Το Solvency II (Φερεγγυότητα ΙΙ) είναι η νέα κοινοτική οδηγία που ρυθμίζει τις απαιτήσεις κεφαλαιακής επάρκειας των ασφαλιστικών επιχειρήσεων και θα τεθεί σε εφαρμογή από την 31η Οκτωβρίου  2012. Η Οδηγία θεσπίζει ένα ενιαίο σύστημα υπολογισμού των κεφαλαιακών απαιτήσεων σε όλα τα κράτη – μέλη της Ε.Ε. το οποίο θα αντικαταστήσει πλήρως το τρέχον σύστημα, υιοθετώντας τεχνικές διαχείρισης κινδύνων, εταιρικής διακυβέρνησης και διαφάνειας, οι οποίες κρίνονται πλέον απαραίτητες για την  ορθή λειτουργία της αγοράς και την προστασία του καταναλωτή – ασφαλισμένου μέσα στο σύγχρονο , πολύπλοκο και συνεχώς εξελισσόμενο χρηματοοικονομικό σύστημα. Η φερεγγυότητα των ασφαλιστικών επιχειρήσεων θα βασίζεται σε 3 πυλώνες.  Στον πρώτο πυλώνα -στις ποσοτικές απαιτήσεις φερεγγυότητας - το βασικό στοιχείο ενδιαφέροντος είναι η υιοθέτηση του Ελάχιστου Κεφαλαίου Φερεγγυότητας (Μinimum capital requirement ή MCR)  κάτω του οποίου η ασφαλιστική επιχείρηση οδηγείται  σε εποπτική παρέμβαση και πιθανή ανάκληση αδείας λειτουργίας και του Κεφαλαίου Φερεγγυότητας (Solvency Capital Requirement ή SCR ) το οποίο είναι το επιθυμητό κεφάλαιο που θα πρέπει να κατέχει μια ασφαλιστική εταιρία, προκειμένου να μην κινδυνεύει από χρεοκοπία σε ποσοστό εμπιστοσύνης 99.5% σε χρονικό ορίζοντα ενός έτους. Στον πρώτο πυλώνα επίσης περιλαμβάνεται το σύνολο των κανόνων βάσει των οποίων σχηματίζονται οι τεχνικές προβλέψεις,  ρυθμίζονται οι επενδύσεις, καθορίζονται τα περιουσιακά στοιχεία καθώς και η ποιότητα των  κεφαλαίων που θα εξασφαλίζουν στο σύνολο τους την επιθυμητή φερεγγυότητα.

Οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις θα πρέπει να είναι σε θέση να κατανοήσουν πλήρως τις επιπτώσεις που θα προκύψουν από την ανάγκη ενσωμάτωσης ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης κινδύνων (risk management) σε όλο το φάσμα των εργασιών τους. Σημαντικό εργαλείο για την κατανόηση των επιπτώσεων αυτών αποτελεί η συμμετοχή της ασφαλιστικής επιχείρησης σε μια μελέτη ποσοτικών επιπτώσεων (QIS) . Η σημαντικότερη ίσως απόφαση που θα πρέπει να ληφθεί όσον αφορά στις ποσοτικές επιπτώσεις της οδηγίας, είναι η επιλογή της χρήσης είτε της τυποποιημένης μεθόδου υπολογισμού (standard formula) είτε των εσωτερικών μοντέλων / υποδειγμάτων (internal models), είτε των μερικώς εσωτερικών  μοντέλων/ υποδειγμάτων (partial internal models).

Ο τρόπος υπολογισμού των Τεχνικών Προβλέψεων αλλάζει σημαντικά με την Οδηγία Solvency II και  εδώ επίσης θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή από τις ασφαλιστικές εταιρίες. Στα άρθρα 76-86 της Οδηγίας καθορίζεται ο τρόπος υπολογισμού των τεχνικών προβλέψεων, η αξία των οποίων μεταφράζεται ως ίση με το άθροισμα της βέλτιστης εκτίμησης συν ένα περιθωρίου κινδύνου.

Όσον αφορά στις επενδύσεις, η Οδηγία   εισάγει την αρχή του Συνετού Επενδυτή και περιγράφει αναλυτικά τη λειτουργία των επενδύσεων εντός μιας ασφαλιστικής επιχείρησης. Οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις, σύμφωνα με την αρχή του Συνετού Επενδυτή, επενδύουν μόνο σε στοιχεία οι κίνδυνοι των οποίων μπορούν να είναι μετρήσιμοι, αναγνωρίσιμοι και μπορούν να επιδεχτούν παρακολούθησης, διαχείρισης, ελέγχου και αναφοράς. Επίσης, οι επενδυτικοί κίνδυνοι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στον υπολογισμό των συνολικών αναγκών φερεγγυότητας, γι ‘ αυτό πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις κατηγορίες των επιλεγμένων επενδύσεων καθώς και στην επιβάρυνση που ενδέχεται να επιφέρουν στα συνολικά κεφάλαια φερεγγυότητας της επιχείρησης.

