέων τελευταίοι δε ετάσσοντο, έχοντες το ευώνυμον κέρας, Πλαταιέες. Από ταύτης γαρ σφι της μάχης Αθηναίων θυσίας αναγόντων ες τας πανηγύρις τας εν τήσι πεντετηρίσι γινομένας κατεύχεται ο κήρυξ ο Αθηναίος άμα τε Αθηναίοισι λέγων γίνεσθαι τα αγαθά και Πλαταιεύσι. Τότε δε τασσομένων των Αθηναίων εν τω Μαραθώνι εγένετο τοιόνδε τι το στρατόπεδον εξισούμενον τω Μηδικώ στρατοπέδω, το μεν αυτού μέσον εγίνετο επί τάξις ολίγας, και ταύτη ην ασθενέστατον το στρατόπεδον, το δε κέρας εκάτερον έρρωτο πλήθεϊ.

[112] Ως δε σφι διετέτακτο και τα σφάγια εγίνετο καλά, ενθαύτα ως απείθησαν οι Αθηναίοι, δρόμω ίεντο εις τους βαρβάρους ήσαν δε στάδιοι ουκ ελάσσονες το μεταίχμιον αυτών ή οκτώ. Οι δε Πέρσαι ορώντες δρόμω επιόντας παρεσκευάζοντο ως δεξόμενοι, μανίην τε τοίσι Αθηναίοισι επέφερον και πάγχυ ολεθρίην, ορώντες αυτούς εόντας ολίγους, και τούτους δρόμω επειγομένους ούτε ίππου υπαρχούσης σφι ούτε τοξευμάτων. Ταύτα μεν νυν οι βάρβαροι κατείκαζον Αθηναίοι δε επείτε αθρόοι προσέμειξαν τοίσι βαρβάροισι, εμάχοντο αξίως λόγου. Πρώτοι μεν γαρ Ελλήνων πάντων των ημείς ίδμεν δρόμω ες πολεμίους εχρήσαντο, πρώτοι δε ανέσχοντο εσθήτά τε Μηδικήν ορώντες και τους άνδρας ταύτην εσθημένους τέως δε ην τοίσι Έλλησι και το ούνομα το Μήδων φόβος ακούσαι.

[113] Μαχομένων δε εν τω Μαραθώνι χρόνος εγίνετο πολλός. Και το μεν μέσον του στρατοπέδου ενίκων οι βάρβαροι, τη Πέρσαι τε αυτοί και Σάκαι ετετάχατο κατά τούτο μεν δη ενίκων οι βάρβαροι και ρήξαντες εδίωκον ες την μεσόγαιαν, το δε κέρας εκάτερον ενίκων Αθηναίοί τε και Πλαταιέες. Νικώντες δε το μεν τετραμμένον των βαρβάρων φεύγειν έων, τοίσι δε το μέσον ρήξασι αυτών συναγαγόντες τα κέρεα αμφότερα εμάχοντο, και ενίκων Αθηναίοι. Φεύγουσι δε τοίσι Πέρσησι είποντο κόπτοντες, ες ο επί την θάλασσαν απικόμενοι πυρ τε αίτεον και επελαμβάνοντο των νεών.

[114] Και τούτο μεν εν τούτω τω πόνω ο πολέμαρχος Καλλίμαχος διαφθείρεται, ανήρ γενόμενος αγαθός, από δ’ έθανε των στρατηγών Στησίλεως ο Θρασύλεω τούτο δε Κυνέγειρος ο Ευφορίωνος ενθαύτα επιλαμβανόμενος των αφλάστων νεός, την χείρα αποκοπείς πελέκεϊ πίπτει, τούτο δε άλλοι Αθηναίων πολλοί τε και ονομαστοί.

[115] Επτά μεν δή των νέων επεκράτησαν τρόπω τοιούτω Αθηναίοι, τήσι δε λοιπήσι οι βάρβαροι, εξανακρουσάμενοι και αναλαβόντες εκ της νήσου εν τη έλιπον τα εξ Ερετρίης ανδράποδα, περιέπλεον Σούνιον, βουλόμενοι φθήναι τους Αθηναίους απικόμενοι ες το άστυ. Αιτίη δε έσχε εν Αθηναίοισι εξ Αλκμεωνιδέων μηχανής αυτούς ταύτα επινοηθήναι τούτους γαρ συνθεμένους τοίσι Πέρσησι αναδέξαι ασπίδα εούσι ήδη εν τήσι νηυσί.

[116] Ούτοι μεν δή περιέπλεον Σούνιον Αθηναίοι δε ως ποδών είχον τάχιστα εβοήθεον ες το άστυ, και έφθησάν τε απικόμενοι πριν ή τους βαρβάρους ήκειν, και εστρατοπεδεύσαντο απιγμένοι εξ Ηρακλείου του εν Μαραθώνι εν άλλω Ηρακλείω τω εν Κυνοσάργεϊ. Οι δε βάρβαροι τήσι νηυσί υπεραιωρηθέντες Φαλήρου τούτο γαρ ην επίνειον τότε των Αθηναίων, υπέρ τούτου ανακωχεύσαντες τας νέας απέπλεον οπίσω ες την Ασίην.

[117] Εν ταύτη τη εν Μαραθώνι μάχη απέθανον των βαρβάρων κατά εξακισχιλίους και τετρακοσίους άνδρας, Αθηναίων δε εκατόν και ενενήκοντα και δύο έπεσον μεν αμφοτέρων τοσούτοι. Συνήνεικε δε αυτόθι θώμα γενέσθαι τοιόνδε Αθηναίον άνδρα Επίζηλον τον Κουφαγόρεω εν τη συστάσι μαχόμενόν τε και άνδρα γινόμενον αγαθόν των ομμάτων στερηθήναι, ούτε πληγέντα ουδέν του σώματος ούτε βληθέντα, και το λοιπόν της ζόης διατελέειν από τούτου του χρόνου εόντα τυφλόν. Λέγειν δε αυτόν περί του πάθεος ήκουσα τοιόνδε τινά λόγον άνδρα οι δοκέειν οπλίτην αντιστήναι μέγαν, του το γένειον την ασπίδα πάσα σκιάζειν, το δε φάσμα τούτο εωυτόν μεν παρεξελθείν, τον δε εωυτου παραστάτην αποκτείναι. Ταύτα μεν δη Επίζηλον επυθόμην λέγειν.

^{Στα αποκαλυπτήρια του αδριάντα παρέστησαν, εκτός των άλλων και 12 Ολυμπιονίκες που φωτογραφήθηκαν κάτω από
το άγαλμα (Μπακογιάννη, Γαλακτόπουλος, Μιγιάκης κ.α.)}

Δείτε παρακάτω φωτογραφικό υλικό σχετικά με τον Ανδριάντα του Μιλτιάδη στο Μαραθώνα (για περισσότερες πληροφορίες πατήστε εδώ).