Η απόσταση που έχουμε πάρει από την ύπαιθρο και η απαξίωση των παραδοσιακών δραστηριοτήτων των ανθρώπων -πριν η «ανάπτυξη» διαβρώσει τα πάντα- είναι τεράστια. Σε αυτό  δε το γεγονός οφείλεται συχνά η απορία και η άγνοια για κάποια πράγματα που άλλοτε ήταν συνηθισμένα και αποτελούσαν ιδιαίτερες στάσεις στον κύκλο του χρόνου.

Έτσι για παράδειγμα θα φανεί σε πολλούς παράξενο που ένα κοπάδι βόσκει μέσα έναν περιφραγμένο κήπο στο κέντρο ενός χωριού. Για τους νεώτερους που ακόμη και η έννοια κοπάδι από οικιακά ζώα έχει πάψει να είναι η λέξη που εμπεριέχει ένα σωρό πράγματα που αφορούν την αγροτική οικονομία και τείνει να έχει πλέον φιλοζωικές προεκτάσεις, μια τέτοια σκηνή προσεγγίζεται εντελώς επιφανειακά και μπορεί να θεωρηθεί και ως τμήμα σκηνικού του επιχώριου τουρισμού, ενός χωριού σε μια ορεινή περιοχή της χώρας.

Τούτο ασφαλώς και έχει μια βάση, αφενός μεν για την διαρκώς μειούμενη παρουσία κοπαδιών, αιγοπροβάτων κυρίως, στην ημιορεινή και ορεινή ζώνη όπου παραδοσιακά αναπτύσσονταν η εκτατική κτηνοτροφία με τα περίφημα γαλακτοκομικά προϊόντα, παρουσία η οποία υμνήθηκε σε όλες τις φάσεις της ιστορίας του ανθρώπου και τον περιορισμό τους σε ειδικά διαμορφωμένες εγκαταστάσεις, βιομηχανικού τύπου. Εκεί όλοι υποψιάζονται τι γίνεται, πως γεννιούνται μεγαλώνουν, αποδίδουν και πεθαίνουν τα ζώα αλλά ως εικόνα είναι αρκετά απωθητική και δεν αφήνει περιθώρια για αισθητικές προσεγγίσεις. Επομένως, κάθε εικόνα από κοπάδι που βόσκει οπουδήποτε γίνεται θέμα στιγμιαίας αισθητικής απόλαυσης και όχημα νοσταλγίας για δημοσιεύσεις στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης και σπανίως πηγή προβληματισμού για την κατάσταση και το μέλλον της ελληνικής κτηνοτροφίας. Φυσικά, ούτε που περνάει από το μυαλό των περισσότερων για  τις πιέσεις που αυτή υφίσταται από την διεθνή αγορά κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων, ούτε αναφέρονται στον ηρωισμό λίγων κτηνοτρόφων να επιμένουν στην παράδοση αλλά και την τόλμη τους να συμμαχούν με την τεχνολογία για να έχουν τα ίδια ποιοτικά προϊόντα για το ελληνικό αλλά και το διεθνές καταναλωτικό κοινό.

Είναι ένα τεράστιο θέμα αυτό της ελληνικής παραδοσιακής κτηνοτροφίας και δεν εξαντλείται σε ένα σημείωμα που προέκυψε από την εικόνα ενός κοπαδιού στον κήπο και ας σταθούμε σε αυτή, αναζητώντας στην πίσω πλευρά της κάποια πράγματα που διαφεύγουν πλέον από τους περισσότερους, ακόμη και από εκείνους που, ως λέγεται χαριτωμένα και χωρίς να θίγει κανέναν, «…έχουν κοπριά στα νύχια τους»!