Τα επιλέξιμα Ίδια Κεφάλαια στο εξής θα ταξινομούνται σε τρεις κατηγορίες (Tier 1, 2 & 3). Τα κεφάλαια της Πρώτης κατηγορίας θα πρέπει να επαρκή για να απορροφούν πλήρως πιθανές ζημιές προκειμένου να διασφαλιστεί η συνέχιση των εργασιών της ασφαλιστικής επιχείρησης. Τα κεφάλαια Δεύτερης &Τρίτης  κατηγορίας θα πρέπει να είναι επαρκή για να απορροφήσουν πλήρως τις απαιτήσεις μιας πιθανής εκκαθάρισης. Η ασφαλιστική επιχείρηση θα πρέπει να μελετήσει λεπτομερώς τις απαιτήσεις για την ποιότητα των ιδίων κεφαλαίων που διαθέτει και να είναι σε θέση να τα διαχωρίσει σε δύο βασικές κατηγορίες : στα βασικά ίδια κεφάλαια και στα συμπληρωματικά ίδια κεφάλαια όπου τα βασικά ίδια κεφάλαια  είναι τα κεφάλαια που προκύπτουν από τη θετική διαφορά μεταξύ ενεργητικού/παθητικού και υποχρεώσεις μειωμένης εξασφάλισης, ενώ τα συμπληρωματικά ίδια κεφάλαια είναι τα κεφάλαια που προκύπτουν από στοιχεία άλλα πλην των βασικών ιδίων κεφαλαίων, τα οποία μπορεί να χρησιμοποιηθούν στην απορρόφηση ζημιών (μη καταβληθέν μετοχικό κεφάλαιο , πιστωτικές επιστολές και εγγυήσεις) .

Η οδηγία αναφέρεται και στη διασφάλιση της ποιότητας , της καταλληλότητας, της ακρίβειας και την πληρότητας των δεδομένων που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των απαιτήσεων ενώ παράλληλα επεξηγεί τις περιπτώσεις στις οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν προσεγγίσεις (approximations) και προσαρμογές (adjustments) στους υπολογισμούς αυτούς. Είναι άκρως σημαντικό , οι ασφαλιστικές εταιρίες να διατηρούν την απαιτούμενη ποιότητα δεδομένων , γεγονός που ενδέχεται να δημιουργήσει νέες ανάγκες μηχανοργάνωσης.

Ο δεύτερος πυλώνας καθορίζει τις ποιοτικές απαιτήσεις της φερεγγυότητας, δηλαδή: τις  αρχές  εσωτερικού ελέγχου και εταιρικής διακυβέρνησης πάνω στις οποίες θα βασίζεται η αξιολόγηση κινδύνων εντός της ασφαλιστικής επιχείρησης,  ενώ επιπλέον  προχωρά στην  αναθεώρηση της μέχρι σήμερα εποπτικής διαδικασίας. Κρίσιμα σημεία στην εταιρική διακυβέρνηση είναι η εφαρμογή διαδικασιών για την διαχείριση κινδύνων , η εφαρμογή διαδικασιών για την Εκτίμηση Ιδίου Κινδύνου και Φερεγγυότητας (Own Risk and Solvency Assessment – ORSA) , για τον εσωτερικό έλεγχο , για τον εσωτερικό λογιστικό έλεγχο , για την αναλογιστική λειτουργία κλπ

Αποτελεί πλέον υποχρέωση των ασφαλιστικών εταιριών να διαθέτουν αποτελεσματικό σύστημα διακυβέρνησης που θα εγγυάται τη σωστή και συνετή διαχείριση των δραστηριοτήτων τους, ενώ παράλληλα το σύστημα αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει διαφανή οργανωτική δομή καθώς και μηχανισμό διασφάλισης της μετάδοσης των πληροφοριών εντός της εταιρίας. Οι απαιτήσεις εταιρικής διακυβέρνησης και ελέγχου δεν προβλέπονται στο Solvency I , για αυτό οι ασφαλιστικές εταιρίες θα πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στην πρακτική εφαρμογή τους.

Τέλος, ο τρίτος πυλώνας καθορίζει τις απαιτήσεις δημοσίευσης και διαφάνειας των στοιχείων , εποπτικών και οικονομικών. Μέσα στο πλαίσιο της απαιτούμενης διαφάνειας οι ασφαλιστικές εταιρίες θα πρέπει να δημοσιοποιούν το κατά πόσον διατηρούν ή όχι το απαιτούμενο κεφάλαιο φερεγγυότητας (SCR) ή το κατά πόσον οι εποπτικές αρχές τους επέβαλαν προσθήκες κεφαλαίων κατά την περίοδο αναφοράς. Η πρόκληση σε αυτό το σημείο εναπόκειται στο ότι η ασφαλιστική επιχείρηση καλείται να εξισορροπήσει μεταξύ των απαιτήσεων διαφάνειας της Οδηγίας αλλά και της διασφάλισης των πληροφοριών που είναι ουσιώδεις για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της.

