Στα διακόσια χρόνια από το 1821, ολόκληρη η Ελλάδα σε ένα πρωτοφανές εορταστικό πρόγραμμα θυμήθηκε και με διάφορους τρόπους -εν τω μέσω της επιδημίας μάλιστα- τίμησε τη μνήμη εκείνων που καλλιέργησαν, αγωνίστηκαν και έδωσαν τη ζωή για την Παλιγγενεσία. Ασφαλώς και οι περισσότερες τιμές και αναφορές έγιναν για τους κορυφαίους αλλά και οι ελάσσονες, όπως και οι ανώνυμοι καθώς και ο λαός είχαν και αυτοί το μερτικό τους σε ένα κλίμα που δεν ήθελε να μείνει κανένας χωρίς ένα κεράκι...

Ένας απ’ αυτούς ήταν και ο κλεφταρματωλός Γιάννης Φραγκίστας (1764 - 1861) που γεννήθηκε στην σημερινή Ανατολική Φραγκίστα, ήταν πρωτοπαλλήκαρο του Κατσαντώνη και μετά τον τραγικό χαμό του, αφοσιώθηκε μέχρι τέλους στον στρατάρχη της Ρούμελης Γεώργιο Καραϊσκάκη. Στοιχεία από τη ζωή και τη δράση του ανέλαβε αναζητήσει, να τεκμηριώσει και με αυτά να συνθέσει την βιογραφία του ο αγραφιώτης συγγραφέας Κώστας Μπουμπουρής ο οποίος μεταξύ άλλων έχει γράψει το εξαιρετικά ενδιαφέρον βιβλίο «Κατσαντώνης - Εποποιϊα και θρύλος» (Εκδόσεις Ν. & Σ. Μπατσιούλα).

Το ενδιαφέρον στην περίπτωση του Γιάννη Φραγκίστα είναι ότι αυτός ο άνθρωπος ξεκίνησε από τον ταϊφά του καπετάν Δίπλα και μετά συνέχισε και δίπλα στον Κατσαντώνη και τον Καραϊσκάκη, ήταν ένας γενναίος, φιλότιμος πολεμιστής και κυρίως έμπιστος των μεγάλων καπεταναίων. Ακολουθώντας τα βήματα των δυο πολεμάρχων των οποίων υπήρξε πρωτοπαλίκαρό τους και με πηγές από διάφορα άλλα ιστορικά έργα ο Κώστας Μπουμπουρής κατορθώνει να συνθέσει τη βιογραφία του και τούτο αποτελεί δώρο στην Ανατολική Φραγκίστα και τα Άγραφα από τα οποία, πλήθος ήταν οι πολεμιστές που συμμετείχαν στον μεγάλο αγώνα και πολύ το αίμα που έδωσαν για την ελευθερία.

Ο Γιάννης Φραγκίστας ήταν από εκείνους που κατάφεραν να δουν την πατρίδα ελεύθερη και αποδόθηκε κατόπιν στην προκοπή της. Στις αναμνήσεις του στηρίχθηκε και ο γιός του Επαμεινώνδας Φραγκίστας στον οποίο οφείλουμε και το μοναδικό βιβλίο «Βίος του Καντσαντώνη» (1862). Το βιβλίο αυτό αποτελεί την πρώτη και πιο αξιόπιστη βιογραφία του Κατσαντώνη και στην οποία στηρίχθηκαν και οι περισσότεροι μελετητές εκείνης της εποχής. Επί πλέον, στο πρόσωπό του τιμούνται και άλλοι αγωνιστές που αν και διακρίθηκαν στις μάχες δεν είχαν την τύχη να είναι καπεταναίοι και αρχηγοί. Η Ανατολική Φραγκίστα έχει ακόμη να τον Δημήτριο Πανουργιά και τον Γεώργιο Δράκο καθώς και πολλούς άλλους που τα ονόματα ξεχάστηκαν και μόνο οι κορυφές των Αγράφων και τα δέντρα τους θυμούνται.

