Όσο πιο «έξυπνος» γίνεται ο πόλεμος, τόσο πιο κοντά είναι το τέλος

Υπάρχουν στιγμές που ένα σκίτσο λέει περισσότερα από μια φωτογραφία. Όχι γιατί είναι πιο «αληθινό», αλλά γιατί είναι πιο τολμηρό: συμπυκνώνει εποχές, παραμορφώνει ελαφρά την πραγματικότητα και έτσι την αποκαλύπτει. Εκεί όπου η φωτογραφία καταγράφει, το σκίτσο ερμηνεύει. Και καμιά φορά, προφητεύει…

Στο έργο του Farid Huseynli, ο χρόνος σκίζεται στα δύο. Από τη μία, ένας δεινόσαυρος κοιτά τον ουρανό καθώς βρέχει πύρινους μετεωρίτες – μια αρχετυπική απεικόνιση της στιγμής πριν από μια φυσική, τυφλή εξαφάνιση. Από την άλλη, ένας άνθρωπος τρέχει μέσα σε εκρήξεις και φωτιά, κάτω από πυραύλους που κατεβαίνουν με την ίδια σχεδόν τροχιά. Η στάση και το βλέμμα είναι ίδια. Μόνο η αιτία αλλάζει.

Ο Πόλεμος του Κόλπου (1990  - 1991) υπήρξε η πρώτη μεγάλη εικόνα αυτού του νέου ουρανού. Οι πύραυλοι Tomahawk δεν έμοιαζαν απλώς με όπλα — έμοιαζαν με φυσικά φαινόμενα. Φωτεινές γραμμές που διέσχιζαν τη νύχτα, σχεδόν αισθητικές μέσα στην καταστροφή τους. Ήταν η αρχή ενός πολέμου που παρουσιαζόταν ως τεχνολογική ακρίβεια, ως «καθαρή» επέμβαση από απόσταση.

Σήμερα, αυτή η απόσταση έχει γίνει ακόμη πιο απόλυτη. Οι εξελιγμένοι πύραυλοι και   δεν πέφτουν απλώς — αιωρούνται, επιτηρούν, περιμένουν την εντολή να πέσουν σε συγκεκριμένους στόχους. Και όλο και συχνότερα, η τελική απόφαση μεταφέρεται σε συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης. Ο στόχος δεν είναι πια μόνο αυτό που βλέπει ένας άνθρωπος, αλλά αυτό που «αναγνωρίζει» ένας αλγόριθμος.

Έτσι, ο σύγχρονος πόλεμος αποκτά ένα παράδοξο χαρακτηριστικό: γίνεται πιο «έξυπνος», πιο ακριβής, πιο υπολογισμένος — και ταυτόχρονα πιο απρόσωπος, πιο αδιαφανής, πιο κοντά στη λογική μιας φυσικής καταστροφής. Οι μετεωρίτες του παρελθόντος ήταν τυφλοί· τα όπλα του παρόντος «βλέπουν», αλλά χωρίς να κατανοούν.

Το σκίτσο του Huseynli επιμένει να μας φέρνει πίσω στο σώμα. Στον πανικό της φυγής, στο ένστικτο της επιβίωσης, στη στιγμή που ο ουρανός παύει να είναι προστασία και γίνεται απειλή. Εκεί, ο δεινόσαυρος και ο άνθρωπος συναντιούνται — όχι ως διαφορετικά είδη, αλλά ως όντα που βρίσκονται κάτω από κάτι που δεν μπορούν να ελέγξουν.

Και ίσως αυτό είναι το πιο σκληρό σχόλιο: ότι όσο περισσότερο προσπαθούμε να «εξημερώσουμε» τον πόλεμο μέσω της τεχνολογίας, τόσο περισσότερο τον φέρνουμε κοντά σε εκείνες τις αρχαίες, απόλυτες καταστροφές που δεν άφηναν περιθώριο. Μόνο που αυτή τη φορά, δεν θα μπορούμε να πούμε ότι ήταν τυχαίο.

Ο Farid Huseynli είναι σύγχρονος σκιτσογράφος από το Αζερμπαϊτζάν, γνωστός για τα πολιτικά και κοινωνικά του σκίτσα που σχολιάζουν με αιχμηρό και συχνά αλληγορικό τρόπο τη διεθνή πραγματικότητα. Το έργο του κινείται ανάμεσα στο χιούμορ και τη σκοτεινή ειρωνεία, αξιοποιώντας απλές, δυνατές εικόνες για να αναδείξει σύνθετα ζητήματα όπως ο πόλεμος, η τεχνολογία, η εξουσία και η ανθρώπινη ευθύνη. Σκίτσα του κυκλοφορούν ευρέως στο διαδίκτυο και σε διεθνείς πλατφόρμες γελοιογραφίας, όπου ξεχωρίζουν για την καθαρότητα της ιδέας και την άμεση, σχεδόν καθολική τους αναγνωσιμότητα.