Το κοπάδι, του συγχωριανού Γιάννη Τσιρώνη είναι, βρέθηκε μέσα στον κήπο για να βοσκήσει την χλωρασιά που πρόλαβε να βγει αμέσως μετά τα κρύα και τα χιόνια του χειμώνα. Είναι μια βιαστική χλωρασιά που βγαίνει μόνο στους κήπους που καλλιεργούνται τα καλοκαίρια κηπευτικά και λαχανικά και η οποία αν χώνονταν στη γη  με το όργωμα που θα ακολουθήσει τις επόμενες ημέρες αφενός θα πήγαινε χαμένη, αφετέρου με την αργή  σήψη της θα δημιουργούσε προβλήματα ασφυξίας σε ότι σπόρο ήταν δίπλα της. Αυτό το γνωρίζουν καλά όσοι καλλιεργούν κήπους και φροντίζουν να βγάζουν τα χόρτα πριν οργώσουν, κάποτε με τα χέρια ή τα σκαπανικά ή τα κόβουν με χορτοκοπτικά. Στην περίπτωση υπάρχουν και πολλοί δυστυχώς, ειδικά όταν πρόκειται για μεγάλες καλλιέργειες που καταπολεμούν τα χόρτα και τα ζιζάνια με επικίνδυνα φάρμακα δηλητήρια και τα κατάλοιπα αυτών όπως καταλαβαίνουμε καταλήγουν στο στομάχι μας.

Το κοπάδι με τα πρόβατα έρχεται εδώ και παίζει διπλό ρόλο. Αφενός μεν εξαφανίζει μέχρι τη ρίζα τα χόρτα οπότε το υνί δεν βρίσκει τίποτα να θάψει παρά μόνο γυρίζει τις ρίζες ανάποδα και ξεραίνονται μέσα σε λίγες ημέρες. Έτσι ο κτηνοτρόφος, κερδίζει ανάλογα με το χωράφι βέβαια, κάποιες ημέρες ξηρή τροφή για τα ζωντανά του η οποία όπως και να έχει, υστερεί κατά πολύ από την ποιότητα της φυσικής τροφής. Αφετέρου, το κοπάδι λειτουργεί ως φυσικός λιπαντής του κήπου, πράγμα που δεν συγκρίνεται με κανένα λίπασμα. Παλαιότερα μάλιστα που δεν έφταναν λιπάσματα στα ορεινά χωριά, η βόσκηση των κήπων για να λιπανθούν ήταν ζήτημα διαπραγματεύσεων των νοικοκυραίων με τους τσοπάνηδες που έχοντας αυτή τη δύναμη στα χέρια τους, διάλεγαν κιόλας και άφηναν, για διάφορους άλλους επίσης λόγους, πολλούς απογοητευμένους και χωρίς λίπανση.

Διαβάζοντας λοιπόν την εικόνα με το κοπάδι στο χωράφι, ας σταθούμε προς το παρών σε αυτά άλλη στιγμή, ευκαιρίας πάντα δοθείσης θα αναφερθούμε σε άλλα πράγματα που κρύβονται πίσω από ωραίες φωτογραφίες. Κλείνοντας, πρέπει να πω επίσης ότι σε τέτοιες περιπτώσεις μέσα σε κήπους, το κοπάδι δεν απασχολεί καθόλου τον τσοπάνη. Έτσι, ο «Βλάχος», όπως λέμε τον Γιάννη στο χωριό είχε ακόμη περισσότερο χρόνο να τραγουδήσει, πράγμα που είναι πολύ καλός και φυσικά να διεκπεραιώσει άνετα την επικοινωνία του...

Ο Ηλίας Γ. Προβόπουλος γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Μεγάλη Κάψη της Δυτικής Φθιώτιδας. Έγινε δημοσιογράφος και εργάστηκε επί πολλά χρόνια και αποκλειστικά στις εφημερίδες, κυρίως στην «Ελευθεροτυπία» από τις στήλες της οποίας οργάνωσε και προέβαλλε μια ειδική αρθρογραφία με τον τίτλο «Μικρές Πατρίδες» για την ελληνική περιφέρεια και τους ανθρώπους της καθώς και για την Αθήνα, τα τελευταία χρόνια. Συνεχίζει να γράφει και να δημοσιεύει φωτογραφίες με την ίδια θεματογραφία στο actimon.blogspot.com ενώ εκδίδει και βιβλία που έχουν σχέση με την τοπική ιστορία.

*Αραρίσκω = Συνάπτω, συνδέω, προσαρμόζω