Το κείμενο της οδηγίας που περιλαμβάνει τις βασικές αρχές της, δημοσιεύτηκε στην επίσημη εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 17 Δεκεμβρίου , 2009.  

Στην παρούσα φάση βρισκόμαστε στο στάδιο προετοιμασίας των μέτρων εφαρμογής της οδηγίας. Ολοκληρώθηκαν οι διαβουλεύσεις του δευτέρου επιπέδου της Οδηγίας (μεταξύ των CEIOPS και των ενδιαφερόμενων μερών της αγοράς)  και εντός του πρώτου τριμήνου του 2010 οι CEIOPS θα ολοκληρώσουν τις προτάσεις τους προς την Κομισσιόν για τα  μέτρα εφαρμογής. Τα μέτρα εφαρμογής θα οριστικοποιηθούν περί τα μέσα του έτους και αναμένεται να εγκριθούν από την Κομισσιόν περί τα τέλη Οκτωβρίου 2011, αφού λάβουν πρώτα την ψήφο της EIOPC. Βρισκόμαστε εν αναμονή της οριστικοποίησης των τεχνικών προδιαγραφών για το QIS5 από τους CEIOPS , του οποίου η διεξαγωγή έχει προγραμματιστεί για την περίοδο Αυγούστου – Νοεμβρίου, 2010.

Οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις θα πρέπει άμεσα να προχωρήσουν στον προγραμματισμό των απαραίτητων ενεργειών για την ομαλή προσαρμογή τους στην νέα νομοθεσία. Για την εφαρμογή του Solvency II είναι απαραίτητη η εμπλοκή και η συμμετοχή στελεχών από σχεδόν όλα τα επίπεδα της διοικητικής πυραμίδας της επιχείρησης και από διάφορα Τμήματα και Υπηρεσίες.

Κρίνεται επίσης αναγκαία η κατάρτιση σχεδίου δράσης για την εφαρμογή της Οδηγίας εντός της ασφαλιστικής επιχείρησης με το οποίο θα γίνει αναγνώριση και καταγραφή των απαιτήσεων του Solvency II , αξιολόγηση των καταγεγραμμένων απαιτήσεων σε σχέση με τις παρούσες εταιρικές πρακτικές ,σχεδιασμός των δράσεων βάσει της αξιολόγησης και τέλος στη δημιουργία του τελικού σχεδίου δράσης (action plan) σε όλους τους τομείς των εργασιών  που παρεκκλίνουν της οδηγίας. Στο σχέδιο δράσης θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η επάρκεια των στοιχείων ασφαλιστικής επιχείρησης , η χρονική περίοδος που είναι απαραίτητη για τις δράσεις αυτές, το προσωπικό που πρέπει να εμπλακεί και είναι υπεύθυνο για την ολοκλήρωση των δράσεων και τέλος το συνολικό κόστος των απαραίτητων δράσεων. Παράλληλα η διενέργεια Ανάλυσης Ανοίγματος ( Gap Analysis) καθώς και η συμπλήρωση της πιο πρόσφατης μελέτης ποσοτικών επιπτώσεων (QIS) θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμες για την εκτίμηση των απαιτούμενων κεφαλαίων της ασφαλιστικής επιχείρησης σύμφωνα με τις απαιτήσεις του νέου πλαισίου.
Εντός των ημερών η Ε.Α.Ε.Ε. με πρωτοβουλία της Υποεπιτροπής Solvency II & Ελέγχου, θα αποστείλει στις εταιρίες ένα χρήσιμο οδηγό για την εφαρμογή του Solvency II καθώς και τα αποτελέσματα που προέκυψαν από το «Ερωτηματολόγιο Ετοιμότητας για το Solvency II» στην Ελληνική αγορά.

Αναμφίβολα, το Solvency II,  θα αποτελέσει μεγάλη πρόκληση για την Ελληνική ασφαλιστική αγορά , η οποία καλείται να εναρμονιστεί και να λειτουργήσει  σύμφωνα με τις συνεχώς αυξανόμενες ανάγκες της σύγχρονης οικονομίας. Οι ασφαλιστικές εταιρείες θα πρέπει να εντείνουν την προετοιμασία τους για την ομαλή μετάβαση τους στο νέο νομοθετικό καθεστώς, προκειμένου να αποφύγουν δυσάρεστες εκπλήξεις αλλά και προκειμένου να αντιμετωπίσουν το νέο πλαίσιο σαν μια ευκαιρία αναβάθμισης της ποιότητας των υπηρεσιών που ήδη παρέχουν στον καταναλωτή.