Η παρουσίαση του βιβλίου η οποία έγινε με τις απαραίτητες προφυλάξεις για την επιδημία στην πλατεία της Ανατολικής Φραγκίστας προκάλεσε το ενδιαφέρον των κατοίκων της, παραθεριστές οι περισσότεροι αφού και αυτή από κεφαλοχώρι κάποτε κατάντησε ένα λιπόθυμο χωριό και οπωσδήποτε έβαλε πολλούς να σκεφτούν τη μοίρα των μικρών μας πατρίδων και όλης της ελληνικής επαρχίας. Για τους ανθρώπους που πέρασαν από τα χώματά τους και για όσα έγιναν τα χρόνια που ήταν γεμάτα κόσμο και ξεχάστηκαν. Ο Γιάννης Φραγκίστας επί του προκειμένου ήταν ένας αγωνιστής της ελευθερίας και χάρη σε αυτόν που αφιέρωσε τη ζωή του στον πόλεμο, ελευθερώθηκε η πατρίδα και όσοι ακολούθησαν, την ζωντάνεψαν με τα έργα τους και την προκοπή τους, την μεγάλωσαν, την έκαναν δυνατή. Λίγοι τους θυμούνται αυτούς και καθώς τα χωριά ένα πίσω από το άλλο κλείνουν, σε λίγα χρόνια θα ξεχαστούν όλοι και οι ανδριάντες και οι προτομές δεν θα εμπνέουν κανέναν. Στην Ανατολική Φραγκίστα δεν θέλουν να συμβεί κάτι τέτοιο και με κάθε τρόπο το παλεύουν. Η παρουσίαση του βιβλίου για έναν πρόγονό τους αγωνιστή της Παλιγγενεσίας το απόδειξε, η συνέχεια τώρα αναλόγων εκδηλώσεων είναι το ζητούμενο

Την εκδήλωση που διοργάνωσε ο Δήμος Αγράφων άνοιξε ο Πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Ανατολικής «Οι 12 Απόστολοι» Κώστας Κουτσιούμπας και μίλησαν ο Αρχιερατικός Επίτροπος Αγράφων πατέρας Ευάγγελος Φεγγούλης, ο δρ. Δημοσίου Δικαίου και διδάσκων στο ΕΑΠ Βασίλης Μαστρογιάννης και ο συγγραφέας. Ακολούθησαν χαιρετισμοί από παράγοντες της πολιτικής, της αυτοδιοίκησης και της κοινωνίας και η εκδήλωση έκλεισε με ένα εξαιρετικό θεατρικό μονόπρακτο με τον τίτλο «Πατρίδα» του Ανδρέα Καρκαβίτσα διασκευασμένο από τον Κώστα Κορδώση και συμμετείχαν ο Κώστας Μπλέτσας από του οποίου τα χέρια βγαίνουν και ωραία ξυλόγλυπτα με ήρωες και μορφές του ’21, ο Κώστας Μακαρίου, ο Ηλίας Βασιλός και η Μαρία Γκαραβέλα.

Ο Ηλίας Γ. Προβόπουλος γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Μεγάλη Κάψη της Δυτικής Φθιώτιδας. Έγινε δημοσιογράφος και εργάστηκε επί πολλά χρόνια και αποκλειστικά στις εφημερίδες, κυρίως στην «Ελευθεροτυπία» από τις στήλες της οποίας οργάνωσε και προέβαλλε μια ειδική αρθρογραφία με τον τίτλο «Μικρές Πατρίδες» για την ελληνική περιφέρεια και τους ανθρώπους της καθώς και για την Αθήνα, τα τελευταία χρόνια. Συνεχίζει να γράφει και να δημοσιεύει φωτογραφίες με την ίδια θεματογραφία στο actimon.blogspot.com ενώ εκδίδει και βιβλία που έχουν σχέση με την τοπική ιστορία.

*Αραρίσκω = Συνάπτω, συνδέω, προσαρμόζω